27/1/20

A catedral Palencia: etapas construtivas


O 1 de xuño de 1321 colocouse a primeira pedra ante a presenza do legado pontificio, cardeal  Guillaume Pierre Godin, (bispo de Santa Sabina, Italia) e de varios bispos españois. Ese ano era bispo Juan II (1321-1325).

Descoñécese o nome do autor das trazas, aínda que pola súa obra suponse que era un mestre-arquitecto español que se inspirou nas catedrais de Burgos e León. Está documentado o primeiro cóengo obreiro ou  fabriquero, Juan Pérez de Acebes, que era prior da abadía de  Husillos e  comendador.

Desde 1321 a 1516 distínguense tres etapas construtivas:
A primeira esténdese desde 1321 a 1426, en que se comeza a cabeceira, con sete capelas absidais e xirola. As obras continuaron lentas ao longo do século  XIV.

A segunda comprende desde 1426 a 1486, cando se constrúen tres tramos das naves, máis a nova capela maior e parte da torre. Quedaron pechadas as bóvedas da  girola e construíronse os dobres  arbotantes e o  triforio. Existe unha bula de Inocencio VIII a data de 1486 que expresa que nesta data achábase aínda á metade da súa construción e descuberta case toda, o que pode levar a pensar que a catedral románica non desapareceu dunha vez, senón que se foi derrubando segundo avanzaban as obras.

A terceira etapa vai desde 1486 a 1516, baixo o mandato dos bispos frei Alonso de Burgos, frei Diego de Deza e Juan Rodríguez de Fonseca, cos arquitectos Bartolomeu e Martín  Solórzano, Juan de  Ruesga, Juan Gil de Hontañón e Pascual de Jaén, que puxo a última pedra pechando as bóvedas dos pés. Foi a etapa máis activa: realizáronse os cinco restantes tramos das naves máis o cruceiro, o claustro e a sala  capitular.

Mestres construtores, bispos e mecenas
Entre 1397 e 1415 as obras da catedral recibiron un gran impulso baixo o bispado de Sancho de Rojas. É cando se termina a capela maior pechando as súas bóvedas e procédese á súa decoración, sufragada por este bispo. A leste sucedéronlle no episcopado  Gutierre Álvarez de Toledo, desde 1426 a 1439 e Pedro de Castilla  Eril desde 1440 a 1461. Durante o mandato destes dous bispos ten lugar a segunda etapa de construción de que se tratou na sección anterior.

Con Gutierre Álvarez, dirixe as obras como mestre maior  Isambart (chamado tamén Ysambert ou Isabrante). Este bispo ocupouse de que as obras non decaesen e para ese efecto aprobou a creación da Confraría de  san Antolín en 1432, da que se recibirían doazóns importantes.

O seu sucesor, Pedro de Castilla, conseguiu que se acelerase o ritmo das obras. Baixo a dirección do mestre maior Gómez Díaz construíuse a parte que comprendía desde a capela maior xa terminada ata o cruceiro. Con esta ampliación fíxose realidade o proxecto de agrandar o espazo, cuxas proporcións ían ser menores nun principio. Desta maneira quedou a catedral deseñada con dous cruceiros, o auténtico e máis ancho que se sitúa entre a actual capela maior e o coro, e o falso cruceiro, máis estreito, que se estende a continuación do que foi capela maior (hoxe capela do Sagrario).

Entre 1461 e 1469 ten lugar o bispado de  Gutierre de la Cueva. O mestre de obras segue sendo Gómez Díaz que volve edificar e termina a torre. Á súa morte é contratado Bartolomeu  Solórzano, que será mestre maior ata comezos do século  XVI (1504) facendo os planos e dirixindo numerosas obras de ampliación durante os bispados de Diego Furtado de  Mendoza (1473-1485), frei Alonso de Burgos (1486-1499) e frei Diego de Deza  Tavera (1500-1505). Estes dous últimos bispos  dominicos foron grandes impulsores e entusiastas e conseguiron un gran avance na edificación da catedral.

Con frei Alonso de Burgos comeza a terceira e última etapa do Gótico. Era un home inquieto, con grandes recursos para achegar solucións e buscar medios para conseguir a culminación das obras. A súa mellor xestión foi conseguir do Papa o permiso para que o Cabildo da catedral de Palencia puidese destinar durante 35 anos unhas determinadas rendas con destino ás obras da fábrica. Ademais legou millóns de  maravedíes para a catedral en xeral e para o comezo da construción do claustro. Baixo o seu mandato terminouse o cruceiro (1497) e deuse un gran avance ao seguinte tramo, avance que chegou case ata os pés do templo.

O outro gran bispo  dominico, Diego de Deza, contratou ao mestre Martín Ruiz de  Solórzano para a culminación do edificio; pero en 1505 o bispo é trasladado a Sevilla e o mestre Martín morre.

Outro gran adianto tivo lugar grazas a Inés de Osorio, nobre dama palentina que morreu viúva e sen descendencia e deixou no seu testamento unha importante suma coa que se puido finalizar as bóvedas do cruceiro e avanzar noutros espazos. Esta señora está enterrada no lateral da actual capela do Sagrario, nun notable sepulcro, obra de Alonso de Portillo.

O seguinte bispo foi Juan Rodríguez de Fonseca, cuxo mandato durou case 10 anos, de 1505 a 1514. Foi un gran mecenas. Contratou ao mestre construtor Juan de  Ruesga, que se ocupou das obras pendentes, e ao mestre Juan Gil de Hontañón para a culminación do claustro. Antes de que os traballos terminásense, o bispo foi trasladado a Burgos, así que o final destes traballos tivo lugar baixo o episcopado de Juan Fernández de Velasco, desde 1514 a 1520, co peche das bóvedas do claustro, sala  capitular e outras do templo que aínda quedaban, cuxa última pedra foi colocada en 1516 polo mestre Juan de Jaén. Con isto dáse por terminada a catedral gótica. Fonseca sufragou, ademais, o  trascoro, a remodelación da escaleira de acceso á cripta, e regalou unha rica serie de tapices.

Texto: Wikipedia

Fotos: Iniciarte

20/1/20

A catedral de Palencia: introdución



A Santa Iglesia Catedral Basílica de San Antolín está dedicada a  san Antolín mártir, patrón de Palencia, parte de cuxas reliquias conserva.

É unha construción de grandes proporcións: 130 metros de lonxitude, cunha anchura de 50 metros no cruceiro, máis outros tantos do claustro e sala  capitular; a ábsida roza os 43 metros de altura. Trátase dun edificio de estilo  predominantemente gótico, aínda que conserva elementos anteriores, de época  visigoda e  románica, e elementos decorativos renacentistas, barrocos e  neoclásicos. A construción comezou no século  XIV, sendo a única gran catedral castelá iniciada nesa centuria.

O exterior carece dunha fachada principal propiamente dita e preséntase austero e macizo, situación que non reflicte a grandeza do seu interior, onde poden verse máis de vinte capelas de gran interese artístico e histórico e multitude de obras de arte de todos os estilos.

Aínda que a construción da catedral gótica durou desde o século  XIV ata o  XVI, en realidade o que hoxe día obsérvase tardou case catorce séculos en ser levantado, pois a parte máis antiga da Cripta de San Antolín data do século VII e houbo importantes obras e reformas no século  XX.

O elemento máis reconocible ao exterior é a torre, elevada e sobria, algo basta tendo en conta a súa pertenza ao estilo Gótico. Estudos recentes e escavacións demostran que foi torre de carácter militar no pasado e tras cumprir esa función engadíronselle  pináculos e espadana como única decoración. A planta da catedral é de cruz latina e ten a peculiaridade de contar cun cruceiro dobre, polo que tamén dispón de cinco portas, formando así unha planta en forma de cruz patriarcal; isto é debido a que a metade da construción decidiuse substituír o primitivo cruceiro por un segundo, máis monumental. Ambos os cruceiros só se marcan en alzado e non sobresaen en planta.

A catedral é chamada popularmente A bela descoñecida. Foi o primeiro monumento do municipio de Palencia en ser declarado como Monumento Nacional, distinción que obtivo o 3 de novembro de 1929.


Restos  visigodos da Cripta.
No solar onde agora áchase a catedral houbo na Antigüedad un templo de culto pagán. Ese templo debeuse substituír máis tarde por outro  paleocristiano. De ningún dos dous queda memoria no emprazamento do edificio actual.

O vestixio máis antigo é o fondo da Cripta de  san Antolín, que é o resto dun edificio  visigodo de mediados do século VII, construído con e sobre restos romanos.

Non se sabe con exactitude quen construíu esta parte. Suponse que talvez se levantou en tempos do rei  Wamba para gardar as reliquias do mártir  san Antolín, que este rei trouxo desde  Narbona no 672, cando era bispo  Ascario.

Tras a dominación musulmá, en tempos de Sancho III o Maior restaurouse a diocese palentina na súa antiga sede da cidade de Palencia. O rei encargou a súa organización ao bispo  Ponce (ou  Poncio) que gobernou desde 1035 a 1037. A diocese necesitaba unha sede, elixíndose a súa localización no mesmo lugar que ocupaban as ruínas  visigóticas, que foron ampliadas e restauradas.


Sección  románica da Cripta de  san Antolín.
En 1035 e ante a presenza de Sancho o Maior, da corte e de varios bispos, consagrouse o novo edificio, co que quedou configurada a Cripta de  san Antolín tal e como pode verse na actualidade.

Anos despois desta restauración e probablemente en tempos do bispo Raimundo (1148-1184), edificouse un novo templo en estilo  Románico que foi consagrado en 1219, en tempos do bispo  Tello  Téllez de  Meneses (1208-1247).

En documentos oficiais denomínase a este templo  honestissima  lapidum  domus. Constaba de tres naves, varias capelas, unha portada ao oeste e unha torre. A súa cuberta era de madeira. Tiña tamén un claustro e sala  capitular. Os restos arquitectónicos que se conservan serven para determinar a súa situación e as súas dimensións aproximadas. Na actual capela maior mantéñense columnas e capiteis que fan pensar que aquela zona correspondería á ábsida. Tamén se gardan, procedentes daquela catedral  románica, algúns obxectos litúrxicos e esculturas en pedra  policromada, o sepulcro de dona Pega rabilonga (filla de Alfonso VII) e a mesa de altar de pedra que se apoia sobre columnas con capiteis da capela do Sagrario. A reixa que serve de porta á mesma capela é tamén  románica.


A catedral gótica (1321-1516)
A catedral  románica tivo un século de existencia. Ao cabo deses cen anos o bispo Don Gómez, de acordo co cabido, propuxo levantar no mesmo lugar un novo edificio, ao estilo do momento, o Gótico. Suponse que se tomou esta decisión polo mal estado do edificio  románico e pola necesidade de que Palencia tivese unha sede digna do prestixio que tomara a diocese.

Texto Wikipedia.

Fotos: Iniciarte.

13/1/20

Colexiata de San Miguel Arcanxo de Aguilar de Campoo (Palencia): exteriores



Hai uns trinta anos estivera en Aguilar de Campoo nunha saída con alumnos (todos varóns) e cun guía magnífico. Hai uns meses regresei para contemplar outra edición das “Edades del Hombre” motivo polo cal non puden tirar fotos no interior da colexiata.

A colexiata de San Miguel Arcanxo é un templo parroquial de estilo  predominantemente gótico, situado no perímetro da Praza de España da localidade de Aguilar de Campoo, provincia de Palencia, comunidade de Castela e León, España.


Historia
A orixe do templo remontaríase á época  visigoda e experimentou unha primeira reconstrución no século  XI. Desta época non se conserva ningún resto. A segunda fábrica edificouse a principios do século  XIII e dela subsisten a fachada do pé, co primeiro tramo da torre e a portada principal, e a capela  bautismal, construídos nun estilo  románico de transición ao gótico. A estrutura principal do templo foi levantada, nunha terceira fase arquitectónica, no século  XIV, en época xa plenamente gótica.

En 1541 o papa Pablo III, a petición de don Juan Fernández  Manrique de Lara, terceiro Marqués de Aguilar e embaixador do emperador Carlos I en Roma, concedeu á igrexa o rango de colexiata, dotándoa de novos privilexios e exencións. A  erección de San Miguel ao rango colexial supuxo a supresión das máis antigas colexiatas de San Martín de Escalada, hoxe na provincia de Burgos, e San Martín de  Elines e Santa Cruz de  Castañeda, ambas en Cantabria.

No século  XV don Francisco de Soto,  Arcipreste de Fresno, mandou levantar aos pés da nave da Epístola (no lado dereito, orientada ao sur) unha capela funeraria. No seguinte século encostouse ao muro desta nave a Capela do Santo Cristo. A Sala  Capitular e a Sancristía foron as últimas construcións engadidas ao templo, no século  XVIII.


Na Colexiata conflúen os estilos tardorrománico, gótico, renacentista e barroco  herreriano. A portada occidental é un sobrio exemplo do  románico de transición:  desprovista de escultura  historiada, a porta ábrese abucinada baixo un xogo de nove  arquivoltas cuxa curva apuntada faise máis acusada desde fóra cara a dentro. As  arquivoltas descansan en 18 capiteis con decoración vexetal simple (follas de  acanto) e 16  baquetóns. Só a  arquivolta máis interior, a que dá cornixa á porta e presenta un perfil completamente oxival, está sinxelamente decorada a base de entrelazados.

Absida con obra de Manolo Paz en exposición temporal



A ábsida principal é un volume  pentagonal de tres corpos ben definidos polos seus cinco panos, os seus cinco dobres xogos de ventás  oxivais e os seus catro  contrafortes percorridos por dúas liñas de arimez, o que lle proporciona un aspecto macizo e  robusto, á vez que airoso. Entre os vans de luz cabe destacar, pola súa  tracería, o gran  rosetón do brazo meridional do cruceiro e un triangular de lados  curvos aberto na fachada occidental.

A metade superior da torre é un dobre corpo cadrado montado a principios do século  XVII, con arranxo ao austero estilo  herreriano. Loce os escudos dos Marqueses de Aguilar, Juan Fernández  Manrique de Lara e a súa esposa Branca de  Pimentel, e está rematado por unha cúpula  hemisférica. Na metade inferior, máis antiga, pode divisarse un pequeno relevo semicircular  románico encaixado na parede, que mostra a Cristo en maxestade flanqueado por anxos; é moi probable que nas súas orixes pechase o  tímpano da porta situada máis abaixo.

Texto da Wikipedia.

Fotos: Iniciarte

16/12/19

Capela de Santa Cecilia de Aguilar de Campoo (Palencia)







 A igrexa ou ermida de Santa Cecilia é un templo católico situado na localidade española de Aguilar de Campoo, pertencente á provincia de Palencia, na comunidade autónoma de Castela e León. O templo non ten uso litúrgico regular. Eu coñecina como centro de exposicións.

O templo está situado nas ladeiras do cerro sobre o que se ergue o castelo de Aguilar de Campoo a unha altitude de 920 metros.

Historia
Non hai máis indicios dunha suposta fábrica orixinal do século XI que unha inscripción nunha lápida mencionada nun catálogo monumental. O aspecto da igrexa responde á reconstrución integral que se levou a cabo durante os séculos XII e XIII. Entre os séculos XVI e XVIII se acometeron reformas que substituíron a ábsida orixinal. O edificio, que se atopaba en estado de ruína, foi restaurado na década de 1960.

O templo foi declarado monumento histórico-artístico  (antecedente da figura de ben de interese cultural) o 9 de outubro de 1963.



Características
Ten unha planta rectangular que conta con tres naves de tres tramos con teitume de madeira e un ábside moderno con forma de trapecio ou de rectángulo, tellado con bóveda de crucería. A portada da igrexa foi fechada tentativamente cara ao século XIII. A bóveda que techa ao presbiterio ten forma de arco apuntado.


Texto: Wikipedia.

Fotos: Iniciarte.

9/12/19

Porta do Perdón de San Isidoro de león


Chámase así porque era a porta por onde entraban os peregrinos que ían facendo o Camiño de Santiago, para conseguir nesta igrexa as indulxencias correspondentes e o perdón dos pecados.

Ábrese na fachada sur do cruceiro. Pertence á época do  románico pleno (mediados do século XII) , e os seus relevos están atribuídos ao mestre Esteban, que traballou nas catedrais de Pamplona e de Santiago de Compostela. A súa execución é posterior á Porta do Cordeiro. O mestre Esteban  esculpiu por primeira vez unha serie de temas  evanxélicos que serían reproducidos despois na portada da catedral de Compostela, na Catedral de Santa María de Pamplona e na de  Toulouse.



Unha cornixa  axedrezada divide esta fachada en dous corpos. No corpo superior hai tres grandes arcos de medio punto, sendo cegos os dous laterais. As columnas do centro son  xeminadas e as súas basas son  áticas. A ventá central está pechada por unha reixa  románica. O corpo inferior está ocupado pola portada propiamente dita.
 
Tímpano do Perdón
O  tímpano está dividido en tres  doelas que mostran tres relevos diferentes con temas que xa están lonxe de toda influencia  mozárabe e que artistas anteriores nunca se atreveron a tratar. Con todo nas enxoitas si se mostra unha reminiscencia  mozárabe, non polo tema senón pola posición que se dá ás esculturas de San Pedro e San Paulo; a San Paulo concédeselle o lugar da dereita (esquerda do espectador, dereita da porta), o preferente, costume moi hispánico que tamén pode verse en Silos. 


San Paulo naquela época era moi venerado en España onde aínda se seguía a liturxia hispánica ou  mozárabe.


As tres escenas son: Ascensión,  Descendimento e Sepulcro baleiro que contemplan as tres Marías. As  arquivoltas son de moldura en  bocel, moi  peraltadas, con columnas acobadadas. Todo está rodeado dunha moldura axedrezada. O  lintel apóiase sobre cabezas de león e de can.


A escena da esquerda, a Ascensión de Cristo, chama moito a atención pola forma en que está tratado o tema, xa que parece que Cristo é axudado ou empuxado cara aos ceos polos dous Apóstolos. Polo  nimbo de Cristo vese a inscrición:

"Ascendo  ad  patrem  mevm  et  patrem  vestrvm"

Dous anxos -que o son porque se advirten as ás en segundo plano- portan a Cristo quen apoia os seus pés nos xeonllos interiores de ambos os mentres que coas súas mans aférrase á parte superior das anxelicais ás. O seu rostro enmarcado por  nimbo  crucífero vólvese cara ao alto. Unha vez máis reclamo a atención no anxo máis externo. É tan redonda a súa cara que se o vise en consulta, diagnosticaría  paperas. Unha última consideración sobre esta escena da Ascensión: non parece que o Mestre Esteban tivese moi claro que Cristo podía facelo polos seus propios medios. Porque os anxos, máis que escoltalo transpórtano con eficiencia e El colabora.


No centro represéntase a escena do Descendimento, de gran realismo, acompañada por dous anxos turiferarios (que portan  incensarios) sobre o brazo horizontal da cruz. Un personaxe con longas  tenazas está a retirar o cravo da man esquerda de Cristo, mentres que a Virxe suxeita o brazo xa liberado da Cruz. A pesar do dramatismo intrínseco do momento, os personaxes da escena transmiten sensación de serenidade. Por encima, a ambos os dous lados da cruz, senllos anxos  turiferarios de aspecto orondo encáixanse no espazo existente


Á dereita ven ás tres Marías ante o sepulcro baleiro acubillado nun arco  románico  peraltado. Un anxo desenvolve grandes ás que resgardan todo o conxunto. Da situada xunto ao anxo só  esculpiuse a cara, quedando en segundo plano e transmitindo sensación de profundidade á escena. Un anxo mostra o sepulcro baleiro porque Cristo resucitou. Do mesmo xeito que na escena anterior os aspectos transmiten  hieratismo fóra da figura central que parece iniciar un leve sorriso. O sartego represéntase baixo un  arcosolio de medio punto apeado en columniñas decoradas con cordón e  bezantes e os capiteis locen coidadas  volutas e follas de  acanto. Tras del, do  arcosolio emerxe un anxo que retira a tapa do sartego mostrando o interior baleiro. As súas alongadas ás enchen maxistralmente o oco do  tímpano, enmarcando a escena. Cara e  pliegues do manto son decididamente  convexos.

Estes temas expresados polo mestre Esteban foron moi estendidos polos escultores do Camiño de Santiago, que ao seu regreso levárono a Francia nunha cronoloxía posterior.

Texto da Wikipedia e de Arquivoltas.

Fotos: Iniciarte.


2/12/19

Porta do Cordeiro de San Isidoro de León


Exterior do edificio
Só pódense ver desde fóra a fachada meridional e a ábsida meridional. O resto do edificio está rodeado por outras construcións e a parte de poñente está oculta pola muralla (fóra da torre). Desde o exterior aprécianse as tres alturas das naves. A cornixa da nave central é  axedrezada e apóiase en  modillóns de influencia  mozárabe. As dúas portadas  románicas corresponden a esta fachada. A máis antiga é a do Cordeiro e a máis moderna, a do Perdón. Son dous exemplos do  románico pleno, o máis antigo que se construíu no reino de León.


Porta do Cordeiro.
Está dividida en dous corpos: o superior composto por peite barroco e rematado con San Isidoro dacabalo.

Na portada propiamente dita hai dúas  arquivoltas de medio punto con molduras de  baquetón sobre columnas. Unha terceira  arquivolta  doelada descansa sobre  xambas, rodeada de moldura  axedrezada. Entre as  arquivoltas hai tres molduras con  roleos e  palmetas. As columnas están acobadadas e teñen baseas  áticas sobre  plintos moi altos (que non son os orixinais). Os capiteis presentan figuras humanas con garras en lugar de pés e mans, personaxes  alados, en xeonllos e entre vexetais.



 É o primeiro  tímpano coñecido do Reino de León, contendo diversas escenas. Pertence ao  románico pleno do século  XI. Está  esculpido en mármore branco e apóiase en  xambas que están rematadas por cabezas de carneiro.

O  tímpano ten dúas metades. A inferior esta  esculpida nun só bloque  pétreo, mentres que a superior faio en tres. As dúas laterais son de forma triangular cun lado  convexo ao exterior. Nelas se  esculpen senllos anxos que teñen a cara volta cara ao alto, sinalando coa súa man exterior, mentres que na interior portan cruz. Entre ambas, outra peza rectangular irregular mostra ao  Agnus  Dei a dereita que coa súa pata anterior dereita porta a cruz que emerxe por detrás do lombo. Tras a súa cabeza hai un  nimbo  crucífero. Inscríbese en  mandorla de profunda labra cuxo bisel exterior enriquécese cunha coroa de perlas. É transportada por dous anxos ao modo dos xenios  alados que se advirten nalgúns sartegos romanos.

A zona central da escena inferior, detalla o sacrificio de Isaac. Abraham suxéitao polo cabelo coa man esquerda mentres que coa dereita disponse a afundir o seu coitelo no aberto oco  esternal buscando os grandes troncos vasculares desa zona. A man dereita de de Deus emerxe de entre os arbustos e chamando a súa atención, deteno e el volve cara a ese lado a cabeza. Un anxo, desde nosa lado esquerdo móstralle un carneiro cuxas patas anteriores áchanse enredadas na maleza, como vítima alternativa no sacrificio.

Represéntase o Sacrificio de Isaac co cordeiro místico suxeito por dous anxos, e a ambos os dous lados outros dous anxos portadores dos símbolos da Paixón de Cristo. Na  Hispania  mozárabe era moi común representar a escena do sacrificio de Isaac en lugar de Cristo crucificado.

 A ambos os dous lados da escena aparece outra en dous partes que debe interpretarse como unha soa: no noso lado dereito, un personaxe  togado áchase sentado á porta do que aparenta ser unha tenda de campamento romano. Outro dacabalo portando a vara representativa da súa autoridade,  galopa cara ao centro da escena. Un terceiro se  apresta a vestirse e  calzarse. Vémolo agachado e coas súas botas no chan. Por fin, desde o noso lado esquerdo, outras dúas figuras axexan: unha dacabalo co seu arco presto a lanzar a saeta e outra a pé, con dignidade marcada pola súa vara, dirixíndoo.

Abraham, tamén descalzo, escoita a voz que chega desde o ceo, simbolizada na “ Dextera  Domini”. 

O cordeiro do sacrificio está nunha matogueira e detrás del hai un anxo que fala. É unha representación que concorda co texto do Xénese, exceptuando a figura de Sara. No lado da esquerda hai outras dúas figuras do Xénese: Ismael e a súa nai Agar. Ismael está representado como tirador de arco:

"E Deus estaba co raparigo; e creceu, e habitou no deserto, e foi tirador de arco". (Xénese 21:20)

Estas representacións de Ismael con Agar só danse na  Hispania do século  XI.

Todo o relevo está executado en pedra procedente da rexión. Nas enxoitas do arco hai relevos e figuras en mármore reutilizadas que talvez procedan da igrexa de Fernando e Sancha. Non corresponden ao espazo en que están colocadas e hai nelas incoherencia e desorde. Crese que estiveron dispostas doutra maneira e que ao restaurar a porta movéronse esquecendo o seu primitivo lugar. Por iso a estatua do mártir Paio ten un libro que correspondería á estatua de San Isidoro, a cuxo costado se implantou un verdugo co coitelo, correspondente en realidade a Paio. San Isidoro ten xunto á cabeza a inscrición  Isidorus. No museo de San Marcos hai outra estatua compañeira desta que corresponde a San Vicente de Ávila, cuxas reliquias se trouxeron tamén en 1063. Por encima de San Isidoro ven os relevos de David e cinco músicos, máis un violinista dentro de círculos  concéntricos. Sobre Paio hai outro violinista igual, máis un  tamborilero.

Por encima destes personaxes hai un  friso interrompido pola rosca externa da  arquivolta que representa os símbolos do  zodiaco ordenado de dereita a esquerda. Foron identificados cos seus nomes, unhas inscricións con caracteres da segunda metade do século  XI das que aínda quedan algunhas fóra de lugar. Tamén estes relevos foron aproveitados da igrexa anterior.

Esta portada ten un segundo corpo a modo de peite levantado no século  XVIII, obra dos artistas de apelido Valladolid. Contén o escudo real e remátao San Isidoro dacabalo, seguindo a lenda do estandarte real de  Baeza (ou pendón de  Baeza) que se exhibe no museo.

Texto procedente da Wikipedia e de Arquivoltas.

Fotos: Iniciarte.