22/9/16

Kuros de Anávisos


Kuros de Anavissos
540-530 a. C. Mármore, 195 cm. Museo Nacional de Atenas.

A Wikipedia cóntanos o seguinte:

"O kuros de Creso ou kuros de Anávisos é un kuros de mármore atopado en Anávisos en Ática (Grecia), que funcionaba como un lápida para a tumba dun mozo guerreiro caído chamado Creso (en grego Κροῖσος). A escultura de pé parece avanzar cara a adiante e mostra o típico «sorriso arcaico» no seu rostro. A escultura está datada en torno a 540-515 a. C. e mide 1,95 m de altura. Atópase no Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas (inv. 3851). A inscrición da base da estatua di: «Detente e chora ante a tumba do falecido Creso, a quen o furioso Ares destruíu un día loitando nas filas máis avanzadas».



O kuros de Creso está no centro de dous debates arqueolóxicos actuais: en primeiro lugar, se os kuros representaban homes novos específicos ou eran representacións xenéricas de arquetipos idealizados que realmente non se parecen á persoa específica que conmemoran, e polo tanto son representacións simbólicas non naturalistas que incorporan o ideal do guerreiro masculino en promáchois (ἐν προμάχοις) «nas primeiras liñas da falanxe» no campo de batalla; e segundo, a autenticidade do kuros de Getty, que parece ter unha procedencia falsificada e mostra unha sospeitosa similitude co kuros de Creso".



Deixando xa a Wikipedia, esta escultura amosa perfectamente as características máis típicas da época arcaica. Nu, hieratismo, frontalidade, musculatura moi esquemática e case artificial, pés ben asentados no chan, unha perna (a esquerda) máis adiantada ca outra, brazos en repouso e pegados ao corpo, puños pechados. 


En canto á cabeza son de salientar os ollos amendoados, mirada fixa, os pómulos saíntes, o sorriso inexpresivo e forzado (sorriso arcaico), unha longa e simétrica melena. A testa está coroada por una pano o que facilita moito o traballo do escultor.



Nos seu corpo observamos un xogo de simetrías, desde a W dos peitorais que é equilibrada coa W invertida da clavícula, ata a dos xeonllos.

As fotos son de INICIARTE (febreiro 2015)

22/8/16

O Estadio de Mesene


Para rematar esta pequena  serie sobre estadios da antiga Grecia (xa sei que non están todos: Delfos…) imos adicar unas liñas ao estadio de Mesene, a antiga capital de Mesenia. Xa saberedes que considero a esta cidade como a sorpresa do Peloponeso.

O Estadio sitúase ao sur da cidade, estando precedido, e case rodeado pola palestra e o ximnasio (non escribiremos deles aquí). Ao estaren na parte baixa da colina onde se ubican os restos arqueolóxicos,  a súa contemplación desde o alto produce unha sensación maravillosa  pois case podemos imaxinar  Esparta ao fondo do val.

O Estadio que debe estar preto dos douscentos metro de longo, estivo en parte rodeado de gradas e sen non me lembro mal das explicacións de Lefteris, extraordinario guía, orixinalmente non había gradas polo que os habitantes da pole sentábanse directamente sobre o chan para ter unha maior comunicación coa Terra. Cos cartos dun rico local, construíronse gradas na metade do estadio.

Ao igual ca no Estadio do Olimpia os habitantes máis importantes da pole tiñan asentos reservados na primeira ringleira.
As letrinas dos atletas

Aínda hoxe en día podemos contemplar os parapetos que axudaban a consolidar os terreos que rodeaban a pista deportiva.

Remata o Estadio un monumento funerario, cal templo dórico, que Iniciarte presentarávolo en outono.
Os baños dos atletas en proceso de escavación (febreiro de 2015)

Fotos de INICIARTE:


15/8/16

O Estadio de Epidauro


Epidauro  era unha pequena cidade grega da Argólida, península ao noreste do Peloponeso. É principalmente coñecida polo seu santuario de Asclepio, a uns 8 km ao oeste da cidade, e polo seu teatro, que acolle representacións aínda nos nosos días. A cidade grega actual chámase Epídhavro.

En época clásica, Epidauro gozou dun gran renombre grazas ao seu santuario consagrado a Asclepio, onde se practicaba a medicina pola interpretación dos soños. Comprendía varios edificios públicos, entre os cales había un gran templo construído no século IV a. C. En honor de Asclepio organizábanse as Asklepieia, Xogos Panhelénicos pentétericos que comprendía carreiras de cabalo e, a partir do século IV, concursos de poesía. O culto de Asclepio tivo o seu apoxeo na época helenística.

No século IV a.C., o santuario converteuse nun dos principais lugares sagrados do mundo grego. Foi sometido a unha intensa actividade de construción desde o 380 a.C., cando se levantaron o templo de Asclepio, o Tholos, o teatro e algúns pequenos templos.

Cando se introduciron os Xogos nas cerimonias chamadas Asclepia engadiuse o ximnasio, a palestra, o estadio e a maioría de pórticos e termas. Os Xogos celebrábanse cada catro anos.

O Estadio construído na segunda metade do século IV a.C. probablemente sobre unha estrutura similar anterior. Estaba conectado co ximnasio por un corredor subterráneo abovedado. A súa forma era rectangular, de dimensións 181 x 45 m, e estaba rodeado por gradas de pedra en todos os seus lados. Encostada á beira norte, e na súa parte superior, atopábase a palestra, cuxos restos son visibles hoxe en día.

As ruínas de Epidauro foron escavadas a partir do século XIX e permitiron sacar as ruínas do santuario de Asclepio, dun templo de Artemisa, dun tholos, dun templo de Afrodita e sobre todo do teatro.


As ruínas da antiga Epidauro foi nomeadas como Patrimonio da Humanidade pola Unesco no ano 1988.12 O seu ubicación atópase ao suroeste de actual pobo de Palea Epidavros.

Fotos INICIARTE (febreiro 2015)

12/8/16

Manolo Paz: Nasa de estrelas

E para rematar coa exposición "Ao carón do mar", Manolo Paz coa súa 

Nasa de estrelas














9/8/16

García Bello: Nada, Quietude, Ondas

O coruñés, e o máis novo dos artistas que conforman a exposición "Ao carón do mar", Christian García Bello, presenta a obra

 "Nada, Quietude, Ondas"
Madeira de iroco exposta á intemperie e placas de márcore de Macael gravadas en baixo-relevo.




8/8/16

O Estadio de Olimpia


O Estadio do sitio arqueolóxico de Olimpia (Grecia) está situado ao leste do santuario de Zeus. Era o lugar onde se celebraban moitos dos eventos deportivos dos Xogos Olímpicos da Antigüidade.

Sobre o deporte na Antiga Grecia, recomendo que visitedes Arel-Arte.



Para os antigos gregos, o estadio era un lugar sagrado, xa que era nel onde se realizaban as actividades deportivas dedicadas ao deus Zeus. Orixinalmente, o estadio atopábase dentro do témenos, e os espectadores podían seguir as carreiras desde as ladeiras do monte Cronos. A súa ubicación foise trasladando paulatinamente cara ao leste ata que chegou á súa actual situación a principios do século V a. C. O Estadio está comunicado co santuario por unha pasaxe con bóveda de pedra.

Os Xogos celebráronse entre o 776 a. C. e o 393 a. C. Aínda que as lendas gregas suxiren que os Xogos celebrábanse ata antes, no século XI ou X a. C. , na Idade de Bronce, non hai rexistros antes dos xogos organizados durante as festas de Zeus de 776 a. C. Ao principio celebrábanse cada catro anos e a mediados de «gran ano» (o gran ano era un sistema dos antigos gregos para diferenciar entre anos solares e lunares).

A entrada ao Estadio realizábase, como na actualidade, a través da Cripta, que foi construída na época helenística (século III a.C.). Trátase dun corredor longo, de 32 metros de lonxitude, cuberto cunha bóveda, en cuxo extremo oeste construíuse un propíleo corintio en época romana. A ambos lados da entrada había dúas estatuas de Némesis-Tique, que hoxe en día se expoñen no Museo da Historia dos Xogos Olímpicos da Antigüidade. A través da Cripta entraban no Estadio atletas, xuíces, personalidades e sacerdotes, mentres que os espectadores facíano polos taludes.


O Estadio que contempla o visitante actual é o terceiro por orde cronolóxica e data do século V a.C. Os dous anteriores, da época arcaica, atopábanse no interior do Altis. O Estadio II, datado a comezos do VI a.C., estendíase ao longo da terraza dos Tesouros. Era un simple espazo plano, sen taludes, co seu lado occidental cara ao Altar de Zeus, diante do cal terminaban os atletas. Posiblemente atopásese tamén no mesmo lugar o Estadio máis antigo, dado que desde o 776 a.C. os Xogos celebrábanse sen interrupción. A finais do VI  a.C. desprázase lixeiramente cara ao leste e nos lados longos do mesmo créanse taludes para os espectadores (Estadio II). O emprazamento dos estadios antigos dentro do Altis demostra o carácter claramente relixioso dos Xogos.

A principios do século V a.C., cando os Xogos chegaron ao seu apoxeo, o Estadio adquiriu a súa forma definitiva. A continuamente crecente participación de atletas, así como de espectadores procedentes de todos os recunchos do mundo, impuxo a creación dun Estadio máis grande. A pista atlética desprázase 82 metros máis ao leste e 7 metros cara ao norte, á vez que se crean taludes en todos os lados (Estadio III). Aproximadamente a mediados do IV a.C., cando se construíu a Stoa de Eco, prodúcese o illamento definitivo do Estadio do sagrado Altis. Este feito dá a entender o espírito da época, pois os Xogos en diante constitúen máis un evento deportivo e laico que relixioso.

A pista do Estadio ten unha lonxitude de 212,54 metros e unha anchura de 28,50 metros. A distancia entre o marco de pedra de saída e o de chegada -baldides- é de 192,27 metros, é dicir 600 pés olímpicos. A saída está marcada coa baldida ao leste e a meta coa do oeste do Estadio. No noiro, ou talud,norte existe un altar, da época dos romanos, da deusa Deméter Camiñe. Durante o transcurso dos Xogos alí colocábase a súa sacerdotisa. 

No noiro sur, na exedra de pedra que se conserva ata o día de hoxe, sentábanse os Helanódicas. 


A capacidade do Estadio era de 40.000-50.000 espectadores aproximadamente, que se sentaban directamente no chan. Os escasos asentos de pedra achados no espazo dos Estadios eran postos de honra para os notables. Posiblemente en época romana constrúense bancos de madeira nos noiros e realízanse traballos de conservación. Ao redor da pista existe un conducto de pedra con pequenas concavidades, a intervalos, onde se concentraban as augas procedentes dos noiros. No Estadio, ademais dos Xogos Olímpicos, celebrábanse tamén os Hera. Da excavación dos Estadios proceden multitude de achados, especialmente de bronce, atopados en fontes que se abriron en nos noiros xa desde época arcaica, para asegurar auga suficiente aos espectadores. Cando estas deixaron de utilizarse convertéronse en depósitos de lixo.

Cara a mediados do século VII a. C., os vencedores das probas olímpicas ofrecían estatuas ao estadio para agradecer que se lles permitiu participar. Para as mulleres celebrábanse os Xogos Hereos, en honor de Hera, raíña dos deuses e esposa de Zeus.

As Olimpiadas da Antigüidade celebráronse por última vez no ano 393 de éra cristiá, xa que despois o emperador romano Teodosio I prohibiu todo acto pagano e calquera tipo de actividade nos santuarios.

En 1989, o sitio arqueolóxico de Olimpia, incluíndo o seu estadio, foi declarado Patrimonio da Humanidade pola Unesco.

Durante os Xogos Olímpicos de Atenas 2004, no estadio celebráronse as probas de atletismo.

Textos procedentes da Wikipedia e de Olimbía Vikatu. Olimpia. El emplazamiento arqueológico y los museos. Atenas, Ekdotiké Athenón, 2006.


Fotos de Iniciarte.

6/8/16

Ferreiro Badía

Na exposición "Ao carón do mar" o coruñés Manuel Ferreiro Badía presenta a obra:

 "Compostela"
Aceiro inoxidable. 2010



5/8/16

Loureiro: Arquitectura, Xeometría 2, Xeometría 1

Na exposición "Ao carón do mar" (A Coruña, agosto-outubro de 2016), Loureiro presenta tres obras.

Arquitectura
Chapa naval de 30 cm. 2006





Xeometría 2
Homenaxe á cruz e ao cadrado.
Chapa nalval de 40 cm. 2006






Xeometría 1
Cículo e cadrado.
Chapa naval de 30 cm. 2007



4/8/16

Silverio Rivas: Eridiscencias Ramosas

Como parte da exposición "Ao carón do mar" que se pode contemplar na Coruña ata outubro, Siverio Rivas presentou estas dúas pezas feitas  feitas en madeira de acacia de Australias realizadas no 2015.







15/6/16

Xosé Manuel Castro, a ductilidade da pedra


Hai pouco Tempo tiven a oportunidade, ben acompañado, de achegarme ata o obradoiro do escultor José Manuel Castro. Foi un tempo de coñecer a súa evolución, vendo tanto as súas obras figurativas ata as súas características de “pedras cosidas“ o as “peles das pedras“. Foi un tempo onde a súa amabilidade estivo flotando sobre a calidade das súas obras. Tempo de coñecemento e de admiración polo seu traballo. Tempo de agradecemento e de paixón artística. Moitas grazas.


Non é moita a información que na hai na rede sobre este escultor. De xeito breve dicir que naceu en 1959 en Vilasuso (Ponteceso, A Coruña) onde continua a residir. Realizou estudos na Escola de Canteiros de Poio entre 1980 e 1985. Xa desde 1983 comezou a expoñer tanto en Galicia, no Estado como fóra, recibindo importantes recoñecementos.
 Xosé Manuel en 1985. Foto de El Hurgador

Da información que hai na rede podo salientar as seguintes entrevistas:
  


Entrevista publicada na Voz de Galicia co gallo da presentación do busto do sacerdote José Lado Río:
  
-¿A pedra segue sendo o seu material preferido?
-Non cabe dúbida que a pedra é ao que lle dedico máis tempo, pero á pedra entre comas porque ultimamente non fago traballos de cantería nin coa pedra que lle chaman granito do país. Uso pedras que consigo no entorno da miña aldea porque son moitísimo máis duras e, aínda que hai que traballalas con ferramentas especiais, como discos de diamante, consegues outras texturas, consegues brillos, pulidos, etcétera. Son un escultor que aplasta as pedras, que as pela, as oxida, as manipula ata convertelas en algo vivo.
-¿Que hai de certo nesa frase de que esculpir realmente só é retirar o que lle sobra á materia prima?
-Iso díxoo Miguel Ángel e realmente é iso. O importante é ver o que sobra porque se partimos de que hai un bloque e eu quero facer unha cara eu teño que ver a cara no bloque antes de facela, teño que saber onde vai ir o nariz ou que profundidade lle teño que dar aos ollos.

 Sobre cruceiros na Costa da Morte, tamén na Voz de Galicia

Fixen o primeiro cruceiro da praza da Malpica cando tiña 25 anos, por encargo do cura de entón, don Benigno. Díxome que podía facer o que quixera, pero que non puxera caras rindo», desveló ayer en O Couto el escultor pontecesán José Manuel Castro durante la presentación de Os cruceiros máis sobrandeiros da Costa da Morte, un exhaustivo estudio de José María Laredo Cordonié y Xosé María Lema Suárez, auspiciado por el Seminario de Estudos Comarcais. Para sorpresa de ambos, no fue el único «secreto», que el artista de Vilasuso (Ponteceso) puso ayer sobre la mesa. Contó, por ejemplo, que el cruceiro actual de Malpica es una copia exacta de aquel original. «O orixinal foi esmagado por un camión e non houbo forma de arranxalo, así que me pediron que fixera un igual», explicó. Y reveló, para sorpresa de Laredo, que él era también el autor del cruceiro parroquial de Cores. «O que máis chama a atención desta obra é que o Cristo está crucificado con catro cravos, algo excepcional, e o seu corpo queda totalmente pendurado das mans, coa cabeza caída e os xeonllos completamente flexionados», explica Laredo en el libro presentado al calor de la lareira de la Fundación Pondal. «E que pensei que esa sería a postura lóxica se se crucificase a alguén», dijo Castro con naturalidad y picardía. Además, descubrió por qué en el capitel talló cabezas de demonios: «Porque mo permitiu o cura».



Do que hai escrito sobre el, paréceme moi interesante o artigo de licencia en Historia da Arte Marta Gerneno, da que copio os seguintes parágrafos:

"Unha das máis sólidas e orixinais respostas desde a poética que permite a pedra



(...) partindo da tradición dos antigos canteiros e da súa relación empírica co material, inscríbese entre os renovadores da escultura galega que, en torno á década dos oitenta, formularon un novo expresionismo directamente vinculado ás características matéricas e á súa poética intrínseca. (...) É así como a súa obra "modela" o rexo granito ata facer del unha materia aparentemente plástica e dúctil proporcionando á súa tradicional interpretación de elemento indomable unha nova significación.



(...) é un artista que xorde da canteira máis tradicional e desemboca nunha proposta conceptual, é obsesiva a súa loita simbólica coa pedra á que trata de coser (Pedra cosida), atar (Pedra atada) ou comprimir e espremer (Pedra enferma) a partir do eclecticismo que fai coa antiga maneiras de traballar o granito e outros materiais cun tratamento “antiético“. Pretendendo “dominar“ a pedra, o artista (...) describe a súa loita coa materia, desde a vitalidade da vertical ata que a reduce a estado natural.



(...) Castro representa, co claridade, a nova poética que asume o artista canteiro na Galicia dos oitenta, amosándonos como a tradición e o tratamento escultórico pode seguir a reflectir o xenio local, a identidade dun pobo ou dun país, sen recorrer ao costumismo de sempre e á formas expresivas herdadas e nunca cuestionadas. (...) Detrás de cada pedra hai unha idea, a capacidade de reflexionar en torno á vida e ó que acontece ó seu redor, unha paixón que se encerra e que lle leva ó home algo que transcende á precaria condición humana: un modo de ser absoluto. Castro pretende, ademais achegarnos á plasticidade da pedra, ás máis variadas formas ou volumes que pode adoptar.



(...) O granito, sen dúbida, na obra de Xosé Manuel castro adquire unha dimensión abstracta e orgánica, expande a súa materialidade, esprémese como natureza, independízase como obxecto. Ás veces o granito vístese de inocencia purificada que atopamos nas formas simples e simbólicas ou mesmo na humanidade recorrente dos afectos. Pero a pedra foi máis ca pedra e o artista pretendeu ensamblar os seus fragmentos, facela partícipe dunha situación espacial: foi instalación enmarcada nun marco e na historia.



En definitiva, e a modo de resumo, a orixe do seu traballo escultórico aparece unido ao "oficio de canteiro" no sentido máis tradicional. Sen embargo dotará a pedra dunha dimensión inédita, ao convertela en obxecto de experiencia conceptual, máis alá dos seus límites clásicos e icnográficos. Na primeira metade dos anos 80 a súa loita simbólica coa pedra é unha obsesión e presenta un repertorio insual de descodificacións, porque o escultor coserá a pedra, ataraa, estiraraa ou comprimiraa, presentaraa nos seus estados “débiles“ ou disfrazaraa. Este ritual sinestésico lígase á imaxe histórica do simbólico menhir, á instalación circular ou ao aliñamento, pero tamén a un ideal de transcender a función decorativa do obxecto-escultura. Detrás de cada pedra existe unha idea, a capacidade de reflexionar en torno á vida e á súa circunstancia persoal. O reflexo dunha paixón (...) que transcende a precaria condición humana: un modo de ser absoluto. Os seus traballos nos noventa indagan máis no terreo da plasticidade e do orgánico, pero afirma que “Sigo a considerarme un ´escultor da pedra´ exclusivamente“.



Marta Gerneno. Xosé Manuel Castro. En “Artistas Galegos. Escultores. Realismos, abstracións“. A Coruña, Nova Galicia Edicións, pp- 282-307.


Tamén é de salientar que un dos meus refuxios preferidos, Cultura Inquieta, tenñe adicado unha entrada e onde veredes fotos de boa calidade. Tamén hai boas fotos da súa obra en EL Hurgador, en Esdiario ou tamén son magníficas e recentes as de Moncho Piñeiro.
  

Para seguirlle a pista a este artista non deixedes de visitar o seu blog nin o seu Facebook.


Moitas grazas, artista.