12/4/21

Joan Miró. Femme Debout.



No santanderinos xardíns do Paseo de Pereda atópase esta peza de Joan Miró, cedida pola familia do artista.



Trátase dunha figura maciza, impoñente. A súa orixe está nunha pequena escultura de 1949 de só 31 cm de alto. Como noutras ocasións, Mirou volveu a ela agrandándoa en 1969 ata case dous metros, probablemente pensando na súa exposición en espazos abertos e públicos.



Destaca o bronce  patinado en negro, pulido, unha superficie lisa na que se aprecian as  protuberancias correspondentes a ollos, nariz, boca, brazos, peitos e unha gran vaxina no centro. Mirou non foi alleo, do mesmo xeito que outros artistas, á influencia das culturas primitivas. As referencias son constantes. Nos seus debuxos preparatorios, moitas veces acompañados de concisas notas, a palabra deusa aparece asociada a muller.



5/4/21

Centro Botín de Arte (Santander, Cantabria)

 

Por fin coñecín o Centro Botín. Arquitectonicamente moi interesante, urbanísticamente discutuble.



Copio e pego o publicado uns meses antes da súa inauguración en “Plataforma Arquitectura" sobre esta obra de Renzo Piano:





Descrición enviada polo equipo do proxecto. O Centro Botín, espazo de arte, cultura e educación, que se proxecta na Baía de Santander, devolverá á cidade o inmenso peirao do muro de  Albareda, utilizado ata o de agora como estacionamento. Esta é unha zona estratéxica, con vistas ao mar, preto do centro da cidade vella e realzada polos históricos Xardíns de Pereda. O centro foi apoiado fortemente por Emilio Botín (1934-2014), presidente de Banco Santander e financiado pola Fundación Botín, unha das fundacións privadas máis importantes de España, creada en 1964 co obxectivo de fomentar o desenvolvemento social, económico e cultural de Cantabria.


O proxecto restaura os lazos entre a parte histórica da cidade e o mar. A autoestrada que separa o parque do mar xa foi subterránea a través dun túnel, permitindo dobrar a área dos Xardíns de Pereda, estendéndoos ao paseo marítimo e restaurando o acceso peonil ao mar para os cidadáns de Santander.






Enmarcado entre o parque e o mar, e no eixo do mercado público, o novo Centro Botín sitúase metade en terra e a outra metade suspendida en pilotes sobre a auga. Isto evita  obstruir a vista do mar e a fermosa paisaxe da baía para a xente que pasea no parque, pois o Centro Botín é habilmente enmascarado pola follaxe de árbores. Unha serie de pasarelas lixeiras de aceiro e vidro separan os dous volumes redondeados do edificio e crean unha nova praza pública situada por encima do nivel.





A forma de dúas lóbulos do Centro Botín é o resultado dun laborioso perfeccionamento progresivo do deseño co uso de modelos. Isto deu lugar a unha forma redondeada que proporciona mellor iluminación da planta baixa e acompaña a vista dos visitantes e os cidadáns desde o parque ao mar. Os dous corpos que compoñen o edificio enfróntanse completamente a 280.000 pequenas baldosas cerámicas, lixeiramente redondeadas, de cor perla e vibrantes, que reflicten a luz do sol, o brillo da auga e a atmosfera única de Cantabria.





O volume Este alberga un auditorio que se eleva a dobre altura e en  voladizo sobre o mar, e ao norte, o centro educativo: espazos deseñados coa máxima flexibilidade para adaptarse a múltiples actividades. O auditorio foi concibido como unha caixa multifuncional que non só pode albergar concertos, lecturas, conferencias, senón tamén festivais e cerimonias, mentres que as salas do centro educativo están deseñadas para ofrecer espazos de diferentes tamaños para futuros talleres de arte creativa, música, danza e cociña para nenos e adultos.





No volume Oeste as galerías de exposición desenvólvense en dous niveis, caracterizándose por unha espectacular vista sobre o mar e o parque. O espazo de exposición na planta superior ilumínase en forma  cenital mediante un teito de vidro que consta de catro capas: un nivel exterior composto por pequenas tabliñas de vidro serigrafiado que evitan que a luz dispersa entre directamente no espazo da galería; unha segunda capa de dobre acristalamento que sela a galería; unha terceira capa que consta de pequenas persianas de aluminio controladas automaticamente por un sistema de sensores que se poden utilizar para apagar o interior e facer a iluminación flexible; por último, baixo as vigas principais, unha tea branca  semi-transparente que crea un espazo uniforme e difunde a luz, revelando ao mesmo tempo a complexa estrutura do teito.


Un anfiteatro escavado no parque corre xunto ao Centro Botín, a súa fachada oeste está equipada con pantalla led para proxeccións e cinema ao aire libre. Na planta baixa hai unha fachada totalmente transparente que encerra un espazo multifuncional con cafetería, restaurante, área comercial e un centro de información. Aquí o teito está cuberto de cerámica e o chan é unha continuación da pavimentación de formigón azul exterior. Desta maneira, o espazo interior e exterior son case  indistinguibles e os visitantes e cidadáns poden ver o mar e a paisaxe da baía enmarcados polos amplos beirados do edificio que aloxa as mesas fóra, creando un espazo para reunirse e  socializar.

Ilustracións do proxecto:




O edificio, o parque e a cidade entrelázanse nun vínculo íntimo.

Fotos: INICIARTE.

29/3/21

O Cruceiro de Santa Sabela (Muros, A Coruña)

 

Na porta da Capela de Nosa Señora dos Remedios (lugar da Xesta, na entrada de Muros desde Noia) atópase este fermoso cruceiro (séculos XVI-XVIII). Cando andaba a tirar as fotos, achegóuseme unha persoa que me invitou a visitar a capela (sempre pechada). Era membro da familia propietaria da mesma polo que tiven a oportunidade de escoitar datos importantes e mesmo curiosos sobre a capela e o cruceiro.


En Patrimonio Galego cóntase o seguinte:

"Cruceiro situado no pequeno adro da capela de Santa Sabela.

Nace sobre unha base cadrada decorada con caveiras nas esquinas. Nunha das caras da base aparece a seguinte inscrición xunto cun relevo que semella un lagarto sobre unha lousa: “AÑO D 1586”. Nas outras caras da base existen outros gravados como dúas tibias entrecruzadas.



Lagarto con serpe

O varal nace en sección cadrada con molduras e segue en sección cilíndrica. Na metade do varal existe un relevo dun santo sobre unha peaña que sostén unha copa na súa man dereita.





O capitel, decorado con volutas, dá paso a unha cruz de sección cilíndrica na que aparece a imaxe de Cristo crucificado baixo cartela de INRI.



Podo engadir que a persoa que tan amablemente me atendeu contoume que o Cristo do cruceiro non mira o leste (ou ao mar) como a fachada da capela senón que vai orientado á antiga Colexiata de Muros (Igrexa de san Pedro). Pola contra a cara esculpida na fachada si mira ao mar, probablemente pola moita relación que a capela ten co Muros mariñeiro,

Pola súa banda Cruceiros de Galicia engade: 

"Cruceiro incluído na obra "Os nosos cruceiros". Autor e ilustrador: José M. Laredo Verdejo. Boreal - Xuntanza Editorial, 1993. Vol. I, pág. 62-63.


O autor, entre otros datos, indícanos: "...debemos considerar este cruceiro como o máis antigo do país con data indicada..." 

(O máis antigo coa data gravada no  cruceiro, o cal non indica que non poida haber outros máis antigos, que si os hai).

Cruceiro incluído no relatorio "OS PRIMEIROS CRUCEIROS  TRADICIONAIS: SÉCULO XVII" presentada por José María Laredo Verdejo e publicada no libro "ACTAS DO Iº CONGRESO  GALEGO SOBRE "CRUCEIROS E CRUCES DE PEDRA". Edita: Asociación  Galega para a Cultura e a Ecoloxía, 2009. Páx. 224

O autor entre outros datos, indícanos a data do  cruceiro: "Alí nos  lemos 1568,  aínda que Atanasio López viu 1506. Pode que ou erro veña do parecido entre  as cifras "cero" e "seis" en tan  antiga grafía."

Cruceiro incluído na obra "La villa de Muros y su distrito", de Ramón de Artaza Malvárez. Editado polo Concello da Vila de Muros, 2ª edición, 1959, páx. 274

O autor, entre outros datos, indícanos: "O Cruceiro desta capela comprende dúas épocas. A base é do ano 1586, segundo fai constar a data gravada nela. "; "...a columna e a Cruz coas súas imaxes, acusa época moi posterior á súa construción, e sendo a fundación da capela do ano 1744, lóxico é o supoñer sexa desa época."

Sobre os cables que hai na fachada da capela... nada que escribir nunha vila que foi declarada Conxunto Histórico-Artístico en 1970.

Teño lido nalgures que hai un crucerio adicado a santo Amaro con data de 1525.

Fotos: INICIARTE.

22/3/21

Igrexa de san Pedro de Buxantes (Dumbría, A Coruña)


Nun lugar realmente fermoso, no interior do concello de Dumbría, atópase esta magnífica igrexa, nunha contorna coidada e moi agradabel. Tiña realmente gañas de coñecela posto que pasara varias veces onda ela e non poidera pararme. Agora, coa escusoa dunha saída coa bicicleta e no remate dun porto de montaña, coñecina. A salientar a calidade da torre.


O texto procede de Dumbría é Cultura pero é o mesmo que hai en Patrimonio Galego.




Polos vestixios atopados sábese que a actual igrexa parroquial de San Pedro de Buxantes está asentada sobre outra antiga, orientada de saínte a poñente. O antigo campanario debía estar situado no Monte Sino, preto da actual Casa Cultural, que tamén se coñece como o Camiño do Campanario. Esta primitiva igrexa debeu ser construída a finais do século X. Todo o citado con anterioridade pódese testemuñar debido ao sartego achado dentro da actual igrexa, o cal a día de hoxe pódese ver no patio exterior da mesma.





Na parroquia de Buxantes atopámonos cunha das igrexas máis fermosas de toda a comarca pola súa calidade artística. Posúe unha planta de cruz latina con dúas capelas que conforman unha estrutura que ten a función de ser o brazo do cruceiro. A capela do Rosario, no lado do evanxeo, é de estilo renacentista e a capela de Asunción, no lado da epístola, pertence ao estilo barroco. Pódese acceder á nave a través da capela situada no muro norte que conta con dobre acceso: desde o interior da nave e desde o brazo do cruceiro. 




No muro sur ábrese outra capela que está dedicada a San Miguel, así como o baptisterio, engadidos no século  XVIII. Ademais, posúe un coro alto aos pés da nave e a sancristía está pegada ao muro sur da igrexa. En relación á capela maior, esta cóbrese con bóveda de canón de cantería e está reforzada no centro cun arco faixón.


O cruceiro está formado por dous arcos torais e dous formeiros e cóbrese cunha bóveda de aresta de cantería. 


No exterior destaca o ciborio de planta cadrada e cun tellado a catro augas. Actualmente, a nave cóbrese cun teitume de cemento que imita á antiga realizada en madeira. Cara aos pés da nave levántase un magnífico coro  pétreo sobre unha bóveda de canón rebaixada.

Desta igrexa destaca a preciosa torre do campanario, obra do autor da Torre do Reloxo da Catedral de Santiago de Compostela, o arquitecto ceense Domingo Antonio de Andrade. Esta torre conta cunha altura de 21,8 metros e 35 chanzos.





Referencias bibliográficas: SORALUCE BLOND, J.R.; FERNANDEZ FERNANDEZ, X.: “Arquitecturas da provincia da Coruña, Cee, Corcubión, Dumbría, Fisterra e Muxía”. Vol. IV, Diputación Provincial da Coruña, 1997.

Fotos: INICIARTE.