21/11/22

A Ponte dos Cabalos (Lalín, Pontevedra)

 Esta entrada vai dedicada á benquerida amiga Esther, magnífica guía nas Terras do Deza.





Foi construído no ano 970, sobre o río Arnego. É unha ponte feita en pedra, que conta con dous arcos de medio punto sobre os que se apoia o taboleiro feito de grandes laxas. Na actualidade carece de cornixa. Posúe restos de varandas con bloques monolíticos de pedra e taxamar.





É o único que queda en pé das seis que se construíron na Idade Media e que enlazaban a rexión do Deza con Antas de Ulla.





Esta ponte, un dos monumentos máis antigos da rexión, tamén era coñecida como “ponte do portádego” xa que era necesario pagar un imposto para cruzalo, para este fin había unha pedra que estaba no lugar de Parada, este nome designa todos aqueles lugares ao longo dos camiños onde se cobraba a “parata”, o que viña sendo unha aduana.



Hoxe en día segue sendo ligazón entre as localidades de Gurgueiro (Agolada) e Parada (Lalín)

Foi lugar de asasiñatos carlistas en 1839.

As obras de restauración da ponte de 2020 causaron moita polóemica na contorna tanto polo peitoril como polas inncesarias escaleiras que baixan ata o río.






14/11/22

A Domus Mitreo de Lugo

 


A escavación arqueolóxica do Pazo de Montenegro

No ano 1998 a Universidade de Santiago de Compostela decidiu situar a sede da Vicerreitoría do Campus de Lugo no antigo Pazo de Montenegro, un edificio cunha situación privilexiada dentro do centro histórico.

Preto atópanse algúns dos monumentos máis destacados de Lugo, como a Catedral de Sta. María, situada enfronte, na mesma praza, en tanto na súa parte posterior está a Muralla romana, cunha das súas portas principais, a de Santiago.

O control arqueolóxico previo á construción da Vicerreitoría documentou a existencia de restos romanos que obrigaron a reformular as obras previstas e a realizar varias campañas arqueolóxicas entre os anos 2000 e 2007.

A escavación, que se cinguiu a unha área duns 600 m², permitiu descubrir unha parte significativa dunha antiga domus romana e un espazo de culto relixioso –un Mitreo privado–. Ademais permitiunos coñecer a parte inferior da muralla romana ata os seus cimentos.

 

A Domus

Aínda que se atopou algún material datado na época fundacional da cidade, a do emperador Augusto, a estrutura da domus pertencía ao período altoimperial (ss. II-inicios do III).





A escavación arqueolóxica sacou á luz algunhas das súas dependencias, características das grandes casas romanas, como a culina (cociña), cubicula (cuartos), o oecus (salón) ou o peristilo (patio porticado). Era unha vivenda de dous pisos, de luxo, como o demostran tanto as coidadas técnicas construtivas empregadas (destaca o seu sistema hídrico ou o de protección contra a humidade executado tal e como o describe o arquitecto Vitruvio), como a súa decoración (os frescos do oecus) e outros materiais atopados, algúns deles de importación (cerámica do Exeo e morteiro de mármore, entre outros).





A principios do s. III d. C. a casa remodélase, sufrindo cambios significativos nas funcións ou tamaño dalgunhas das súas dependencias, e é por volta do 212-218 d. C. cando se constrúe no primeiro piso o templo dedicado ao deus  Mitra.

Poucos anos despois desta transformación, a finais do s. III d. C. iniciarase a construción da muralla que pasará, literalmente, por encima da  domus, provocando a súa destrución parcial. O  Mitreo, pola contra, non sufrirá dano ningún e permanecerá en uso ata o ano 350 d. C.





Durante a Idade Media, este espazo –onde estivo situada a luxosa casa romana– converterase no vertedoiro das obras da Catedral, posteriormente en necrópole e finalmente no lugar de constución do Pazo de Montenegro.





 

O Mitreo

O Mitreo, lugar onde se celebra o culto do deus Mitra, de orixe oriental, sitúase na primeira planta da domus. É un edificio de pequenas dimensións (154 m2), como era habitual nestes cultos realizados por grupos reducidos de fieis.




Presenta a planta característica destes templos: unha nave central con pilastras laterais, que probablemente tería a ambos os dous lados bancos de madeira que non se conservaron. O chan, que parece semellar o dunha cova, é artificial e foi conscientemente elaborado desta forma para adaptarse á lenda mitraica. Non se atopou a imaxe do deus que debería estar ao fondo da nave, pero acháronse restos de bronce que poderían pertencer a ela. Dispomos, con todo, dun achado excepcional, unha inscrición votiva cun magnífico grao de conservación, tanto do soporte como do texto, que se pode ler na súa integridade:

Deo / Inuic(to) Mithrae / G(aius) Victorius Vic/torinus (centurio) L(egionis) VII G(emina) / Antonianiae P(iae) F(elicis) / in honorem sta/tionis lucensis / et Victoriorum / Secundi et Vic/toris lib(ertorum) suor/um aram po/suit libenti animo (hedera)







Ao invicto Mitra, Gaius Victorius Victorinus, centurión da Lexión VII Gemina Antoniniana Pía Feliz, en honra da statio de Lucus Augusti e dos Victorios Secundus e Victor, os seus libertos. Colocou esta ara de bo grao.

O texto non só nos fala do deus senón que tamén nos permite coñecer a identidade do dono da casa, Victorio Victorino, e a de dous dos seus libertos, aos que tamén lles dedica a inscrición. Sabemos, ademais, cal era a súa ocupación e posición social, a de centurión da statio, un edificio de control da administración romana. A ara pode contemplarse in situ, no mesmo lugar en que foi atopada.

 

A Muralla Romana

O Museo da domus é un lugar privilexiado para contemplar a muralla romana, pois é o único punto en toda a cidade que permite observala ata os seus cimentos, xa que a escavación afondou sete metros por baixo do nivel do Lugo actual. Isto permitiu estudar a súa estrutura e métodos construtivos. Aquí é posible ver o zócolo de cimentación, os restos dos materiais empregados na súa construción (lousa, granito ou cuarcitas), o encalado exterior, as xuntas estruturais, as escaleiras de acceso interno ás torres ou as marcas deixadas polas diferentes collas que traballaron nela.





Texto: Web da Domus Mitreo.

Fotos: INICIARTE

7/11/22

Anfiteatro romano de Segóbriga (Saelices, Cuenca)

 


O anfiteatro de Segóbriga foi construído na cidade romana de Segóbriga. A cidade formou parte da capital da provincia romana de Hispania Citerior Tarraconensis. Actualmente, os seus restos están situados na poboación de Saelices, na provincia de Cuenca (Castela-A Mancha). Como parte da ZonaArqueolóxica de Segóbriga, é Ben de Interese Cultural.






O anfiteatro está situado a uns 60 metros ao norte do teatro nun cerro que domina a cidade o que condiciona a súa forma case circular o que demostra a importancia da topografía sobre as formas estritamente xeométricas características destas construcións. Por iso foi cualificado como de “falda de outeiro”.

O seu construción fóra da cidade non era excepcional aínda que se a súa proximidade ao teatro éo.






O anfiteatro, construído entre o século I e II d. C., estaba situado fronte ao teatro e era o maior edificio dos que se construíron na cidade de Segóbriga. Estaba destinado ás loitas entre gladiadores, entre feras ou entre homes e feras, as denominadas venatións.

A súa boa conservación, a pesar de sufrir o espolio dalgunhas pezas de granito e/o mármores e outros materiais ricos utilizados para embelecer a construción, débese a que durante séculos os restos foron utilizados como celeiro e curral para animais.





Calcúlase que tiña capacidade para acoller a 5500 espectadores, aproximadamente. Ten unha forma elíptica irregular, cunha lonxitude de 75 metros de longo e a area medía 40 x 34 metro. O eixo maior mide 41 metros na area e 74 no total e o menor 34 e 66 metros respectivamente. É por tanto a area de contorno irregular ao ser máis redondeada ao sur que ao norte. A superficie total é de 3836 metros cadrados

 A area, á que se accedía por dúas portas, limitaba coas bancadas mediante un pódium, mentres que un corredor cuberto unía as portas e as habitacións para as feras que eran destinadas á realización de espectáculos.






O monumento está construído en dúas metades de diversa estrutura. A maior parte da metade sur da cavea encóstase á ladeira do cerro e as súas primeira bancadas escaváronse na rocha. Pola contra, a metade norte da cavea e os dous cunei extremos do seu parte sur construíronse desde os seus cimentos sobre unha sólida e complexa estrutura formada por tres muros de contención.

O edificio presenta a peculiaridade de que parte de área e cavea están escavadas parcialmente no chan. O desaugadoiro de todo o edificio realízase a través dunha cloaca que recolle o auga da area e discorre polo eixo do vomitorium.

O aparello de opus vitatum con verdugadas de ladrillo que ofrece o anfiteatro tamén se usou no teatro.





Tamén é de interese o destacar que as escavacións realizadas evidenciaron que o anfitetros construíuse contra a aitigua muralla augustea cuxos restos aparecen en ao  longo do muro exterior sur.

Cabe a posibilidade de que existisen palcos ou tribunas sobre as dúas entradas axiales. A circulación no interior do monumento estaba organizada para facilitar aos espectadores o acceso aos seus postos.

Información procedente da Wikipedia e de A. Almagro, El anfiteatro de Segóbriga.


Fotos: INICIARTE