21/9/20

O Tholos do Ágora de Atenas


Vista do Tholos ao pé do Hefesteón no Ágora ateniense

Ao pé do outeiro do Hefaisteion contémplase o  basamento circular do  tholos, sede do goberno da cidade. Alí comían os 50 Pritaneis da “ Prytaneusa  filé”, é dicir un décimo dos deputados que durante trinta días ostentaban o poder executivo.

Algún dos pritaneis tiñan a obrigación de permanecer alí día e noite de  guardia.


O Tholos foi construído no 470 a. C. en substitución do edificio anterior construído polos persas. Algúns moldes de metros e medidas que foron achados no sitio están expostos no Pórtico de  Atalo.

O edifico circular Tholos áchase na zona suroeste do Ágora á beira do Metroon helenístico e o Bouleuterios que  destacan á dereita. Na parte inferior  estaba construído con empedrado isódomo de pedra  porosa mentres que na superior de plintos cubertos dunha capa de morteiro. Destaca polo seu tellado en forma de cono cuberto por ladrillos en forma de  escamas, así como pola súa  propileo  xonio de catro columnas.

Distintos vestixios testemuñan a existencia das dúas xanelas que flanqueaban a entrada. No pequeno anexo á dereita do  propileo estaba a  cocicna, imprescindible para a dieta dos  Pritaneis.

Segundo  Pausanias:
Preto do Bouleterion áchase o chamado Tholos, onde os  prítaneis fan sacrificios, e hai algunhas imaxes, non grandes, feitas de prata.

As escavacións foron realizadas en 1934 pola Escola Americana de Estudos Clásicos de Atenas.

Fotos: Iniciarte.

14/9/20

Estela de Hegeso


O costume de realizar estelas funerarias, un símbolo de riqueza, dado que non todos podían pagar estes monumentos privados feitos cos mellores mármores, reapareceu en Atenas e non só alí, na primeira década da Guerra do Peloponeso (431 – 404 a. C.) despois dunha longa paréntese debida á prohibición de Clístenes. O costume volveu asociada á epidemia que se desencadeou no 430-429 e regresou o 425 a. C

As estelas funerarias gregas femininas que nos atopamos conteñen unha iconografía doméstica, na maioría dos casos. Desta maneira, na estela de Hegeso, atopada no cemiterio de Kerameikos, represéntase a unha muller sentada nunha cadeira, suxeitando unha especie de xoia na man dereita, mentres unha escrava suxeita un xoieiro diante dela. Na inscrición que hai na parte superior do ronsel dinos que é a filla de Proxenos, Hegeso. Podemos supoñer debido á calidade da estela, que se trata dunha muller de orixe nobre.

De autor descoñecido, emprégase o mármore para a realización deste belo relevo dun metro e medio de altura, para representar unha escena da vida cotiá, cunha elegancia e destreza técnica insuperables. O momento sitúao dentro dun espazo arquitectónico. Tamén coida, o descoñecido autor, ao máximo o detalle, como podemos comprobar na xa mencionada cadeira na que aparece sentada o personaxe principal e no escabel onde repousan os seus pés. Hai que lembrar, que durante a segunda metade do século V a.C., Atenas converteuse no centro de produción de lápidas como a que estamos a describir, para a xente que tiña o poder adquisitivo suficiente que lle permitise adquirir algunha delas.

Atopámonos ante unha obra escultórica de 1,49 metros de altura por 92 centímetros tallada en superficie marmórea e pertencente ao que, dentro da catalogación escultórica, chamamos peza de escultura funeraria ou estela funeraria. Actualmente consérvase no Museo Nacional de Arqueoloxía de Atenas.

Desde o punto de vista formal, apréciase a disposición de dúas figuras femininas, unha delas de  pé e a outra sentada sobre unha cadeira descansando os seus pés encima dunha especie de  taburete ou repousapés. A figura que se atopa en posición ergueita entrégalle coa súa man dereita (única que aparece na composición) unha especie de caixiña ou  enxoval da que a outra figura recolle unha xoia coa súa man dereita mentres que coa esquerda axuda a soster os aveños. (Hai varias intrepretacións sobre quen entraga a quen a caixiña). Tanto unha como a outra mostran ao espectador parte do seu corpo en postura de tres cuartos, mentres que a súa cabeza obsérvase claramente de perfil. Isto acentúase aínda máis na figura que aparece disposta de pé e pode estar relacionado coa intencionalidade por parte do autor na identificación de ambas as como representacións femininas. A este efecto, axúdanos tamén o interese por resaltar os seos de ambas as imaxes, os cales non aparecerían na imaxe se a torsión dos corpos non fose  premeditadamente modificada.

Polo que respecta ao encadre, non existe unha clara adaptación das figuras escultóricas ao marco deseñado polo artista, senón máis ben o contrario, ambas as figuras sobresaen deste quizais nun esforzo por dotar de certa sensación de profundidade á escena. Devandito sentido de perspectiva, téntase conseguir tamén grazas á aplicación da técnica do relevo.

Entrando xa no estudo  iconográfico da obra, o epígrafe do  entablamento no que se len en palabras gregas  Hegeso filla de Progenios clave para identificar os personaxes e así comprender en maior medida a representación. En efecto,  Hegeso debía ser unha muller pertencente a unha familia importante dentro da sociedade grega e é por iso que se elaborou un ronsel funerario ao seu nome. 

Na composición, a muller ricamente ataviada co seu quitón e a súa himatión aparece sentada nunha klismos  mentres recibe unha  pyxis (caixa de xoias) de mans da súa escrava, a cal se representa vestida dun modo máis sinxelo e cun sakkos  (tocado de reixa) que lle cobre a cabeza. As dúas efixies represéntanse de maneira bastante idealizada, predominando a sensualidade e a beleza tanto na súa figura como nos seus rostros. Ao mesmo tempo, apréciase a chamada sophrosyne característica das representacións escultóricas e pictóricas do momento, cuns aspectos que mostran discreción, moderación e autocontrol á vez que albiscan certa melancolía quizais agudizada polo contexto fúnebre no que se insere a obra. Máis en concreto, a imaxe de  Hegeso lembra, por todos estes recursos expresivos e outros  recuros técnicos como os “panos mollados”, a outras obras realizadas neste mesmo período.

Texto: elaborado fundamentalmente a partir de Joaquín BatallerCebrián. “La estea de Hegeso”

Fotos: Iniciarte

7/9/20

Dolmen de Pedra Moura (Carballo, A Coruña)

 

É unha construcción de considerable tamaño pois é de 2.40 x 3.20 metros no centro dun gran túmulo hoxe desaparecido (intúese pouco) polas labores agrícolas. As pedras (os ortostatos) que o configuran foron movidas do seu lugar e tan só dúas das cinco que quedan permanecen no seu lugar orixinal.



A páxina web de turismo do concello de Carballo infórmanos do seguinte:

Está situado no interior do municipio, na parroquia de  Aldemunde, a máis pequena de Carballo, nunha zona de gran interese paisaxístico e ecolóxico. Preto atopamos o castro de Aldemunde e, na mesma parroquia, un espazo natural de gran valor, A Ribeira da Pena, un dos bosques autóctonos máis importantes da Costa da Morte.



O dolmen da Pedra Moura é un dos máis grandes de Galicia. Este antigo monumento funerario está datado entre o 3.500 e o 2.700 antes de Cristo, na época de apoxeo da cultura  megalítica. Hoxe en día só conserva cinco das sete laxas que o constituían en orixe.



Di a lenda que as pedras que conforman esta anta foron carrexadas por unha muller desde o " petón de  Calvelo", mentres fiaba na  rueca e aleitaba a unha criatura.



Fotos: INICIARTE

31/8/20

17/8/20

O Castro de Viladonga (Castro de Rei, Lugo)

Cantas visitas a este xacemento e ao seu museo....

29/6/20

As termas romanas de Campo Valdés en Xixón



Hai algún tempo conseguín achegarme ata Xixón para coñecer estas termas. A wikipedia cóntanos o seguinte:

As termas romanas de Campo Valdés eran uns baños públicos de época romana situados no actual Campo Valdés, no barrio de  Cimadevilla, na localidade asturiana de Xixón. Foi declarado Ben de Interese Cultural o 8 de maio de 1987.
  
  

Historia
As ruínas que perduraron poden visitarse e forman parte do xacemento arqueolóxico de  Cimadevilla xunto con outros restos da mesma era como a muralla da cidade. O edificio das termas comezou a edificarse no século I e estaba dividido en diferentes ambientes: unha zona fría, unha tépeda, e unha cálida con piscina quentada mediante un sistema de calefacción subterráneo. As paredes dalgunhas estancias estaban decoradas con frescos. No século II iníciase unha reforma e ampliación como testemuñan diversos restos.



Descubrimento e escavacións
As termas de Campo Valdés foron descubertas accidentalmente tras unhas obras de rede de sumidoiros realizadas en 1903. Calixto  Alvargonzález e Julio Somoza encargáronse dos primeiros labores de escavación e documentación, elaborando cos resultados un informe que foi arquivado polo Concello de Xixón.


O interese polos restos romanos non volveu aflorar ata o fin da Guerra Civil, cando se destruíu a antiga igrexa de San Pedro, edificada sobre as ruínas. É entón cando se discutiu se volver levantar o templo no seu emprazamento orixinal, idea que finalmente levou a cabo ocultándose unha parte do xacemento para sempre. Tras unha serie de intentos de expoñer parte das ruínas ao público, as escavacións iniciáronse en 1990 e sacaron á luz unha gran parte da construción, construíndose despois o actual museo, que foi inaugurado en 1995.



Pola súa banda os museos de Xixón infórmannos de:

A visita aos restos do edificio termal está precedida por varias unidades informativas que explican o significado das termas no mundo romano, as súas funcións, as tipoloxías, a distribución espacial e as actividades propias de cada habitación. Ademais da información xeral sobre as termas, fálase do desenvolvemento do Xixón romano, a muralla, as termas de Xixón e a súa interpretación. Os restos materiais máis significativos achados durante as escavacións, expóñense nunha vitrina corrida no corredor que dá paso ao xacemento.

O visitante introdúcese na ruína a través dunha pasarela que reproduce o percorrido orixinal. Cada espazo preséntase cunha reconstrución  infográfica do interior. Así mesmo, mediante luces de cores téntase evocar as zonas frías, as zonas de baños tépedos, os espazos quentes, os fornos, explicando así o sistema de calefacción romano.




22/6/20

Vila romana "A Olmeda"

Unha das vilas romanas mellor musealizadas é ista de La Olmeda (Palencia) Na rede hai moita información. Poño dous vídeos.
Video introdutorio:




Unha presentación con algunha das miñas fotos:

15/6/20

O Castro de Coaña






 Había máis de vinte anos que non visitaba este castro. É sempre unha ledicia.

Copio o texto de Castros de Asturias.


O  Castelón de  Villacondide é o máis popular de cuantos castros que se coñecen en Asturias. Esta notoriedade débese ao temperán do seu descubrimento e á gran extensión escavada ao longo de case douscentos anos de intervencións. Do mesmo xeito que boa parte dos castros da rexión, este era coñecido desde antigo. As referencias literarias con alusión ás ruínas e á súa posible orixe remóntanse a comezos do século  XIX. Desde entón foi obxecto de intervencións esporádicas que, con maior ou menor fortuna, contribuíron a modelar o seu aspecto actual e convertelo no paradigma iconográfico do poboado fortificado da Idade do Ferro.



As primeiras escavacións documentadas con certo rigor foron as de José María Flórez en 1877. Da súa meritoria publicación Memoria relativa ás escavacións do Castelló no concello de Coaña (Asturias) dedúcese a intervención nunha vintena longa de construcións e o recoñecemento superficial dalgunhas outras. Xa no século XX a investigación é retomada por Antonio García e Bellido e Juan  Uría que prolongan a súa actividade en Coaña entre os anos 1940 e 1944. 



A prestixiosa posición científica de García e Bellido popularizou o castro asturiano nos círculos bibliográficos máis influentes e provocou un interese inmediato por Coaña, cuxa imaxe fixou, a partir de entón, nas fotografías e maxistrais debuxos elaborados durante aqueles anos.



En 1959 é Francisco Jordá retoma a escavación que se prolongará ata 1961 cando o xacemento adquire un aspecto moi semellante ao que presenta na actualidade. En datas máis recentes realizaron intervencións de diversa entidade os arqueólogos Elías Carrocera Fernández, Anxo Villa Valdés e Alfonso  Menéndez Granda.



Desde 1993 o castro conta cun Áula Didáctica onde se mostra a evolución da cultura castrexa desde a súa orixe ata o contacto co mundo romano, cando a explotación do ouro tomará un papel decisivo na historia destes poboados.



O castro foi construído sobre un pequeno outeiro e delimitado por unha grosa muralla á que precede en todo o seu perímetro un foso escavado na roca; a ruína dos antigos muros ocultou a presenza desta trincheira ata o seu descubrimento recente no flanco occidental do camiño de acceso ao xacemento. Neste punto o visitante pode observar os corpos de garda que flanqueaban a vía de entrada ao recinto. Para evitar o esvaramento sobre un piso moitas veces húmido o chan foi pavimentado con laxas de lousa dispostas lateralmente en  chapacuña.



O camiño introduce ao visitante no barrio norte, único sector habitado do poboado onde se concentran máis de 80 cabanas, ata alcanzar a gran construción rectangular que se alza fronte á porta da Acrópole, recinto amurallado que coroa o outeiro. Neste punto álzase O torreón, denominación atribuída desde o seu descubremento a unha gran plataforma elevada sobre o barrio a modo de atalaia e hoxe reinterpretada como espazo de representación social a modo de praza ou tribuna. 



Desde aquí poden apreciarse as  pequenas rúas e pequenas prazas que conforman a organización urbana do poboado na que predominan as construcións de planta rectangular e esquinas redondeadas xunto a edificios circulares con soportais rectos ou  curvilíneos. No seu interior aínda se conservan algunhas das pezas máis características do enxoval doméstico como os muíños  giratorios de man ou os morteiros fabricados a partir de grandes pedras graníticas con ata catro cazoletas, exclusivos destes castros ribeiregos do río Navia.



O núcleo máis singular do poboado é, sen dúbida, o denominado Recinto Sacro. Esténdese ao pé da Acrópole nunha pequena terraza que se alza sobre o camiño de acceso. As ruínas corresponden, en realidade, a dous edificios similares que se caracterizan pola cuberta abovedada do seu cámara central, cabeceiras  semicirculares, utilización de fornos, canles escavadas na roca e unha enorme  tina tallada en granito. Son edificios característicos dos castros do noroeste da Península Ibérica (Portugal, Galicia e Asturias). Durante moito tempo foron interpretados como fornos crematorios. Na actualidade interprétanse como saunas cuxos modelos máis antigos remóntanse ao século IV a. C. aínda que perviviron, con reformas, ata época romana (século I d. C.).



Aínda que durante algún tempo considerouse que a fundación do poboado produciuse en tempos da dominación romana, as escavacións máis recentes confirmaron que a súa ocupación é moito máis antiga pois se remonta, cando menos, a momentos temperáns do século IV a.  C.





Fotos: Inciarte