29/11/21

Igrexa de san Xoán de Vilanova (Miño, A Coruña)

 


Xunto coas igrexas de san Martiño de Mondoñedo e santoAntoíño de Toques temos en Galicia un terceiro exemplo da corrente lombado-catalana para ver as orixes do noso románico, a fermosa igrexa de san Xoán de Vilanova (Miño, A Coruña). Desgrazadamente non tiven ocasión de contemplar o seu interior.



Para coñecela mellor imos ler o que xa escribiu o mestre Yzquierdo Perrín.

“Outra igrexa que se debeu construír na fin do século XI foi a de san Xoán de Vilanova (Miño, A Coruña), aínda que se carece de toda referencia documental. Trátase dun pequeño edificio de nave única rematada por unha ábsada semicircular precedida dun diminuto treito recto, que, en rigor, non é máis co propio largo do arco de ingreso. Como escribiu o profesor Bango, trátase dunha “forma totalmente innovadora para a arquitectura galega, na que o usual para os presbiterios dos templos… era a fachada recta”.



No interior chama a atención a absoluta sobriedade ornamental da nave e da ábsida; nesta, á parte das sinxelas ventas laterais, iguais cás do muro sur da nave –no norte só se conserva parte dunha que está cegada-, e da imposta lisa, que marca o arranque do dosel da bóveda, ningún outro elemento resulta destacable.



Nos muros da ábsida utilizouse unha magnífica cantaría de granito que, polo exterior, presenta un corte que evoca o propio dos monumentos prerrománicos, tanto polas proporcións e disposición como pola presenza de engastallados, en especial no treito central no que se abriu ventá. Estas resérvanse para os laterais e teñen tamén vertente cara a fóra e coróanse por arcos de medio punto dobrados, que foron tallados nunha pedra de cantería. A mesma fórmula empregouse nas curvaturas do beirado, apoiadas en pequenos canzorros e distribuídas en tres grupos de catro arquiños cada un, entre os que se levantaron unha especie de pilastras que lembran as lesenas. 




É a única vez que aparecen en ábsidas galegas nos inicios da arquitectura románica e a primeira vez na que o semicírculo absidal se divide en tres segmentos de iguais proporcións. Sobre as arcuacións colocouse unha nova rongleira de pedras de cantería e enriba unha cornixa pequena, lixeiramente saída, que se decora cun trenzado, motivo inusual no noso románico, aínda que se volverá ver nalgúns cimacios de San Martiño de Mondoñedo e noutras obras de finais do románico. Non se utilizou, pois, durante a fase de maior apoxeo do estilo en Galicia.



Nos muros laterais da nave (o occidental volveuse facer) empregouse perpiaño de xisto, reservando a cantería de granito para os recantos, ventas e beirados. 



No norte, esta primitiva disposición viuse alterada salvo na parte dos pés; no muro sur, a construcción dunha sancristía anexa provocou tamén que se perderá, aínda que en menor contía. 



Os beirados do muro sur e os da parte central do norte decóranse con dúas pequeñas medias canas; o resto deste ten unha curiosa ornamentación á que non se adoita prestar atención a pesar da súa singularidade. O motivo principal é un talo ondulante ao que acompañan estilizados elementos vexetais, algún xeométrico e, o máis sorprendente, diferentes especies de animais. A técnica da talla é sinxela: só consegue deixar en lixeiro resalte os motivos aludidos e o resto afundido. Esta simplicidade e relativo recargamento pode evocar pezas de época asturiana coma as que se exponen en varias salas do Museo Arquolóxico de Oviedo, datadas en época de Ramiro I. Aínda que os beirados de Vilanova non teñen por que ser deste momento, parecen lembrar o mundo prerrománico. Quizais por isto, Regal escribiu que se podería considerar esta igrexa como “un punto de paso entre o prerrománico e o románico”.






Este autor e algún máis atribuíronlle a San Xoán de Vilanova unha cronoloxía arredor do ano 1040, baseándose na forma da ábsida, no aparello dos muros e na ornamentación. Quizais esta datación sexa excesivamente temperá para Galicia e supoñería, ademais, unha inxustificada primacía. Por iso penso que talvez unha data semellante ás demais construcións do seu grupo, no último cuarto do século XI, sería máis correto e permitiría xustificar tamén as evocacións prerrománicas que aínda se manteñen; en caso contrario, quedaría excesivamente descolgada das restantes obras do noso románico.




Ramón Yzquierdo Perrín. “Arte medieval (I)” en Galicia. Arte Tomo X. A Coruña, Hércules, 1997. pp. 168-170

 

Fotos: INICIARTE

22/11/21

Igrexa de san Antoíño (Toques, A Coruña): arquitectura

 




Nunha paraxe espectacular atopamos esta igrexa que formou parte dun convento, que sería desamortizado e mesmo convertido en fábrica de puntas. Para comprender mellor a súa importancia arquitectónica imos seguir o texto do mestro Yzquierdo Perrín.

"Os inicios da arquitectura románica en Galicia producíronse no último cuarto do século XI. Naquela época realízase un reducido número de construcións nas que o novo estilo, no que se distinguen dúas tendencias, empeza a empregarse.

A primeira tendencia pode chegar a evocar a arte románica lombardo-catalana por seren os seus recursos máis salientables a utilización dun aparello pequeño e regular, a típica cantería, arquiños cegos de medio punto nos beirados das ábsidas, as omnipresentes arcuacións e ventas con dobre vertente, que se perfilan, ás veces, cun arco de medio punto dobrado con corte radial e lonxitudinal.

Sen embargo, a corrente anterior está abocada a sucumbir ante a forza que vai adquirir unha segunda tendencia, de clara orixe francesa, ao ser empregada nas obras da catedral de Santiago, patrocinadas polo rei, e na que se segue desde o principio o esquema propio das igrexas de peregrinación (…)

A corrente que, para facilitar a comprensión, podemos considerar de tradición lombardo-catalana está representada por tres edificios de importancia e complexidade desigual: Santo Antoíño de Toques e San Xoán de Vilanova (Perbes, Miño), que ccocnstan dunha soa nave e tamén dunha única capela, e San Martiño de Mondoñedo, que ten tripla ábsida aberta a un cruceiro, destacado só no alzado, e un corpo de tres naves.

Santo Antoíño de Toques (A Coruña) foi un antigo mosteiro que ten como primeira referencia documental o ano 1067, que foi cando o rei de Galicia, don García, lle fai unha doazón importante. Nesla dice que seguían a regra de San Bieto, que o abade era Tanoi e que o mosteiro estaba situado “nun lugar que lle chamaban habitualmente <fervencias>, por nome <Tocas>, á beira do escumoso río que baixa da montaña chamada Maura Mortua. A transcendencia que esta doazón tivo para o mosteiro fai que a mayoría dos autores a consideren como o seu documento fundacional, aínda que Yepes non dubida en advertinos que “estivo este mosteiro ao principio no máis alto dun monte; despois os frades baixárono a outro sitio máis acomodado para a vivenda humana… finalmente veu parar o mosteiro no lugar onde agora está, que é ao carón do río Toques, de quen toma o renome”.

A partir da doazón de don García, no último cuarto do século IX e os primeiros anos do XII, multiplícanse as doazón, tanto de particulares coma dos reis (…)

(…) A reforma dos mosteiros auspiciada polos Reis Católicos por volta do ano 1500 levou á anexión de Toques ao mosteiro de San Martiño Pinario, ratificándoa o papa León X mediante bula do ano 1515. Desde entón e ata a exclaustración foi priorado de San Martiño e posteriormente vendeuse por causa da desamortización. Pouco tempo antes de que estes acontecementos se producirán, a fábrica medieval sufriu a maior alteración: a prolongación da nave cara ao oeste no ano 1812, como consta no epígrafe que se colocou sobre a porta occidental.

A planta da igrexa está formada por unha soa nave e unha capela rectangular por dentro e por fóra, esquema habitual en numerosos edificios prerrománicos, que se cobre, respectivamente, con teitume de maderia e bóveda de canón, construída ao mesmo tempo cá remodelación románica do presbiterio; isto revélao con claridade a parte superior e exterior dos muros, mentres que o arco triunfal coas súas bases, capiteis e relevo anexo pertencen ao edificio prerrománico.

Interior

Na parte superior dos muros laterais da nave sobresaen as ventás, con arco de medio punto liso e pronunciada inclinación, que lle dan unha ilumincación cenital; os dous vans que se abren no testeiro quedan ocultos polo calvario e polas pinturas renacentistas (terán outra entrada en INICIARTE) que nel se realizaron.




O primeiro que chama a atención no exterior é a rotundidade dos volumes xeométricos da nave e do presbiterio, que confirman a antigüidade do monumento. Na parte alte dos muros laterais da ábsida e no testeiro aprécianse con claridade as reformas románicas. Por exemplo, na ventá da cabeceira utilizouse cantería de granito, diferente no tamaño, corte e asentamento á das esquinas, e, fronte ao que ocorre nas das nave, non ten o arco dobrado. 


Ventá ca cabeceira

Sobre el e nos muros norte e sur utilízace un aparello de pedra pudinga, empregado xa nos da nave, disposto en estreitas ringleiras que, por veces, alternan con partes de cachotería.

Rematan os muros do presbiterio, tanto os laterais coma o do testeiro, arcuacións colocadas baixo os beirados, dos que forman parte activa e son, sen dúbida ningnha, o elemento que máis sobresae. Están formadas por arquiños de medio punto apoiados en canzorros pequenos con sinxelas decoración de tipo xeométrico; a colocación destas obrigou, nalgún caso, a efectuar recortes e acomodacións puntuais que indican a escasa habelencia do seu anónimo mestre. Quizais queira dicir o mesmo a disposición das arcuacións no testeiro, onde se pregan á directriz marcada polas vertentes do Tellado das que penduran. Esta singular organización obrigou a colocar baixo o vértice un soporte para estear nel  o primeiro arquiño de cada lado. Se nestes se poñen catro, no lado norte cóntanse ata seis e ata cinco no sur. Eses arquiños non chegan abranguer, pois, a lonxitude total de cada muro. Sobre eles dispúxose un estreito friso de dentes de engranaxe tallados en ladrillos, aínda que algún carecen deles e faltan no flanco sur, igual ca outras pezas prerrománicas reutilizadas.





Cabeceira lado sur

Como fondo das arcuacións labráronse uns pequeño tímpanos semicirculares, que tamén se empregaron como métopas entre os primeiros canzorros do beirado norte da nave, nos que, sen embargo, se precinde xa das arcuacións e utilízanse canzorrozos de labra ruda, feito atribuible non só aos escasos dotess do seu autor senón tamén ao tipo de pedra conglomerada empregada, o mesmo da parte superior dos muros. Maila todo iso, nalgúns deses canzorros distínguense cabezas humanas, de cuadrúpede, e outros motivos tanto vexetais como xeométricos.





Canzorros do lado sur



























                                                                  Canzorros do lado norte

(…) Mención especial merecen as arcuacións do prebiterio, que –xunto coa dobre vertente das ventas e arcos dobrados da maioría- permiten incluír esta remodelación como unha das primeiras manifestacións da arquitectura románica en Galicia. Esta circunstancia xustificaría a utilización de diferentes organización nos beirados do presbiterio e da nave.



Cronoloxicamente, a doazón do rei don García no ano 1067 servirá de marco antes do cal non sería posible intervir na vella fábrica. As restauracións serían factibles grazas a esta e outras doazóns do último cuarto do século XI, anteriores ás do conde don Ramón de Borgoña e a ssúa esposa. A participación destes na obra da catedral de Santiago puido aconsellar o abandono dos esquemas máis antigos e a substitución por outros máis acordes co estilo que nela se seguía".



Ramón Yzquierdo Perrín. “Arte medieval (I)” en Galicia. Arte Tomo X. A Coruña, Hércules, 1997. pp. 166-168.

Fotos: INICIARTE.

15/11/21

Campamento romano de Ciadella en Sobrado dos Monxes (A Coruña)


En setembro de 2020 visitamos este campamento romano que volvía ser escavado. Como introdución ao mesmo podemos ler o que nos conta a wikipedia:

O campamento romano de Ciadella foi un asentamento militar activo entre os séculos II e IV, situado no tramo viario entre  Brigantium e  Lucus Augusti, entre as actuais parroquias galegas de Ciadella (Sobrado) e San Vicenzo de Curtis (Vilasantar). Nel mantíñanse entre 500 e 600 militares da Cohors I Celtiberorum Equitata civium  romanorum, que tiña a súa sede en Lucus Augusti. Esta unidade auxiliar do exército imperial romano tivo como función a vixilancia da Vía  XX, traballo que desempeñou entre os anos 123 e 395.

A Cohors I Celtiberorum  Equitata civium romanorum, formada no ano 80, sería trasladada desde Mauritania a Hispania no ano 123, adscrita á Legio VII Gemina (León) por orde do emperador  Adriano, como dá testemuño a Tessera de Castromao (Celanova):

Os  Coelerni do convento  Bracaraugustano da provincia  Hispania  Citerior fixeron pacto de hospitalidade con Cayo Antonio Aquilo, prefecto da Cohors I Celtiberorum, para si, para os seus fillos e para os seus descendentes.

Cayo Antonio  Aquilo realizou pacto de hospitalidade cos Coelerni, para si, os seus fillos e os seus descendentes.

Actuou como legado (dos  Coelerni) Publio Campanio Leminiano

 


O recinto foi construído entón, nun  altiplano de 480 metros sobre o nivel do mar, rodeado por unha pequena cadea montañosa, preto do río  Cabalar. Tiña unha muralla perimetral de 172 x 140 metros, coas esquinas redondeadas, e un foso externo que complementaba as funcións defensivas da muralla. A extensión do campamento era de 2,4 hectáreas. Existían ademais catro portas de acceso ao campamento, e varias torres de vixilancia. No interior había dous edificios principais. Un deles era Principia (cuartel xeral), de planta case cadrada, que medía 29,5 x 29,6 metros. Á beira de Principia estaba o Praetorio (residencia do comandante) de 38 x 29,6 metros. Os dous edificios estaban separados por unha ampla rúa. O resto dos edificios serían barracóns, sanitarios, cuadras para os animais e unha cantina.

O abandono do campamento tivo lugar no século IV, cando a unidade militar foi trasladada a Iuliobriga (Cantabria). Foi entón cando comezou o seu deterioro, sobre todo na época da ocupación  xermánica, a pesar de que nalgunhas épocas foi novamente habitado. No século XIX sufriu o espolio da súa cantería para a construción de edificios veciños.



As primeiras escavacións do recinto comezaron oficialmente en 1934, dirixidas por Angel del Castillo López e Sebastián González, sendo Castillo quen identificou en 1943 que se trataba dun campamento romano e non unha mansio (paradas oficiais nos camiños romanos). Os materiais atopados no lugar foron abundantes, destacando pezas de cerámica, vidros e utensilios de ferro e bronce. Atopáronse tamén moedas, pertencentes a un rango de tempo que engloba desde Domiciano (ano 86) ata Claudio II (ano 270). A maioría destas pezas atopadas na Ciadella están expostas de maneira permanente no Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de San Antón, na cidade da Coruña.

 


Pola  súa banda, NationalGeographic deu conta das escavacións de 2020 que foi cando tirei as fotos, nun arrigo de Carme Mayans:

Arqueólogos da Universidade de Vigo deron a coñecer os resultados da última campaña de escavacións neste antigo campamento romano da provincia da Coruña.



No municipio coruñés de Sobrado dos Monxes atópanse os restos do antigo campamento romano de Ciadella. Aquí, a principios do século II d. C., estivo acuartelada a Cohors I Celtiberorum, unha unidade que dependía da Legio VII Gemina, con base no actual León. Composta por soldados de cabalería e infantería, a súa función principal era a de garantir as comunicacións entre Lucus Augusti (Lugo), unha das capitais romanas do noroeste, e o porto de Brigantium (A Coruña), ademais de controlar as explotacións mineiras da zona e dar soporte á administración para a cobranza de impostos.

O xacemento está a ser escavado pola Universidade de Vigo, que conta co apoio da Xunta de Galicia, e os traballos atópanse baixo a dirección de Adolfo Fernández, director do proxecto e membro do Grupo de Estudos de Arqueoloxía, Antigüedad e Territorio ( GEAAT) da devandita universidade. Tamén conta coa participación dos profesores do campus de Ourense Fermín Pérez, Susana Reboreda e  Ladislao Castro.



As escavacións que se levaron a cabo durante os últimos dous meses (cun parón de tres semanas pola pandemia do Covid-19) achegaron grandes avances ao coñecemento deste asentamento militar. Segundo Fernández, este xacemento "é moi complexo porque presenta unha ocupación prolongada desde a construción inicial do campamento militar, probablemente xa a finais do século I e logo coa posterior chegada da Cohors I Celtiberorum, ata os séculos XII- XIII, cunha importante ocupación tardoantigua que se estende por encima do campamento romano e está asociada a unha igrexa primitiva  altomedieval, que no século  XII foi trasladada a poucos metros fose do asentamento".

O xacemento presenta unha ocupación prolongada desde a construción inicial do campamento militar, probablemente xa a finais do século I.



Aínda que o xacemento xa foi escavado na década de 1990, os novos traballos centráronse nunha estrutura que os arqueólogos chamaron edificio 1-2. Aquí documentáronse os muros norte e oeste dunha gran estrutura do campamento. Entre este edificio e a muralla localizouse un camiño perimetral, un tipo de calzada que recibe o nome de  via  singularis.

O equipo arqueolóxico ha detectado así mesmo "unhas importantes fases de  reocupación civil do xacemento datadas a finais do século IV e outra posterior, xa do século VI en diante, que inclúe unha necrópole  tardoantigua e  altomedieval que non se coñecía en toda a súa extensión. Algunhas das tumbas conservaban parte do sartego de madeira, polo que a súa escavación está a ser moi complexa", segundo conta Adolfo Fernández.



Detectáronse unhas importantes fases de  reocupación civil do xacemento datadas a finais do século IV e outra posterior, xa do século VI en diante.

Os arqueólogos tamén escavaron na zona do chamado edificio 4 e retiraron a capa de vexetación que cubría os restos xa coñecidos. Tamén está previsto realizar escavacións puntuais para estudar algunhas estruturas do campamento romano ocultas baixo edificios de época posterior co obxectivo de coñecer en profundidade a planta do antigo campamento e as funcións das edificacións que se levantaron encima séculos despois. Segundo Fernández, "toda esta área estará lista para o seu rexistro pormenorizado mediante  fotogrametría 3D e máis tarde procederase a realizar escavacións puntuais co obxectivo de clarificar as estruturas  campamentales aquí escondidas baixo unha importante ocupación  tardoantigua e medieval protagonizada por unha igrexa e outras edificacións anexas". A fase final será a posta en valor e conservación dos vestixios e a musealización dos mesmos para que sexan comprensibles para os futuros visitantes.


Fotos: INICIARTE

E para rematar un vídeo de 2011 onde presenta o xacemento o seu arqueólgo dos anos 80´, José Manuel Caamaño Gesto: 

8/11/21

O Arco de Adriano de Atenas



O Arco de Adriano ás veces denominado Porta de Adriano, é un arco monumental similar, nalgúns aspectos, a un arco de triunfo romano. Sitúase nunha antiga estrada que une o centro da antiga Atenas ao complexo de estruturas situado á beira oriental da cidade, incluíndo o Templo de Zeus Olímpico. Expúxose a hipótese de que o arco se construíse para celebrar o adventus do emperador romano  Adriano. Descoñécese quen encargou a construción e hai dúbidas sobre as inscricións que refiren a Teseo e Adriano como fundadores de Atenas, e sobre se servía para dividir a cidade en dous partes. O arco sitúase a 325 metros da Acrópole. Foi edificado en entre os anos 131 e 132.

Material e deseño
Está construído de mármore do Monte Pentélico, situado 18,2 km ao nordés do arco. Este mármore empregouse tamén no Partenón e outras construcións atenienses, aínda que a súa calidade pode variar, por exemplo o mármore usado para o arco é de menor calidade que o utilizado en mellores edificios. O arco foi construído sen cemento ou morteiro, utilizando só mármore sólido e abrazadeiras para unir os perpiaños.

  
O arco mide de 18 metros de ancho de altura e 13,5 x e 2,3 metros de profundidade. O seu deseño é totalmente simétrico de diante a atrás e de lado a lado. A luz do arco do nivel inferior é de 6,5 metros de ancho e está sostido por  pilastras de capiteis corintios. No superior, outros alicerces similares colocáronse nas esquinas da parte baixa. O espazo entre as  pilastras exteriores e a porta en arco encheuse con pedras cadradas con bordos elaborados para destacar o deseño. Cada lado do paso central decorouse cunha columna corintia de base elevada rectangular, proxectándose do centro da parede. O nivel máis baixo foi coroado cun  arquitrabe xónico cuberto con  dentículos e un geison saínte.

O nivel superior do arco (o ático) componse dunha serie de columnas corintias e pilastras que dividen o espazo en tres aperturas rectangulares. Cada unha das aperturas laterais está coroada por un  arquitrabe xónico con dentículos e un geison igual que o nivel inferior. A apertura central, está flanqueada por antae con medias columnas corintias que sosteñen un frontón triangular, que descansa sobre dos  dentículos, geison e cima que se unen ás das dúas ás. No alto do frontón, houbo unha acrotera vexetal. A apertura central do nivel superior pechábase inicialmente por unha delgada pantalla de pedra duns 7 cm de grosor. Só as ranuras para a súa montaxe consérvanse actualmente. O deseño deste  edículo do nivel superior é similar á arquitectura da fachada do escenario dos teatros antigos e evoca  edículos de segundo estilo de pintura  pompeana.

Unha rápida comparación deste arco con outros arcos de triunfo romanos mellor conservados, mostra as diferenzas de deseño entre estruturas. O número de aperturas  arqueadas do nivel inferior dos arcos triunfais romanos era variable, así como a presenza dunha historia conmemorativa secundaria ao longo do eixo lonxitudinal da estrutura. Os arcos triunfais romanos adoitan ter un ático, un  coronamento enorme e sólido no nivel superior, a miúdo cheo de inscricións de dedicatorias e decoración escultórica. Doutra banda, os arcos de medio punto na parte superior en xeral tiñan estatuas de bronce ou de pedra, a miúdo cuadrigas ou similares. Como sinala Willers, o deseño do arco de Adriano ten un nivel superior moi sofisticado, que non permitiría a adición de ornamentos pesados, como estatuas, na parte superior do ático.

Decoración escultórica
Propúxose que había estatuas situadas á parte superior do nivel inferior, unha a cada lado do  edículo, no nivel superior, como era habitual neste tipo de arquitectura. Teseo e Adriano son os candidatos con maior posibilidades para estas dúas estatuas, a xulgar polas inscricións. Ward- Perkins propuxo a idea que a parte superior albergaba numerosas estatuas, colocadas sobre das columnas corintias que sobresaían do nivel inferior. En oposición a esta proposta, Willers di que non hai evidencia deste tipo de instalación na parte superior da planta baixa, e que a pedra está moi pouco traballada na parte superior para que se poidan poñer estatuas. A pesar de que Willers fixo un excelente estudo sobre o nivel inferior do arco, non se lle permitiu estudar tamén o nivel máis alto, de forma que as súas declaracións sobre o nivel superior baséanse en plans e as medicións anteriores publicadas con anterioridade. Unha investigación completa do monumento, quizais coa escavación limitada das fundacións como Willers suxire, falta aínda por facer.


Inscricións e localización
Hai dúas inscricións gravadas no  arquitrabe do nivel inferior centradas a cada lado da apertura central. Mirando á Acrópole, en pártea noroeste a inscrición reza:

ΑΙΔ' ΕIΣΙΝ ΑΘΗΝΑΙ ΘΗΣΕΩΣ Η ΠΡΙΝ ΠΟΛΙΣ (Esta é Atenas, a antiga cidade de  Teseo).

Na do custado sueste, mirando ao  Olimpeión lese:

ΑΙΔ' ΕIΣΙΝ ΑΔΡΙΑΝΟΥ ΚΟΥΧI ΘΗΣΕΩΣ ΠΟΛΙΣ (Esta é a cidade de  Adriano, e non de  Teseo).

Un antigo escolio nun manuscrito de Elio Aristides afirma que o emperador Adriano, ao ampliar a muralla da cidade, escribiu no límite entre a nova e as vella áreas unha dobre inscrición que coincide co sentido, pero non as palabras exactas das inscricións no arco. Sobre a base dunha lectura combinada das inscricións arco- escolio, inicialmente aceptouse que o arco estaría na muralla de Temístocles marcando a división entre a cidade vella de Teseo e a nova de  Adriano.

Segundo esta hipótese, a segunda entrada refírese a unha nova sección urbana ao leste de Atenas, fundada por Adriano e, para maior comodidade, esta área denomínase Adrianópolis en estudos posteriores. Crese que esta nova área da cidade erixiuse durante a  pax romana.

Adams propuxo que, no canto de dividir Atenas nunha antiga cidade de Teseo e unha cidade nova de Adriano (Adrianopolis), as inscricións sinalarían unha refundación de toda a cidade polo emperador. Segundo esta idea, as inscricións teríanse que ler como: Isto é Atenas, a que foi a cidade de Teseo; esta é a cidade de Adriano, e non de  Teseo.

Adams cuestionou tamén a idea de que o arco seguía a liña da muralla de Temístocles, hipótese que foi amplamente aceptada en xeral. Cando se escavou unha porta da muralla de Temístocles a uns 140 metros ao leste do arco, a cuestión resolveuse. Stuart e Revett, que realizaron o primeiro e máis completo (e único) estudo de arquitectura sobre o arco entre 1751-1753, quedaron perplexos polo feito de que o arco non está aliñado co Templo de Zeus Olímpico, a pesar do feito que está a 20 metros do muro peribolos (muro de separación) deste complexo. As escavacións feitas desde entón demostraron que o arco se aliña cunha antiga rúa que ía polo mesmo lugar que a moderna rúa de Lysikrates. O arco enfronta co Monumento de  Lisícrates, situado 207 metros ao noroeste ao longo da mesma rúa.


Conservación
No momento en que se analizou  arquitectónicamente por Stuart e Revett a mediados do século XVIII, a base do arco só estaba enterrada baixo terra preto dun metro. Tendo en conta que nunca estivo protexido soterrado nos seus case 19 séculos de existencia, o arco conservouse en condicións extraordinarias. A pesar de perder as columnas da planta baixa, o arco consérvase en toda a súa altura, e domina a actual Avenia Amalias. Nas últimas décadas, a contaminación atmosférica danou o monumento. Hai gran decooración da pedra e degradación das inscricións.


Texto: Wikipedia.

Fotos: Iniciarte.