Feliz aninovo 2012

Cos mellores desexos:

Para todos e todas os docentes

Coñecido grazas a Paco Hidalgo: 

Igrexa de Santiago da Pobra do Dean (Pobra do Caramiñal, A Coruña)

No casco histórico da Pobra do Caramiñal (A Coruña) e preto dos pazos do Couto e Aguiar, atópase esta fermosa representación do chamado “gótico mariñeiro”, estilo que INICIARTE xa estivo presente a través da Colexiata de santa María de Muros. Trátase dun templo xacobeo, iniciado no século XIV e coas últimas obras salientable no XIX, polo que ademais do gótico, podemos contemplar elementos renacentistas, platerescos, barrocos ou neoclásicos (capela da Soedade).

A fachada principal é simétrica con porta rectangular, tres fornelas e dúas xanelas. No centro, e sobre unha imaxe de Santiago peregrín, álzase o cadrado campanario de dous corpos superpostos con catro machóns e cúpula. Nos extremos da cuberta podemos apreciar dúas representacións de músicos (guitarra e frauta). Tamén no exterior é salientable a ábsida poligonal con contrafortes e unha representación do apóstolo. Os muros son de perpiaños graníticos e hai cuberta de tella a dúas augas, agás na cabeceira que de seis.

Un dos elementos máis chamativos do seu exterior é o elefante guerreiro que a xeito de falsa gárgola marca a ubicación da Capela de Alba. No blog de Manuel Gago podedes ler algunha información complementaria sobre este curioso apéndice escultórico.

No interior podemos apreciar unha edificación dunha soa nave, de planta rectangular, dividida en cinco tramos con arcos faixóns que soportan unha bóveda de canón rebaixada. A ábsida é poligonal con bóveda apuntada e nervada, sete capelas capelas laterais, sancristía e baptisterio. É de salientar a riqueza artística do seu interior como a capela do Sacro (1605), a capela da Virxe da Concepción con retablo barroco (1749) ou a capela de Xesús Nazareno (1806). Pero o elemento que máis me ten chamado a atención é a fantástica capela de Alba (1572) en estilo renacentista-prateresco. Fixádevos ben nas fotos, por favor.

Nesta parroquia celébranse todos os terceiros domingos de setembro a procesión das mortaxas ou do Nazareno, á que a famosa fotógrafa Cristina García Rodero ten adicado moitos traballos.

As 50 mellores imaxes do 2011

A axencia de novas AP vén de seleccionar as súas mellores imaxes do ano 2011. Desgraciadamente case todas teñen unha compoñente negativa: fames,  guerras, desastres climatolóxicos. Son poucas as que trasmiten valores positivos. Estaremos facendo algo mal? Fíxádevos na última.

Santuario da Virxe do Camiño (Muros, A Coruña)

Son varias as entradas realizadas en INICIARTE sobre a vila mariñeira de Muros: Colexiata de Santa María, Hórreos, ou de “atentados” ao patrimonio como o Pub The Theater, hórreos de Louro, ou o desaguadoiro da Praza das Peixería. Hoxe toca lembrar esta pequena e fermosa igrexa recentemente adecentada e que supón unha parada obrigada a calquera visitante desta vila declara Conxunto Histórico Artístico. A información procede do libro citado na bibliografía, agasallo de Raúl, o amigo atleta, tamén coñecido como O Comensal Austero, a quen vai dedicado este post. 

Situada na entrada da vila pola estrada de Noia e ao carón do mar, este pequeno templo foi iniciado no século XV tras a finalización das obra da Colexiata muradá. Probablemente fora mandada levantar polo bispo Lope de Mendoza na súa visita, realizada para a consagración da Colexiata, a Muros en 1445, sobre unha pequena igrexa románica. Mesmo cabe pensar que moitos canteiros que traballaran na parroquial recén rematada tamén o fixeran neste novo templo posto que as gravuras de canteiros coinciden varios casos. Igualmente débese salientar que a estrutura do Santuario é coincidente coa da Colexiata. 

O templo, coa lóxica orientación leste-oeste, é planta rectangular, dunha soa nave dividida en catro tramos con tres arcos apontados, apoiados sobre piastras e columnas adosadas aos muros. Carece de capelas laterais. A capela maior, de menor altura que a única nave, é de estrutura cadrada cuberta con bóveda de aresta. O altar, de 1660 e custeado por dous fregueses da vila, é de madeira policromada tendo no centro unha figura da Virxe en tránsito de alabastro policromado. Moi característico do interior do templo son os numerosos exvotos marianos e mariñeiros. 

No interior do templo destacan, tamén, dous pequenos altares, o da dereita é barroco con columnas salomónicas e coa imaxe da Virxe do Camiño, e o da esquerda, tamén co mesmo tipo de columnas, conta coa Virxe Dolorosa e un Cristo crucificado, con cruz recortada. O edificio conta cuberta interior de madeira a dúas augas; ten coro elevado sobre a entrada. Hai unha pía bautismal de mármore italiano depositada no templo como exvoto en 1557. 

Curiosamente, o templo ten engadido outra edificación na súa fachada occidental, trátase dun antigo hospital de leprosos ou lazareto. 

Un dos elementos máis chamativos da igrexa son os seus canzorros. Fronte á antiga Colexiata ou á capela do espírito Santo, estes elementos arquitectónicos son moi variados e contan, persoalmente, cun elevado interese. En conxunto, son máis de dúas ducias de pequenas obras escultóricas. A súa tipoloxía moi variada: corpos humanos, rostros, animais (incluídos os fantásticos), vexetais, xeométricos… Así podemos atopar: caras, caras barbadas, rostros deformados, cranios, escenas eróticas (nádegas…) pombas, dragóns entrelazados. Xa saberedes que son moitas as interpretacións destas obras pero a que máis me convence é aquela que afirma que son unha pequena representación do mundo terreal e dos seus símbolos, amosando tanto o ben como mal polo que o fiel debe entrar no templo para atopar a protección divina. 

 Bibliografía: Manuel Lago Álvarez. Santuario de la Virgen del Camino (Muros). Arte y tradición en el camino. 2010.

Arquitectura cisterciense: a austeridade

O abade Bernardo de Claraval concibía as igrexas, nas que se debía honrar a Deus, afastadas de calquera exceso ornamental. Propuxo por iso un tipo de edifico caracterizado por unha austeridade construtiva absoluta; chegou, incluso, a prescindir dos capiteis esculpidos que abundaban nos edificios románicos. Segundo a súa opinión, estes capiteis podían distraer os monxes no seu retiro.

“Nas igrexas cólganse máis ben rodas que coroas, cargadas de perlas, rodeadas de lámpadas. A xeito de candelabros, vense verdadeiras árbores de bronce labradas con admirable arte e que non sorprenden menos que as pedrarías dos cirios que sosteñen. Oh, vaidade de vaidades, pero máis loucura aínda que vaidade! A igrexa resplandece por todas partes, pero os pobres viven na indulxencia; esas pedras están cubertas de douraduras mentres os seus fillos están faltos de vestidos; os aleccionados encontra na igrexa o medio de satisfacer a súa curiosidade, pero os pobres non encontran nela nada con que sustentar a súa miseria”.

 Crítica de san Bernardo á ostentación do gótico. Incluído en G. DUBY. San Bernardo y el arte cisterciense.

Tal austeridade foi defendida tamén polos seus seguidores, que plasmaron estas ideas en escritos como o seguinte:

“Por que esas grúas e esas lebres, eses gamos e eses cervos e esas pegas (…), nos claustros dos monxes? (…) todo iso non está conforme coa pobreza monástica, e non serve máis que para satisfacer os ollos dos curiosos (…) Se algún, preferindo a pobreza de Xesucristo a todos os praceres dos ollos, quere manterse nos límites do necesario, e se, no canto destes edificios de dimensións vanas e superfluas, escolle pequenas construcións dos relixiosos pobres; se, cando entra nun oratorio feito de pedras ásperas, non encontra alí nin esculturas, nin pintura (…), nin secuencias da Sagrada Escritura; se o resplandor das luces, co esplendor dos metais que están feitos os obxectos de culto, non o marabilla, e se, moi ao contrario, todo o que ve lle parece pobre e se entristece de estar, por así dicilo, afastado do Paraíso e somerxido na monotonía dunha escura prisión, de onde lle vén esa tristura, esa aflición? Pregúntovos. Se aprendeu de Xesús Noso Señor, a ser humilde e doce de corazón (…) continuará, pregúntovos, atándose a esas belezas miserables e exteriores de todo?".

Alfred de Reivalux. Miroir de la Charité.

Xurdiu, deste xeito, un estilo construtivo caracterizado pola austeridade decorativa e ornamental, que se impuxo nos mosteiros que seguían as normas de san Bernardo: os mosteiros cisterciense.

Imaxes: Mosteiro de Armenteira (Meis, Pontevedra)
 

Rematamos con este vídeo de Asun, visto no magnífico blog Polos Vieiros da arte. Non esquezades ler as outras entradas coa etiqueta "Arquitectura cisterciense".

Para descansar un pouco... unhas vistas impresionantes:

O Pórtico da Gloria e os seus problemas

Dentro do Programa Catedral da Fundación Barrié, hoxe quero salientar o relativo ao Pórtico da Gloria, do que xa temos falado en abundancia neste blog.

O Pórtico da Gloria é, xunto coa cámara e o sepulcro do Apóstolo, a peza máis representativa do conxunto catedralicio e unha das máis significativas do Románico en toda Europa. O paso do tempo, os cambios de gusto e os traballos de mantemento e/ou reforma pictórica, a erosión e o desgaste producido polas condicións atmosféricas e polo uso, o efecto da humidade e a contaminación ocasionaron a súa deterioración, que se viu acelerado considerablemente nas últimas décadas.

Agardemos que a nova cuberta serva para algo.

O lintel do Pórtico da Gloria

Neste vídeo debuxado, o arquitecto Arturo Franco Taboada intenta desvelar o enigma sobre unha misteriosa fractura que aparece no gran lintel que soporta o tímpano do Pórtico da Gloria. O arquitecto teoriza sobre un suceso que, por algunha razón descoñecida, pasouse por alto para todos os investigadores que se interesaron ao longo do tempo, na análise desta xoia do románico tardío. Suxírese neste informe, unha curiosa referencia histórica, que podería axudar á datación da data desta rotura.