3/6/19

Vladimir Tatlin: Maqueta do Monumento á Terceira Internacional



Visitando o Centro Pompidou de Málaga puden, por vez primeira, contemplar esta obra. No facebook do museo pódese ler o seguinte:

Maqueta do Monumento á Terceira Internacional, 1919/1979.

Froito dun encargo do goberno  soviético, este fito da arquitectura  utópica e de propaganda constitúe  ademais o culmen da teoría  constructivista de Tatlin sobre a emancipación da superficie do lenzo en prol do espazo  tridimensional. Aínda que irrealizado, o seu  propósito era totalmente funcional: estaba destinado a acoller, nos seus 400 metros de altura, as oficinas da  administración da III Internacional, que estarían distribuídas nos catro corpos  xeométricos internos. A modo de Torre de  Babel, o movemento  helicoidal ascendente simboliza os ideais da  revolución e a  unión dos pobos na loita contra o capitalismo, en favor do progreso  histórico e dos valores universais.


Igualmente, na cartela da peza pódese ler:

O Monumento á III Internacional de Vladimir Tatlin tiña que superar a altura da Torre Eiffel; tiña que contar con edificios en rotación; un proxector tiña que mostrar mensaxes nas nubes. Esta torre, da cal Tatlin realizou unicamente unha maqueta, pasou á historia como un mito da arquitectura utópica. A proposta desta parede de imaxes é entender a súa importancia e o seu alcance en catro movementos: as fontes de inspiración de Tatlin para crear o seu Monumento, a fase de construción da maqueta orixinal –que non se conservou-, as diferentes reconstrucións levadas a cabo para exposicións en museos e, por último, a influencia desta obra nos artistas contemporáneos.


E para o mestre Argan:
A formación de Tatlin non é moi distinta da  Malevic, pero o seu é un programa concreto de acción política. Toda distinción entre as artes debe ser eliminada como residuo dunha xerarquía de clases; a pintura e a escultura son tamén construción (e non representación) e por tanto deben servirse dos mesmos materiais e dos mesmos procedementos técnicos que a arquitectura, a cal debe ser á vez funcional e visual, é dicir, debe visualizar a función. Xa non hai artes maiores e menores; como forma visible, unha cadeira non é tan distinta dunha escultura e unha escultura debe ser tan funcional como unha cadeira. A arte debe ter unha función concrtea no desenvolvemento da revolución. A excitación revolucionaria potencia as facultades inventivas e estas dan un sentido creativo á revolución. Hai que dar ao pobo incluso a sensación visual da revolución, do cambio de todo, empezando polas coordenadas de espazo e tempo. Os artistas convértense en xeniais directores do  entusiasmante “espectáculo” da revolución; son eles os que organizan as festas populares, as conmemoracións , os desfiles e as representacións teatrais.


Encargado de estudar o Monumento á Terceira Internacional (1919), Tatlin proxecta a súa Torre Eiffel proletaria: unha xigantesca espiral de tramado metálico que vira sobre si mesma e funciona como emisora de noticias e sinais. A cidade soviética debe ser unha estrutura e unha figura novas. A arte, que xa non pode ser representativa ao non quedar valores institucionalizados que representar, será informativa, visualizará momento a momento a historia que se fai e establecerá un circuíto de comunicación entre os membros da comunidade. É unha intuición  profética que non volverá ser tomada en consideración ata moitos anos máis tarde pero xa non no marco dunha revolución senón no da sociedade  neocapitalista ou de consumo.

Giulio Carlo  Argan. El arte moderno. Valencia, Fernando Torres, 1977,  pp. 397-399.



Vídeo sobre unha retrospectiva de Tatlin en Suiza:


Fotos: Iniciarte

27/5/19

Pablo Gargallo: O profeta


Pablo  Gargallo. O profeta (ou O gran profeta)
1933 (xeso), 1936 ( fundición en bronce) 
235 x 65 x 50 cm.

Utilización dos baleiros. Equilibrio entre a  verticalidade dominante e as liñas curvas que forman os laterais. Estudo de incidencia da luz. Concepción da figura desde o espazo interior. Ben puidesen ser estas as principais características desta obra  do artista aragonés.

Nunha recente visita ao Centro  Pompidou de Málaga puiden gozar da contemplación  desta emblemática escultura  cubista.

A partir da súa inicial concepción en xeso (1933) realizaríanse sete exemplares en bronce (aquí podedes localizalas)

Os volumes ausentes (o baleiro) están claramente reflectidos por elementos  curvos (obsérvese a fazula esquerda). É no rostro onde reflíctese toda a forza dramática deste personaxe inclinado lixeiramente cara adiante e cuberta cunha lixeira pel esquemática de cordeiro. A obra estrutúrase ao redor dun eixo central que está formado pola cabeza, a columna e a perna esquerda. A partir do mencionado eixo xorden os diferentes elementos do corpo mediante un xogo de curvas e  contracurvas.

O baleiro, “a transparencia da masa”, como a chamaba  Gargallo, é moito máis expresivo que os volumes tradicionais. O  báculo que sostén coa man esquerda é o símbolo do profeta, do guía. É un home en pleno arrebato de paixón, como se desprende da súa expresión  vehemente, pero cos seus macizos pés  sólidamente aferrados ao chan.

A  maleabilidade do bronce permite crear e desfacer tensións entre as formas convexas (que deixan deslizar a luz suavemente), as  cóncavas (que a reflicten) e o aire (que a deixa pasar sen interferencias)


20/5/19

César Portela: Faro en Punta Nariga



En Punta Nariga (Barizo, Malpìca) construiuse en 1995  este faro deseñado por César Portal con 50 metros de altura e 22 millas de alcance lumínico. Na web do arquitecto pódese ler o seguinte.




"No extremo oriental de Punta  Nariga, en plena Costa da Morte, sobre un agreste cantil golpeado polo mar e por incesantes temporais, construíuse este faro de 50 metros de altura de plano  focal e 22 millas de alcance luminoso. Neste contexto de  indómita natureza, un faro, coa súa presenza, introduce un novo factor dialéctico: o artificial. A secuencia cabo-faro-mar é  paradigmática e  mutante coas distintas épocas do ano e as horas do día.

Con tempo calmo e despexado, a quietude da contorna serena a imaxe e acrecenta o  estatismo do faro; en días  tormentosos, os cambios de luz e o movemento das nubes transmiten ao conxunto un constante dinamismo. De día, a solitaria silueta parece  dormitar de pé, mentres que á tardiña de súpeto cobra vida e comeza a facer chiscadelas e a emitir escintileos e refachos de luz que  rasgan as tebras e penétranse no mar.




O conxunto  edificatorio estrutúrase en catro corpos ben definidos. O primeiro constitúeo unha plataforma de acceso público, a modo de  basamento de planta triangular. O segundo corpo, de forma  prismática e base tamén triangular, inscrita na anterior, alberga os cuartos de instalacións e de almacén, na primeira planta, e as dependencias do  farero, na planta superior. A cuberta plana convértese nunha plataforma-miradoiro elevada sete metros sobre a anterior. O terceiro corpo constitúeo o fuste, un volume  cilíndrico de planta circular de 5,50  m de diámetro exterior e 25  m de altura. O cuarto, situado no máis alto coroando o conxunto, confórmao a lanterna. A relación e o contraste funcional e formal destes catro elementos, de xeometría ben definida, e deles co terreo en que se asintan e o mar que os rodea, constitúen a esencia do proxecto."




A construción do faro lembra á proa dun barco, coroada por unha escultura de bronce denominada Atlante. Esta estatua, obra do artista Manolo  Coia, é unha figura con forma entre un humano e unha gaivota a piques de voar. Sen dúbida, unha silueta perfecta para as marabillosas postas de sol de  Nariga. Para acabar a visita, podes subir ata a cuberta do faro, que se converte nun perfecto miradoiro ao Atlántico.


FOTOS: INICIARTE

13/5/19

The Icon, Melbourne. Australia



A cidade australiana de Melbourne resulta impactante entre outros motivos pola forza da súa característica cosntrución de rañaceos. Nesta ligazón da Wikipedia podedes ver algún dos máis sobranceiros. De camiño ao barrio de Santa Kilda atopámonos coa torre The Icon.

O estudo de arquitectura JCB e o artista  Matthew Johnson deseñaron un edificio de apartamentos de 17 andares cunha forma moi especial, asemellando bloques de Lego de distintas cores e diversos tamaños.
 

O tamaño dos bloques non é uniforme o que dá o toque distintivo, diferente e divertido. Para dar cor ao edificio, os seus deseñadores crearon unha malla expandida de aceiro, que bautizaron como ‘pel viva’. Conta con 40 cores diferentes e entre a luz natural e os movementos dos seus habitantes van cambiado de tonalidade. Mentres que pola noite mantense  tenuemente iluminada.

Foto de Michael Gazzola

Ademais de contar con 115 apartamentos dun a tres dormitorios, ten garaxe, rocho, aparcadoiro de bicicletas e algúns comercios e oficinas nos baixos. Ten un amplo espazo común cunha terraza ao aire libre con vistas aos grandes parques de ao redor e a baía do  Melbourne.

Foto de Michael Gazzola

É realmente un remanso de paz fronte aos rañaceos acristalados das beiras do río Yarra.

Texto baseado en El Idealista.

Fotos: Iniciarte e Michael Gazzola.

6/5/19

The Opera House, Sidney (e VI)



  Fachadas de vidro
Peter Hall, de Hall, Todd &  Littlemore, comezou a traballar nas paredes de cristal a principios de 1967, o material dos montantes era de aceiro en lugar de madeira  contrachapada. Este cambio requiría un material diferente ou protección para o lado exterior dos montantes, expostos a condicións marítimas. O formigón foi investigado pero con resultados estéticos inaceptables. Chegara o momento de revisar toda a filosofía das paredes de cristal. Isto fíxose a través dun taller, na oficina de Londres de Ove Arup & Partners.

Cando Utzon presentou o proxecto a concurso tiña definidas as principais ideas para o deseño, un podio  unificador, a decisión de dividir a sala de ópera e o teatro en dous edificios paralelos e outro máis pequeno para un restaurante, os tres con láminas de formigón voando por encima dos tres volumes. O arquitecto non considerou que a luz fose un requisito fundamental para un teatro de ópera ou concertos xa que estes xeralmente ocorren de noite. Pero as vistas sobre a baía de  Sidney, sobre todo no punto onde se levantarían os edificios son magníficas, polo que Utzon dá prioridade aos dous extremos curtos dos edificios principais, un dos bordos con vistas á baía, o outro á cidade, pensou nunha fachada acristalada debaixo das enormes cunchas. Cando realizou este deseño, Utzon aínda non viaxara nunca a Australia, cando o fixo foi cambiando a distribución das cristaleiras e cando finalmente decidiuse realizar a fachada, entre 1970-72, xa non estaba a en  Sidney e non se pode asegurar como serían realizadas polo seu deseñador orixinal.


Vidros
A elección do vidro para as fachadas foi un paso importante. O requisito principal era que fose un cristal de seguridade que puidese ser cortado no sitio. O vidro tépedo foi descartado, escolleuse o vidro  laminado. Debido á pouca información que se tiña naqueles anos sobre o uso deste tipo de cristal, en edificios, foi necesario poñer en marcha un proceso de investigación e probas. O  laminado finalmente seleccionado consistiu nunha capa de 12 mm de placa transparente ou vidro flotado e unha capa de 6 mm de vidro  polarizado en tons bronce, unidos entre si cunha dobre capa intermedia de 0,76 mm de  polivinil  butiral claro. A intención era evitar a tonalidade de ‘cristal verde’ á que se chegou se se seleccionou o vidro  laminado claro de 18 mm, ademais da vantaxe de protección solar proporcionada por cristais  tintados nas orientacións norte, moi expostas.

O matiz preciso, chamado demi-topaze, foi creado por un provedor de vidro en Francia e obtense a través dun proceso chamado “pota a presión”. O tamaño máximo de folla requirida no sitio foi de aproximadamente 4,0  m por 2,1 m.


Montantes
Para a estrutura do parteluz principal escolleuse aceiro, pola súa rixidez e forza. Os montantes estándar foron fabricados partir de dous tubos paralelos cun diámetro de 90 mm, centrados a 530 mm e unidos por unha placa  enrejada de 6 mm. Esta sección tiña a vantaxe de que a xeometría se podería resolver ao longo da liña central exterior e os detalles de conexión estándar poderían desenvolverse e ser aplicados a toda a gama de orientacións que se producisen.

Planos da obra en Wikiarquitectura.

TEXTO: WIKIARQUITECTURA

FOTOS: INICIARTE

29/4/19

The Opera House, Sidney (V)


Concepto final
A pesar de moitas discusións técnicas, de investigación e de estudos, non hai solucións técnicas detalladas dispoñibles para as paredes de vidro no momento do despedimento de Utzon en febreiro de 1966, pero polo menos os requisitos do arquitecto poderían ser claramente identificados da seguinte maneira:

Todas as paredes de vidro en toda a Casa da Ópera lense como unha soa familia, cun deseño estrutural similar.

A estrutura debe ser o máis limpa posible, cun marco reducido ao mínimo se non se pode eliminar.

Os montantes non serán soportes das cunchas, no seu lugar as paredes de cristal veranse como colgando das cunchas.

Os montantes serán, aletas continuas delgadas a través dos muros de cristal.

Por baixo dos teitos haberá a menor obstrución visual posible.

Os marcos de  parteluz constrúense como unha serie de unidades de sección constante, marcando coa súa posición unha forma que varía continuamente a través do ancho das paredes de cristal.

A cuestión de que os montantes da cristaleira non exercesen como soportes das cunchas, senón que no seu lugar as paredes de cristal colgasen das mesmas foi un dos puntos crave a resolver na estrutura das fachadas. A  casusa das diferentes xeometrías entre as estruturas do teito e do podio, os montantes tiveron que dobrarse cara a fóra, en sección vertical, logrando deste xeito un plano utilizable na parte inferior, superior que a cuberta polas cunchas. Para que os montantes parezan colgar das mesmas foi necesario fixalos de maneira efectiva na parte superior e que logo caesen en vertical ata certo punto. Isto levou a unha xeometría para as dúas paredes máis complexas, as que miran cara á baía nas salas de Concertos e Teatro, a combinación dun cilindro e dous conos, todos cos seus eixos situados nunha mesma liña vertical. A parte superior da parede de cristal pertence a un cilindro, a continuación, crúzase cun cono inclinado, e este crúzase outra vez cun cono inferior, continuando nunha sección aberta de saída a medida que baixa.

Detalles técnicos

O edificio mide 183 metros de longo e 120 metros de ancho.
Como teito ten 2.194 seccións prefabricadas de formigón.
Algunhas seccións do teito pesan ata 15  tn.
Algunhas seccións do teito mantéñense unidas por 350km de cable de aceiro tensando.
Hanse  utilizao máis dun millón de azulexos  cerámicos nas cubertas.
Foron necesarios 6.225  m2 de vidro para as súas fachadas.
Necesitáronse 645km de cable eléctrico.

TEXTO: WIKIARQUITECTURA

FOTOS: INICIARTE



22/4/19

The Opera House, Sidney (IV)



Estrutura
A estrutura alixeirada en forma de bóveda estaba inicialmente indefinida xeometricamente, pero case desde o principio do proceso de deseño do edificio as bóvedas foron proxectadas como unha serie de parábolas apoiadas por unha estrutura prefabricada de costelas. Tiveron que atopar unha maneira pola cal construír de forma económica as bóvedas de forma prefabricada, porque usar  encofrado “in- situ” carrexase un custo desmesurado.


Desde 1957 ata 1963 o equipo de deseño barallou polo menos doce diferentes interaccións na forma das cascas (esquemas incluíndo parábolas, costelas circulares e as elipsoides) antes de que unha solución realizable fose terminada.

O traballo de deseño sobre as cascas implicou unha das aplicacións máis temperás das computadoras na análise estrutural para entender o complexo sistema de forzas que recibirían as cascas. Na metade do ano 1961 o equipo de deseño atopou unha solución ao problema: todas as cascas son creadas como seccións dunha esfera. Desta maneira a forma esférica foi a finalmente usada no deseño final. A esfera ao ser a superficie curva  tridimensional máis sinxela abría un gran abanico de posibilidades no deseño así se convertía na forma xeométrica máis simple e fácil de controlar. Nunha esfera o grao de  curvatura é igual en todos os puntos da mesma.


O logro desta solución evitou a necesidade da construción do custoso encofrado permitindo o uso das unidades prefabricadas. Enxeñeiros de Ove Arup &socios comprobaron in situ a construción e colocación das pezas da bóveda, na cal se utilizou un innovador sistema de suxeición de aceiro denominado arco de construción para apoiar as diversas azoteas antes da terminación. Así para a forma da estrutura das vigas empregaron un sistema de abanico. As vigas partían dun punto abríndose como un abanico sendo o seu trazado o dos meridianos da esfera facendo que a liña que as define tería para todas as vigas o mesmo radio: 460 pés.

Coa fabricación na mesma obra a súa construción simplificouse de sobre maneira sobre todo porque as  carcasas son fragmentos dunha mesma esfera dun radio de ao redor de 75 metros (246 pés). Ao traballar cunha esfera non só se simplificaban a construción se non que tamén os cálculos.

TEXTO: WIKIARQUITECTURA

FOTOS: INICIARTE

15/4/19

The Opera House, Sidney (III)

TEMA DAS FOTOGRAFÍAS: AS CUBERTAS




Espazos
O desenvolvemento do proxecto dividiuse en tres etapas, a “etapa 1” consistiu en levantar o podio, a “etapa 2” as cunchas exteriores e a “etapa 3” o interior e as xanelas. A pesar de que Utzon argumentou que non completara os deseños para a estrutura, o goberno insistiu e a construción tivo que poñerse en marcha. Durante o seu desenvolvemento o cliente cambiou os requisitos do deseño, pasando de dous a cinco teatros, polo que os plantas e deseños tiveron que ser modificados durante a construción. Os tres edificios principais que se levantan sobre o  podium son a Sala de Concertos, o Teatro da Ópera e o restaurante.

A casa da ópera de  Sydney contén cinco teatros, cinco estudos de ensaios, dúas salas principais, catro restaurantes, seis bares e numerosas tendas de recordos.


Os cinco teatros teñen as seguintes instalacións:
O  Concert Hall ou Sala de concertos, con 2.679 asentos, contén o magnífico órgano da casa de ópera de  Sydney, o órgano mecánico máis grande do mundo cuns 10.000 tubos.

A Opera  Theatre ou Teatro de ópera, con 1.547 asentos, é o espazo principal da ópera de Australia; tamén é utilizado pola Compañía australiana de ballet.

O Drama  Theatre ou Teatro dramático, con 544 asentos.

A Sala de música, con 398 asentos.

O  Studio  Theatre, con 364 asentos.

Cada elemento do deseño, desde como estaba situado o edificio, os múltiples puntos de vista, a ampla escaleira de 100 metros de ancho, tiñan a intención de facer que os visitantes se  sientieran benvidos e relaxados. Os bosquexo de Utzon mostran como o podio foi pensado para encaixar dentro da estrutura xeral.


Materiais

A estrutura do edificio é de formigón armado. As fachadas de vidros  polarizados con  armazón de aceiro.

As cubertas do teatro cóbrense con 1.056 millóns de azulexos brancos brillantes e cremas, en acabado mate fabricados en Suecia, con todo na distancia os azulexos parecen soamente brancos. O interior do edificio está composto de granito rosado extraído de  Tarana, madeira e  contrachapado proveniente de Nova  Gales do Sur.

TEXTO: WIKIARQUITECTURA

FOTOS: INICIARTE

8/4/19

The Opera House, Sidney (II)


Situación
A Ópera esta construída sobre unha pequena península, en  Bennelong Point, sobre o lado sur da baía de Sidney, Australia. Atópase no extremo nordés da  Sidney Central  Business  District  (CBD), rodeada en tres lados polo porto (Sidney  Cove e Cove  Farm) e cara ao interior polo Xardín Botánico Real.
Desde o paseo do Xardín Botánico

“…Este foi un proxecto ideal para un arquitecto…. en primeiro lugar, porque había un sitio precioso, cunha boa vista, e en segundo lugar, non había un programa determinado…”( Jorn  Utzon)


Concepto
A construción consta de dous elementos claramente diferenciados. Unha base maciza e unhas cubertas sobre ela de aspecto lixeiro. 

A primeira é, de feito, o edificio propiamente devandito e distribúe todos os espazos de servizo: camerinos, salas de ensaio, almacéns, oficinas e biblioteca. Está concibido como un  zócalo para a cuberta superior, pero tamén se interpretou como unha gran meseta elevada sobre a que se “serve” o espectáculo, e o seu plano superior, completamente horizontal, só rompe para conformar as bancadas do público das dúas salas –unha para ópera e outra para concertos- e para permitir o acceso puntual desde debaixo por escaleiras. Esta chaira superior dóbrase á rúa en forma de gran escalinata, en toda a súa anchura. 

Todo o edificio  zócalo é  anguloso e recuberto de pedra escura, co que se dá unha. imaxe de solidez  tectónica. Incluso as aberturas practicadas parecen ser feitas despois de construír as fachadas, de maneira que a mesma pedra levántase formando unha visera á xanela.



A outra parte do edificio, a cuberta, consiste nunha serie de cunchas triangulares apoiadas nun vértice e abertas cara arriba como retando á estabilidade. Estas cunchas cobren os tres espazos de concorrencia pública: o teatro de ópera, o auditorio para concertos e o restaurante. Cada unha das salas cóbrese con catro parellas de  valvas e o restaurante con dúas parellas.

A formulación plástica destas cubertas responde a criterios opostos aos da parte inferior: trátase de superficies curvas, brancas, brillantes e que representan unha idea de fragmentación contraria á idea unitaria do  zócalo.

Estas ideas directoras do edificio eran moi claras desde a presentación do proxecto ao concurso ata o final da obra. Durante a execución material foi moi difícil para  Utzon manter a fidelidade a elas por parte de todos os axentes implicados no proceso. A necesidade de traballar con formas  calculables e que se puidesen construír por pezas non se axustaba facilmente a unha forma saída do xesto e da imaxinación.

“…a planificación comprende mesmo o máis mínimo detalle e leva a cabo dunha maneira pouco ortodoxa, onde o máximo uso de modelos e prototipos asegura que nada se introduce no sistema antes de que se investigou coidadosamente e demostrase ser a solución adecuada para o problema…”( Jorn  Utzon)

Influencia da construción naval no deseño
“…moitas persoas din que o meu deseño foi inspirado polos iates de vela do porto ou por cunchas mariñas. Este non é o caso. É como unha laranxa, se pelas unha laranxa obtés estes segmentos, formas similares a estas. Foi así nos meus modelos. Eu non pensei que deberían ser como velas no porto. Deu a casualidade de que fosen similares. Fun influenciado polas velas na medida en que o meu pai era un arquitecto naval e eu estaba familiarizado con formas grandes (barcos). Eu nunca vira  Sidney  Harbor cando fixen este deseño, aínda que sentín moi familiarizado co lugar por fotografías e cartas navais…”

TEXTO: WIKIARQUITECTURA

FOTOS: INICIARTE