Visitando exposicións "Cen por cen Seaone"

Ata finais do xaneiro próximo pódese ver na sede coruñesa da Fundación Caixa Galicia a exposición “Cen por cen Seoane”. Son Trescentas cincuenta pezas orixinais e centos de documentos e imaxes. Coincidindo co centenario de Luís Seoane esta é a maior exposición sobre o artista galego que se realizou nunca, coproducida conxuntamente coa Fundación Luís Seoane. Xosé Díaz, unha das persoas que máis e mellor coñeceu ao artista, é o comisario, que nos ofrece unha estrutura do contido expositivo en cen seccións para mostrar a riqueza e complexidade da personalidade deste creador plástico, promotor de empresas culturais, deseñador, editor, escritor e xornalista.

Tamén se expoñen 220 documentos orixinais (libros, álbums, textos autógrafos, dedicatorias, cartas...) e 130 reproducións, moitas delas fotográficas, referidas á súa vida.

A montaxe destaca tamén a faceta de Luís Seoane como activista político, a través do republicanismo, o galeguismo e o antifascismo. O artista defendeu estas ideas ao longo da súa vida, na Compostela universitaria e na galeguista cidade da Coruña dos anos trinta e tamén na cidade de Bos Aires dos anos corenta, lugar de acollida de emigrantes e exiliados que, como Seoane, enriqueceron a paisaxe da gran cidade, un dos lugares máis importantes na súa traxectoria artística.

Unha magnífica oportunidade para coñecer todas as facianas do más completo artista galego do Século XX.

"Cen por cen Seoane": Inauguración da exposición

A última gran exposición dedicada a Luís Seoane no ano do seu centenario inaugurouse onte na sede da Fundación Caixa Galicia. "Cen por cen Seoane" reúne 350 pezas do creador coruñés, que naceu na diáspora de Bos Aires, e que revolucionou as artes plásticas tanto en Galicia como na súa Arxentina natal. (...). Cando falta pouco máis de dous meses para que finalice o ano do centenario do nacemento de Luís Seoane, a Fundación Caixa Galicia pon en marcha unha ambiciosa exposición na que se disecciona en partes -en 100 partes, para ser concretos- a figura do intelectual galego, co fin de proporcionar ao visitante unha visión aproximada da poliédrica personalidade do xenio coruñés a través de 350 orixinais, entre pinturas, gravados, fotos e documentación.

"A vida e a traxectoria de Luís Seoane é o poema máis fermoso da Galicia do século XX" afirma Xosé Díaz, comisario da exposición, "porque foi xornalista, político, artista, deseñador gráfico, editor... Isto é un percorrido pola vida e a obra de Seoane, polo que ten de valioso para o futuro de Galicia".

Curiosamente, unha instalación tan variada e que trata temas tan diferentes entre si comeza e termina no mesmo lugar, como un circulo que se pecha; os dous primeiros módulos de Cen por cen Seoane son "O faro do Monte dos Bicos", que explica a vida do neno Seoane xunto á Torre de Hércules, e "Pecho os ollos e vexo Arca", en recordo da aldea de Santiago na que o artista pasou as súas vacacións de adolescente, e onde aprendeu a ver a Galicia campesiña e ancestral. E o último expositor, o que fai o número 100, mostra a influencia da arte popular na obra de Seoane.
"Esa é a dualidade máis importante de Seoane" explica Díaz, "que foi o gran modernizador plástico de Galicia, pero a través das formas tradicionais de cultura. Porque, ao final do camiño, todos volvemos ao mesmo sitio".

Texto e foto vía A Opinión de A Coruña. Tamén recolle a nova El País e O Xornal.

Urbano Lugrís: o mural no Vecchio

Semanas atrás prensa local informaba dos problemas de conservación do mural de Urbano Lugrís na cafetería Vecchio da rúa Real coruñesa.

Este pintor, do que xa vos teño dado conta en INICIARTE fantástico libro o Luis Rei Núñez "O señor Lugrís e a negra sombra"), ten bastantes murais en bares e igrexas da cidade. Foi un exdtraordinario pintor (o artista do mar), gran bebedor, probablemente mal marido e peor administrador das súas finanzas. Teño por el unha grande admiración. Mirade o estado do mural en cuestión.

Podemos apreciar as zonas sen pintura e que serán imposibles de recuperar.

Claramente aprécianse as pingas deixadas por unha taza con chocolate no mural.

É tan urxente a actuación sobre esta obra que mesmo conta cun grupo reclamándoa no Facebook.

Lugrís: mural enfermando na Coruña

Luis Rei Núñez, escritor e especialista no pintor, pide unha axuda oficial para o seu arranxo e conservación

Os desconchados e os restos do chocolate arroxado por un cliente alertan sobre a necesidade de protexelo.

«Nas tascas nas que pintaba vos seus murais, non lle daban cartos. Pagábanlle en tapas de polbo , tapas de xamón e cuncas de viño. Eu lle pasaba vos pinceis e as mesturas ». O poeta Antón Avilés de Taramancos contaba así como pintaba o seu inseparable amigo Urbano Lugrís. En locais da Coruña, Santiago, Pontevedra, Bueu ou no comedor dun buque factoría de Pescanova, este pintor deixou murais e cadros, case todos co mar como tema. Nun deses locais, o café Vecchio da Coruña, consérvase un mural no que o pintor plasmou o seu onírica visión da cidade. «Hai xente que nin se da conta de que está aí», indica un responsable do local, tras recoñecer que ante esta obra de arte «sempre hai xente que fai bobadas». Unha delas foi cando ao final dunha noite de fin de ano un cliente «tiroulle unha cunca de chocolate; tratamos de limpalo o mellor posible, pero se nota». Canto o local pasou de banco a cafetería restaurouse en función do murala. O paso do tempo nótase nos seus desconchados, sobre todo nas esquinas inferiores.

«Vese que está mal e hai que facer como se fai cos enfermos: pedirlles a uns bos restauradores que fagan unha diagnose e logo arranxalo», apunta o escritor Luis Rei Núñez, autor do libro O señor Lugrís e a negra sombra (Xerais), en cuxa portada aparece un detalle deste mural. Rei Núñez foi o comisario dunha exposición que estivo no Quiosco Alfonso da Coruña e no García Barbón de Vigo, no verán de 1989, e da que saíu «un dous primeiros catálogos que se fixeron da súa obra, hoxe esgotado». Destaca Luis Rei que este é un mural accesible a todo o mundo, «porque a cafetería ten unha entrada moi aberta» e apunta: «Ou normal sería que ou mural recibise atencións e que vos donos tivesen algunha axuda oficial para iso».

«Non é un mural difícil de traballar, porque el pintaba con témpera e é fácil lograr os mesmos tons de fábrica», sostén Urbano Lugrís Vadillo, fillo do pintor. Tamén apunta como posible solución algo que xa se fai en moitos museos, que é pór metacrilato pegado á parede deixándoo baleiro polos lados para que poida respirar. Recoñece, no entanto, que «é un traballo un pouco engorroso».

«Estaría ben un cristal protector, pero iso é caro», apunta un responsable da cafetería.

Texto e fotos vía La Voz de Galicia.

Luis Seoane: actos para o seu centenario

Converter a Luís Seoane nun «símbolo de Galicia» é un dous obxectivos dás actividades do Centenario Seoane, que na segunda semana de abril terá dous dous seus actos máis relevantes. Ou congreso que debaterá e porá en relación caras diferentes dúas seus variadísimos labores e unha exposición para reafirmalo como un artista plástico fundamental non discurso histórico e artístico do país.

Para Ramón Villares, presidente do Consello da Cultura Galega, un dous labores destas actividades é «amosar como mudou a imaxe estética de Galicia grazas á obra de Seoane», apuntando que este artista é «con Castelao a figura máis importante de Galicia non século XX». Engadiu para ilustrar a valoración e a relación de Seoane co país que Cataluña «conseguiu unha identificación coa obra de Gaudí, pero salvando as diferenzas e tendo en conta que as comparacións son sempre relativas Seoane é máis importante para Galicia que Gaudí para Cataluña».

O Consello dá Cultura comparte coa Fundación Seoane a organización destas actividades que principiarán ou vindeiro mes e que se prolongarán ata ou mes de xullo. Ou director dá fundación, Alberto Ruiz de Samaniego, sinalou que sempre hai sorpresas cando trátase de estudar a Seoane, porque foi «un artista que tentou sempre sorprenderse a se mesmo». Samaniego apuntou que hai moitas conclusións á mantenta dá obra deste artista e deseñador que pode mudar despois do congreso porque, segundo explicou, «todo ou mundo ten unha imaxe fixada sobre a obra de Seoane, pero a súa plástica é moito máis imprevisible do que ás veces interprétase, a súa rede de conexións é amplísima e a súa capacidade para conectar mundos intelectualmente distantes é difícil de igualar».

Samaniego e Villares coincidiron en que as actividades tentarán dar unha visión de conxunto para definir ou que ou director dá fundación denominou ou «Ámbito Seoane» e que, en moitos sentidos, tivo como motivación «devolver a Galicia toda a bagaxe e coñecemento intelectual que ou propio Seoane foi acadando non exilio», segundo comentou Ramón Villares. Neste sentido, ou presidente do consello apuntou: «É unha obriga para nós tentar devolverlle algo do que nos deixou».

Dous cadros ao libros

Ou congreso, que comezará ou seis de abril, será a actividade de apertura que, non mesmo día que remata, dará paso á unha mostra que, utilizando vos diversos fondos dá fundación, permitirá facer unha lectura máis ampla e «menos petrificada» do campo de operacións visuais de Seoane.

Ou encontro traballará sobre a relación de «dobre orixe» que ou artista reivindicou entre Galicia e Arxentina, unha vía de circulación cultural e intelectual na que ou pintor encontrou ou xeito de explicar Galicia como unha cultura contemporánea.

Texto e foto vía La Voz de Galicia.

Faleceu Gerardo Porto

O xornal La Voz de Galicia sorpréndeme hoxe cunha ben triste nova, a morte de Porto. Artista coruñés con que tiven a oportunidade de charlar sobre a pintura holandesa, sobre o "interior holandés" que diciamos. Quedo pendente de facer unha entrada sobre Xerardo Porto de quen, por certo, teño algunhas obriñas pequenas na casa.

"Falece o pintor coruñés Gerardo Porto na súa casa de Holanda
O artista, de 84 anos, frecuentou o taller de Matisse en París e impartiu maxisterio a varias xeracións

Gerardo Porto, recoñecido artista coruñés, faleceu aos 84 anos de idade en Holanda a consecuencia dunha grave enfermidade. Foi un pintor admirado por máis dunha xeración de artistas galegos aos que impartiu maxisterio polo seu oficio, que el coidaba afectado pola consideración que lle merecían os clásicos, desde Turner ata Monet, Van Gogh ou Picasso.

A súa carreira artística iniciouse en París , onde chega bolseiro pola Deputación da Coruña para estudar Belas Artes e onde durante algún tempo frecuenta o taller do vello Matisse. Sacándolle ferro ao tema, afacía dicir que só fora o recadero do mestre francés. Pouco despois trasládase a Ámsterdam e entra a traballar como asesor artístico dunha cadea de televisión, labor que o ocupará varias décadas e que lle suporá, ademais dunha estabilidade económica para el e a súa familia, unha frutífera relación con outros artistas. A súa vida transcorrerá ata a súa morte entre os Países Baixos e Galicia.

O realismo escrupuloso dos seus bodegóns, vixiando os reflexos da luz sobre os obxectos, determinará a liña das súas composicións en boa parte da súa carreira. As naturezas mortas, sobre fondos neutros, descubrían a apropiación do mundo cotián a través das cousas máis sinxelas.

Con todo, de xeito especial nos últimos anos, os cadros alixéiranse formalmente, buscando atmosferas dunha sutil levedad, mentres o obxectivo perde forza en función das veladuras, as pinceladas lixeiras e os tons suaves. O romanticismo e o posimpresionismo deixan entón o seu sinal nas paisaxes de Venecia e nas mariñas holandesas.

Nas escenas de interiores, como as dedicadas aos concertos ou as reunións entre amigos, a paleta escurécese e os rostros se difuminan ata chegar unicamente a insinuar a forma. O retrato convértese, en realidade, nun bo pretexto para xogar coa mancha. É o Gerardo Porto máis abstracto, o que se puido contemplar nas últimas exposicións que realizou no 2008 e o 2009 nas salas de Caixanova en Vigo e na galería Atlántica da Coruña. Habitual artista de formato pequeno, sorprendeu en ambas as ocasións cunha de grandes dimensións inspirado nun acuario.

Artista polifacético, chegou a decorar unha vaixela para Sargadelos, e na Coruña será recordado pola súa colaboración co arquitecto Antonio Desmonts no Millenium, arquitectura emblemática na que, sobre cristais de roca, Gerardo Porto pintou distintos momentos da historia da Coruña.

O alcalde da Coruña, Javier Losada, mostrou onte o seu «fondo pesar» polo falecemento do artista, do que destacou a súa personalidade e calidade humana e que ao longo da súa vida profesional mostrou un gran compromiso coa cidade.

O corpo do artista será trasladado nas próximas horas pola súa familia desde Holanda a Galicia para que reciba o último adeus."

Texto e imaxe vía La Voz de Galicia.

Leopoldo Nóvoa, a súa maior retrospectiva

A galería SCQ inaugura unha mostra que percorre a produción do artista galego desde o ano 1985

A galería compostelá SCQ acolle desde onte, e ata o 23 de outubro, unha exposición composta por unha selección de obras que fan un percorrido pola produción do artista galego Leopoldo Nóvoa desde o ano 1985 ata agora. O artista, con 90 anos de idade, participou onte na inauguración desta retrospectiva á que acudiu acompañado da súa filla.

As pinturas que se poden contemplar son representativas do quefacer artístico do pintor que segue creando entre París e Armenteira, as súas dúas residencias. O seu constante estudo da luz, o espazo e a materia están presentes nas pezas que expón na galería SCQ, pezas nas que aparece codificada a súa iconografía reforzada polo vocabulario persoal, á vez descritivo, dos seus títulos.

Esta última obra de Nóvoa reflicte a súa linguaxe iconográfico propio baseado en formas xeométricas orgánicas (cadros, triángulos...), formas primitivas como cromlechs e nichos, e outros elementos como pinchotes , e cordas. Todo iso ao mesmo tempo que establece un vocabulario persoal que usa nos títulos das súas obras (cuadrángulo, dominante vertical, dominante horizontal...).

Leopoldo Nóvoa comezou a súa traxectoria artística ligada á pintura figurativa na liña de Laxeiro e Seoane ata finais dos cincuenta. Pero o encargo Cerro en Montevideo (1962-65) marcará un punto de inflexión na súa obra. A partir da realización do trasladou á tea o seu traballo como muralista. Como el recoñece, «tras a realización dun importante que iniciei en 1962 comecei a sacar elementos ata quedarme exclusivamente co espazo e a luz». A partir de aí traballa con superficies monocromas e xogos de tensións.

Nóvoa, nacido en 1919 en Salcedo (Pontevedra), viviu moitos anos en Uruguai e nesta permanencia en Montevideo foi importante referencia do ambiente cultural uruguaio onde estableceu amizade con varios dos seus protagonistas, como os escritores Onetti e Cortázar.

Debido á súa experiencia na plasmación do Cerro, e aos seus coñecementos na elaboración da cerámica, a materia converteuse para el nun elemento esencial de traballo. «A materia -di- é a que nos dá os aspectos para a reflexión». O artista usa tamén a cinza en moitos dos seus últimos cadros, cinza que ten clasificada en caixas e usa para pegar sobre a arpillera de moitos cadros. Nóvoa confesa que este uso da cinza é consecuencia do trauma que lle quedou en 1979 tras o incendio que queimou o seu taller parisiense da Rue de Faubourg de Saint Antoine e que destruíu toda a enorme obra que tiña almacenada.

Tras o incendio a materia foi gañando valor por si mesma, e foi utilizada como tal chegando a converterse en pigmento. Este uso da materia terá dúas consecuencias sobre a súa obra: por unha banda levaralle a reducir a paleta de cores a grises, vermellos e brancos; e por outro, daralle a oportunidade de xogar con diferentes texturas apelando a unha sensación táctil da visión.

Texto e foto vía La Voz de Galicia.

Visitando exposicións: Laxeiro nas coleccións privadas

Días atrás tiven a oportunidade de coñecer a Fundación Laxeiro en Vigo e achegarme á súa exposición "Laxeiro nas coleccións privadas 1942-1970":

"Laxeiro nas coleccións privadas é un primeiro intento de rastrexo dos criterios estéticos dese colectivo de particulares que formaron a semente do que hoxe se pode chamar coleccionismo galego. As obras que se mostran nesta exposición son pezas inéditas ou moi pouco coñecidas que durante anos levan penduradas nas paredes de domicilios particulares sen repercusión pública ningunha. Un catálogo de obras que testamuñan a evolución do gusto do coleccionismo galego no que é inevitable facer unha lectura transversal socioeconómica, estética e mesmo política do imaxinario artístico da nosa Comunidade Autónoma."

Unha boa oprtunidade para comprender mellor a un dos pintores galegos de maior importancia do XX e a súa evolución pictórica en obras de pequeno e mediano formato.

Texto e ilustración vía Fundación Laxeiro.

Roberto González Fernández. Punto e seguido

Dos agasallos recibidos ultimamente o que máis ilusión me fixo foi Roberto González Fernández. Pinto e seguido, editado polo Concello de Ferrol no 2007.

Xa sabedes canto aprecio a obra de Roberto González e a calidade da súa páxina web. Neste extraordinario catálogo feito co gallo da súa última gran exposición en Galicia, contamos cun magnífico artigo de Xosé Manuel Lens, un recorrido póla súa obra da man de Antonio Garrido, unha análise do seu sitio web de Javier Mazorra, un estudo dos seus traballos en vídeo asinado por David Trullo, así como as claves da súa biografía e da súa obra. E sempre con magníficas reproducións. Todo un luxo de libro.

Ilustracións vía: RGF

Carmen Martín: Pintura en acción

A revista do servidor galego de cable R acaba de publicar no seu número de xaneiro o seguinte artigo dedicado á pintora ferrolán Carmen Martín.

"Unha estación de tren, unha lonxa chea de rebumbio, un campo de golf ou a estresada redacción dun xornal. Calquera lugar, ata o máis insospeitado, pode converterse durante unha maratoniana xornada no improvisado taller da artista ferrolá Carmen Martín, impulsora dunha interesante iniciativa denominada Pintura en Acción.

Basicamente este movemento pretende demostrar que a pintura é unha arte actual, viva e en constante movemento. Así, cos seus ollos a modo de obxectivo e zoom, e os pinceis e paletas de cores como as opcións dun imaxinario menú, Carmen consegue captar a realidade que a rodea dun xeito moi especial.

A cousa comezou no 2007 dunha forma case casual. O Café Zucre de Ferrol ofreceulle expoñer a súa obra no local, e a ela ocorréuselle a idea de pintar todos os cadros da mostra no propio lugar e durante un mesmo día, ao longo do cal foi colgando as pezas segundo as remataba. En total, varias horas de arduo traballo nas que a xente puido ver todo o proceso, dende as primeiras pinceladas ata a colocación final nas paredes. “Sempre me caractericei pola miña rapidez pintando e descubrín que esta maneira de traballar era a que mellor me definía e se adaptaba á miña personalidade”, asegura a artista. O éxito rotundo desta primeira experiencia animouna a repetir neutros lugares para alcanzar un dos seus principais obxectivos:

achegarlle a pintura ao público máis heteroxéneo sen os obstáculos tradicionais. “Traballar nun taller está ben, pero realizando estas accións medro moitísimo como artista e obrígome a enfrontarme a novos retos”, explica.

Carmen adoita realizar estes maratóns pictóricos unha vez ao mes. No 2007 centrou o proxecto en diferentes puntos da cidade de Ferrol, pero o movemento foi abrindo fronteiras cara a Narón no 2008, outros puntos de Galicia e mesmo do resto de España. Co seu cabalete e os seus utensilios de traballo estivo xa en sitios como o Centro Comercial Odeón, o campus universitario de Esteiro, o muíño de Xubia en Narón, a estación de trens de Santiago ou o zoo de Vigo. E, en xeral, en calquera que lle propoñan. “Ata o médico me dixo o outro día que por que non pintaba alí”, comenta entre risas. A xornada de Pintura en Acción prolóngase durante ao menos 12 horas, nas que logra rematar unha media de 8 cadros nos que vai probando diferentes técnicas e propostas creativas. “Sen dúbida, o máis bonito do meu traballo é que é algo vivo e nunca sei o que vou facer mañá; non hai monotonía posible”, confesa. Por certo, para este 2009 A Coruña é a urbe escollida para o proxecto. Aínda faltan por determinar as localizacións concretas, de modo que se lle queres propoñer algunha á artista, basta que te poñas en contacto con ela a través do seu blog.

Exposición: Artistas coruñeses na Fundación María José Jove

"A Fundación María José Jove abre unha mostra de artistas coruñeses.

A colección reúne as obras de creadores como Caruncho, Luis Seoane, Urbano Lugrís ou Correa Corredoira.

Esta exposición foi organizada para conmemorar o 800º aniversario da Coruña

A Fundación María José Jove non quería acabar o ano sen brindar a súa particular homenaxe á cidade da Coruña, que celebra o 800.º aniversario da súa fundación. Por este motivo, decidiu organizar unha gran exposición, na que un dos eixos principais é que as obras que se exhiben -todas pertencentes aos fondos da entidade fundacional- foron creadas por artistas nacidos na provincia coruñesa, ou que tiveron unha gran vinculación con ela.

80 Obras de artistas coruñesas / 800 anos é o título co que se decidiu bautizar esta mostra, que estará aberta ata principios do próximo mes de xaneiro, e «que ofrece aos visitantes un paseo polas manifestacións e movementos artísticos que deixaron pegada na nosa cidade nos últimos dous séculos», como manifestou onte o alcalde coruñés, Javier Losada , quen tamén destacou a gran calidade de todos os cadros.

Non en balde, esta colección conta con pezas dalgúns dos mellores pintores e creadores da historia de Galicia, e que representan distintas xeracións e estilos, como Lugrís, Díaz Pardo, Abelenda, Llorens ou Caruncho. De feito, un dos obxectivos da mostra é dar a coñecer a importancia que a cidade tivo na súa obra, tanto como motivo de inspiración como por ser o lugar onde se concibiu."

Texto e fotos vía: La Voz de Galicia.

Eugenio Granell: o surrealismo galego

Continuando coa experiencia iniciada meses atrás, Trafegando Ronseis e Iniciarte preséntanvos hoxe a outro pintor galego que xunto con Maruxa Mallo supón a culminación do surrealismo español: Eugenio Granell.

“A única condición para ser surrealista é a integridade moral do individuo que non se vende, que non se traizoa (...) O surrealismo cambiou o meu rumbo por completo e tratei de facer cousas máis persoais, deixei libre o meu maxín ata onde me resultaba posible (...) O surrealismo é unha actitude ética ante a vida, iso é o fundamental para ser surrealista. A xente cre que o surrealista é quen pinta dunha maneira rara ou quen escribe poesía dunha maneira rara, etc. (...) Non, primeiro é unha condición moral e despois vén o outro”.

“Ser surrealista non consiste en pintar así o u en escribir deste outro xeito. Ante todo é unha conduta moral. Os verdadeiros surrealistas xamais se venderon por cartos, cousa que fixo Dalí. Bretón podería terse feito millonario, chegáronlle a propor ofertas fabulosas. Rexeitou todo tipo de premios e honras. Tiña na súa casa o cadro de De Chirico que valía unha fortuna, que se titulaba O cerebro do neno. Xamais se lle tería ocorrido vendelo a pesar de pasar penalidades.”

Tras nacer na Coruña, a súa familia trasladouse a Santiago de Compostela onde residiu ata que, con 15 anos, trasladouse definitivamente a Madrid para continuar os seus estudo de violín.

Ten narrado Granell que a súa militancia política comezou cando o seu avó lle recomendara a biblioteca do Circo dos Artesáns na Coruña, atopando alí “A miña vida” de Trostki. Lembra deste xeito aquela lectura “Eu non sabia nada do comunismo, nin de Trostki, nin tampouco da Revolución usa, mais ese día comecei a ler o libro, como digo moi voluminoso, e impactoume tanto que estiven ata que pecharon a biblioteca”. Posteriormente, estando xa en Madrid, entraría en contacto con socialistas e anarquistas. Para, en 1932, participar na fundación do Partido Obreiro de Unificación Marxista, o POUM, militando activamente e sendo detido no período dereitas da república coa acusación de distribuír propaganda subversiva, polo que pasou varios meses no cárcere Modelo, á que el chamada “hotel” .

Tras a Guerra Civil, o acontecemento máis salientable da súa vida, marcharía para o exilio ata a morte de Franco. Son moitas as testemuñas que nos deixou sobre eses anos, sobre a Guerra, sobre Franco, sobre os campos de concentración (de cómo para fugarse tirouse a unha lagoa, respirando por unha palliña para que non o viran), sobre o exilio Francia, Santo Domingo, Guatemala, Porto Rico (profesor durante seis anos), Estados Unidos (profesor durante trinta anos)

En 1964 viaxa por primeira vez a España para unha exposición que apenas tivo repercusión. En 1969 expón en Madrid, mais non será ata o regreso da democracia cando se produza o recoñecemento artístico da súa figura. Aséntase definitivamente en Madrid, tras a morte do ditador, viaxando con frecuencia a Galicia

Era músico, escritor político, novelista (La novela del indio Tupinamba, Lo que sucedió, El clavo, Federica no era tonta...), periodista, escultor e, ante todo e sobre todo, pintor

Levando tan só un ano intando, xa en 1942 comeza a pintar cadros de tendencias surrealistas, faise amigo de André Bretón, a partir de 1947 exporá cos máis senlleiros artistas oníricos. Recibe premios internacionais nos Estados Unidos, Francia... As súas obras están nos máis salientables museos con arte do pasado século, mesmo o seu primeiro gran cadro foi adquirido polo Museo de Arte Moderno de Nova York

Ao entender de Xosé de Castro “A estimación internacional sitúa a Eugenio Fernández Granell nunha das grandes capitanías da arte surrealista e o distingue como unha das máis preclaras individualidades da pintura española. Certamente a súa obra, de tan acusada personalidade, destaca no corpus da nosa arte pola súa aireada e viva figura, pola súa airosa traza ornamental, pola súa extraordinaria brillantez cromática, as súas arquitectura e arabescos, a súa intelixencia inventiva, musicalidade desbordante, fluínte poesía e capacidade de ensoñación”

Desde 1995 podemos contemplar boa parte da súa obra na Fundación Granell en Santiago de Compostela. Tamén podemos contemplar as obras que posúe a Fundación Caixanova.

Bibliografía:

Eugenio F. Granell. A Coruña, Concello, 1987.
Xan Leira. Lembranzas e reflexións de Eugenio Granell. Unha crónica audiovisual. Vigo, Memoria de Galiza, 2008. Libro e dvd.

View Upload your own

Luís Rei Núñez: O señor Lugrís e a negra sombra

Luís Rei Núñez. O señor Lugrís e a negra sombra. Vigo, Xerais, 2007.

A novela transcorre entre o presente e os anos de franquismo. Entre o transcorrer dun escrito do presente e unha biografía novelada do pintor Urbano Lugrís. Ademais de magnífico exercicio de literatura, merecedor do premio dos libreiros galegos ao mellor libro de 2007, a novela describe o triste ambiente cultural do franquismo nunha cidade de provincias (A Coruña) e xorden persoeiros fundamentais na cultura galega como Avilés de Taramancos, Álvaro Cunqueiro, Mariano Tudela, González Garcés, Rafael Dieste pero sempre a arte, a difícil vida bohemia de Lugrís.

Luís Rei, periodista, escritor e experto a vida e obra de Lugrís, consegue darnos unha visión moi persoal da vida do pintor, das súas dificultades de relación coa súa familia, da súa nula capacidade de aforro, da súa paixón pola pintura, polos amigos, polo viño e pola noite.

En resume unha magnífica novela sobre un extraordinario pintor con pouquísima obra no mercado e a un prezo...

O libro foi traducido ao castelán pola editorial coruñesa Ediciones del Viento.

Como coruñés e artista, Lugrís tamén pintou a nosa Torre de Hércules. Este cadro, de 1960, foi reproducido na portada dun Cd dun grupo coruñés, sabíades cal?

Lembrade que INICIARTE xa fixo unha entrada sobre este pintor.

A Torre de Hércules (IV): Luís Seoane

O que probablemente fora o mellor pintor galego do século XX, Luís Seoane, publicou en 1944 na Editorial Nova de Buenos Aires o libro titulado “Homenaje a la Torre de Hércules”, sendo prologado por outro galego universal, Rafael Dieste. Eran 49 debuxos a unha soa tinta. Esta obra sería seleccionada polo Instituto das Artes Gráficas de Nova York e pola Pierpont Morgan Library, como un dos mellores libros editados no mundo entre 1935 e 1945. Aos dez anos da morte de Luís Seoane o Concello da Coruña e Ediciós do Castro fixeron unha edición facsímile deste homenaxe á Torre en 1989, prologada, neste oportunidade, por Marino Dónega. Neste prólogo pódese ler:

“O álbum titúlase Homenaje a la Torre de Hércules. A que Torre de Hércules?, preguntámonos decontado ó abri-lo álbum e non bater, xa, sen máis, coa torre ergueita polos canteiros galegos no Monte dos Bicos, na costa coruñesa para aviso dos navegantes? Mais, sí, fixándonos vémola. Atopámola, representada tal e como hoxe é, na esquina superior dereita da primeira lámina. En tamaño reducido, naturalmente. Daquela, impónsenos unha nova pregunta. Se a representación gráfica da Torre é tan miúda, e a súa figuración plástica non se reitera ó longo das láminas do álbum, por que Luís Seoane rende esta homenaxe á Torre de Hércules? Pero verémolo axiña. A Torre de Hércules para Luís Seoane, o ilustre artista galego exiliado, ten valor emblemático. A Torre vén sendo unha chamada á ferida lembranza de Seoane, dun Seoane materialmente, forzosamente, azarosamente alonxado da súa entrañable e pequena patria galega e da súa benquerida e adoptiva cidade alumeada polo Faro".

Texto e ilustracións de: Homenaje a la Torre de Hércules. 49 dibujos por Luís Seoane. Sada, Edicións do Castro, 1989.

Artistas galegos para o século XXI: Xosé Poldras

Unha das intencións primeiras da colaboración entre Trafegando ronseis e Iniciarte e nós é a de darvos a coñecer artistas galegos.

Xosé Poldras fórmase en Salamanca, Hertogembosch e Maastrich. Expón desde 1989 e no ano 2002 comeza a súa participación en proxectos editoriais. O groso da súa obra é o gravado, aínda que traballa tamén a pintura, a fotografía e a escultura.

Obra en Coleccións:

Coleccion de grabado de la Biblioteca Nacional de Madrid.
Colección de Artes Plásticas da Deputación de A Coruña.
Bienal internacional de Vila Nova de Cerveira.
Colección “Arte de Nuestra América” La Habana. Cuba.
Museo Majdanek de Lublin, Polonia.
Ambaixada de Taiwan en España.
Centro Cultural Deputación de Ourense.
Museo etnolóxico de Ourense.

De autoría compartida, en: ARTIUM, Biblioteca Municipal “Juan Pablo Forner” (Badajoz), Casa Municipal de Cultura “Juan Ramón Jiménez” (Punta Umbría - Huelva), Centro de Arte Reina Sofía, Centro de Poesía Visual (Córdoba), Consorcio Museo Vostell Malpartida, Guggenheim, Universidad del País Vasco, MUSAC (León), CGAC, Escuela de Arte (Granada), entre outros.

Exposicións en Ourense, Vigo, A Coruña, Lugo, Salamanca, Barcelona, Pamplona, Madrid, Oporto e Vila Nova de Cerveira, Portugal; Spilimbergo, Italia; Bages Francia e o Wingfield College Yard, Inglaterra.

Exposición: "Laxeiro a lóxica da irracionalidade"

Co gallo do centenario do nacemento de Xosé Otero Abeledo (Lalín 1908-Vigo, 1996), Laxeiro, a Fundación Pedro Barrié de la Maza preparou nas súas dúas sedes da Coruña e Vigo a exposición “Laxeiro, a lóxica do irracional” que poderemos gozar ata o 1 de xuño.

Foi o pintor de Lalín un dos mellores artistas galegos que soubo sintetizar a a tradición visual da nosa cultura coas linguaxes anovadoras do panorama artístico occidental do século XX. A exposición pretende achegar unha visión completa da súa produción artística, mediante unha selección de medio cento de obras, repartidas entre as sedes da Fundación da Coruña e Vigo.

Esta exposición ofrece un percorrido por unha escolma das súas obras con carácter temático, xa que non cronolóxico, para provocar un achegamento á fascinante iconografía do artista que soubo crear unha estética propia a partir de diferentes elementos, como a mitóloxía popular, a iconografía relixiosa románica e a súa extraordinaria capacidade para a fabulación.

Lembrade que sobre Laxeiro INICIARTE xa fixo dúas entradas, unha para celebrar o seu centenario e outra sobre os seus "monos" en colaboración co noso blog amigo Trafegando ronseis, con quen tamén compartimos este post.

Leopoldo Nóvoa: o Mural da Canteira do parque de santa Margarida na Coruña

Continuando coa colaboración iniciada hai xa algún tempo con Trafegando ronseis, presentámosvos hoxe esta obra de Leopoldo Nóvoa.

Durante os anos 1989 e 1990 este artista galego estivo a traballar na realización dun mural de 700 metros cadrados na canteira do parque de santa Margarida na cidade da Coruña. Era un xeito de diminuír a parcela e preparar o solar para o Pazo da Ópera. Comparadas as dúas obras, a escultórica e a arquitectónica, hai que dicir que Nóvoa representou a modernidade a o Grupo Tau, autor do deseño do pazo, unha posmodernidade trasnoitada e decadente (obras de tan pésimo deseño non deberían estar costeadas con diñeiro público).

O que nun principio tiña que ser unha obra dun profundo impacto na cidadanía coruñesa, debido á súa contemporaneidade, modernidade, calidade estética e fortaleza visual, por desidia consciente da súas autoridades municipais, foi quedando no esquecemento. A vexetación pouco a pouco vai inundando a este gran mural. Ademais, a realización dunha pasarela ao parque que está enriba da obra supuxo a destrución parcial da mesma. Que despropósito, que falta de respecto á creación artística!!!.

O crítico de arte Xavier Seoane (1990) ten escrito sobre este mural:

“... (é) unha prolongación substancial do mural que realizou no Cerro, en Montevideo, nos inicios dos anos sesenta. Deste xeito, as características xerais subliñableis para o mural uruguaio podemos aplicarllas ao actual. A mesma actitude monumentalista; a mesma intención matérica en base a elementos de desfeito; o mesmo talante construtivo; similar alquimia na recuperación deses residuos que, unha vez integrados na obra, van sufrir unha mutación completa, comportándose dun xeito radicalmente diferente; en definitiva, unha parella inquietude expresiva, compositiva e conceptual.

O Mural da Canteira é unha das obras máis monumentais que teña realizado a gran liña da arte contemporánea que reflexiona sobre a materia, e nela hai, ao lado da materia, outro elemento fundamental: o espazo.

Con evidencia, no medio dunha zona tan urbana, tan compactamente urbana, o muro ha de ser un fragmento, un espello, metáfora do universo, da natureza, da materia. Cumprirá a función de achegar ao home aos valores orixinarios e universais da natureza primixenia, do cosmos. Evidenciará ante o viandante un espiñazo de xeoloxía, así como o SENTIDO CONSTRUTIVO que, operando a partires do caos ou magma inicial, caracteriza á especie humana”

Lembrade que xa vimos a este artista noutra entrada anterior.

Leopoldo Nóvoa

A que ía ser primeira colaboración entre Trafegando ronseis e Iniciarte converteuse por mor das circunstancias na terceira: primeiro atendemos ao aniversario de Laxeiro e logo a Maruja Mallo pola Igualdade da Muller. É, por tanto, para ambos, Leopoldo Nóvoa un dos mellores artistas galegos actuais, e con el proseguimos a nosa serie de traballos colaborativos que a propia maxia da Blogosfera nos seduciu...

"Creo que toda a miña obra foi un intento permanente por recuperar a miña galeguidade” 24-VI-2005. Discurso de L. Nóvoa no seu ingreso na Real Academia Galega de Belas Artes.

Nado en Salceda (Pontevedra) en 1919, segue, como tantos outros galegos, o camiño de ultramar. Nos anos da guerra civil estabelécese en Uruguai e entra en contacto cos fértiles círculos intelectuais do exilio. Lembremos que unha parte significativa dos intelectuais, escritores e artistas galegos estaban alí. Boa parte da obra de Colmeiro, de Laxeiro tamén, está pintada en Buenos Aires; alí escríbense o publícanse libros capitais; alí está Luís Seoane, home ponte entre a cultura galega e a arxentina. De Buenos Aires chega a edición da Historia de Galicia de Otero Pedrayo; o deseñador das portadas é Leopoldo Nóvoa. Sorprende o estreito parentesco que estes deseños manteñen coa obra máis recente do artista. Neles faise presente a FACE máis recoñecible de Leopoldo Nóvoa, o enigmático alfabeto da súa linguaxe.

É nas dúas cidades rioplatenses, Montevideo e Buenos Aires, onde se manifesta, arredor dos 50, a vocación plástica de Leopoldo Nóvoa. Referentes pictóricos?: A Torres-García débelle a convición de que é posíbel abordar un tipo de pintura construtivista non nihilista; humanizada. Como Luís Seoane, cre que é factíbel definir un lugar de síntese entre a arte popular e a vangarda; unha mirada diferente sobre os obxectos cotiáns.

Como sucede coa inmensa maioría dos artistas da súa xeración, Leopoldo Nóvoa empezou sendo un pintor figurativo. Non elude os rigores do debuxo, os labores da pincelada, as estratexias da composición. Pero xa palpabrexa un afán por fuxir dos límites do cadro; coma se non se sentise satisfeito no soporte tradicional; coma se necesitase un novo medio de expresión; coma se ambicionase algo que a pintura non lle podía dar.
A primeira resurreción de Leopoldo Nóvoa como artista prodúcese no período no que decide emprender unha obra titánica: O Mural do Cerro, a principios dos sesenta. Nel topa unha moral de traballo, unha nova poética e novos materiais.

Leopoldo Nóvoa abandona a pintura figurativa. Topa a súa propia poética. Pór orde ao caos ou someterse ao caos? Este vai ser, a partires de agora, o dilema que move toda a súa obra. Nace un artista guiado pola radicalidade, pola soidade. Dunha obra titánica xorde unha linguaxe silenciosa, sintética, serea. Todas as obras de Leopoldo Nóvoa están alentadas por un instinto poético; son extraordinarios poemas visuais.
Leopoldo Nóvoa decide instalarse en París no ano 1965. Alí atopa un público. As súas obras máis significativas manteñen a vocación de saírse dos límites do cadro, envexando en certo sentido a escultura. Son baixorelevos silandeiros; feridas de luz nunha superficie enigmática. Branco, vermello, azul, cores solitarias. O rotundo artista pode asumir a poética da levidade, expresar un mundo alixeirado de peso, comunicar desde o silencio.

No ano 1979 un incendio destrúe o seu taller. O lume fai desaparecer moitas das súas obras e obriga a Leopoldo Nóvoa a unha recapitulación, non se conforma con reescribir a obra perdida, topa un novo material: a cinza. A luz pode ser negra. A cinza converterase na materia prima de moitos dos seus cadros. Negro sobre negro, pero negro sobre vivo, tremente, inquedante. Algúen que pinta con cinzas crea sombras sobre sombras.

Pero existe un Leopoldo Nóvoa de pinturas negras e un Leopoldo Nóvoa de pinturas brancas. Complementándose. Existe un Leopoldo Nóvoa que enxalza o caos, a destrución, o lume, e existe un Leopoldo Nóvoa sereno, contido, silandeiro. Esta é a contradición que fertiliza a súa obra.

A principios dos 80 a súa obra comeza a ser recoñecida en Galicia e no resto de España. Aporta á plástica galega unha conciencia da modernidade. Preto do mosteiro de Armenteira constrúe a súa casa-taller, cunha fiestra ampla que mira á ría. Sorprendentemente, é a reflexión sobre a natureza a que proporciona moitos elementos á obra de Leopoldo Nóvoa. Os seus cadros nunca están encerrados en si mesmos, dialogan co creador, co espectador ou coa mesma paisaxe. Son paisaxes do coñecemento e da meditación.

Para ter máis información sobre Leopoldo Nóvoa podedes ves esta ligazón sobre unha exposición que realizou no Uruguai, un artigo sobre el en El Cultural ou unha listaxe coas súas exposicións.

Maruja Mallo: a gran transgresora do 27

Poucos saben que a soberbia triloxía formada por Lorca, Buñuel e Dalí, de sobra coñecida por todos, foi en realidade un cuarteto. Quen era esa cuarta figura, estrañamente silenciada pola historia? Por que foi relegado ao esquecemento o seu nome? Maruja Mallo foi, sen lugar a dúbidas, unha pintora xenial, á que unha suma de adversidades históricas e prexuízos sociais negaron de xeito insólito o recoñecemento que merece.

A súa peripecia vital é a de quen irrompeu na escena artística madrileña dos anos vinte decidida a romper os estereotipos e os moldes que encorsetaban tanto a arte coma as mulleres, condenadas a desempeñar o papel exclusivo de fieis esposas e lánguidas amas de casa. Os seus extravagantes atuendos, o seu desenfado, as súas correrías noturnas da man de Dalí e dos seus compañeiros da Residencia de Estudantes por un Madrid sacudido polo impacto do cine, do jazz e das ideas máis radicais, así coma o seu xogo deliberado coa ambigüidade sexual, converteron a esta moza galega, miúda e fráxil, nun emblema temperán da liberación feminina. Pero pagou a súa ousadía. En 1937 viuse obrigada a exiliarse a Arxentina, de onde voltou vinte anos despois, só para comprobar que os escándalos asociados ao seu nome remataran desdebuxando a súa verdadeira fisonomía e por eclipsar a portentosa valía da súa obra.

Nada en Viveiro no ano 1902, a profesión do seu pai -funcionario de aduanas- levouna a residir en distintas provincias españolas até a definitiva instalación da familia en Madrid en 1922. Ingresa na Academia de Belas Artes e empeza a relacionarse coa nova xuventude de poetas e artistas que irrompen na escena española. Coñece a Salvador Dalí e á poetisa Concha Méndez, que a introducen no círculo da Residencia de Estudantes, onde estreita lazos de amizade e camaradaría con Lorca, Buñuel e con Rafael Alberti, co que mantén unha relación amorosa importante e longo tempo silenciada tanto na súa biografía como na do poeta. Concha Méndez e Maruja pasearon por Madrid como mulleres modernas e emancipadas, manexando bicicletas, facendo deporte, asistindo aos cafés, a eventos literarios ou a verbenas populares. Nestes anos, Maruja crea a súa propia linguaxe artística, atenta aos ecos das distintas vangardas que empezan a chegar a España -futurismo, surrealismo, cine- e cos ollos abertos á arte popular. Mestura todo coa súa particular interpretación.

En 1928 Ortega y Gasset bríndalle os salóns da Revista de Occidente para realizar a súa primeira exposición. O debut estivo arroupado por comentarios e recensións de prensa, referendado por intelectuais e pola alta sociedade madrileña fascinada por aquelas combinacións de elementos festivos e burlescos, pola alegría da cor, as distorsionadas composicións das súas verbenas e polas atléticas mulleres que protagonizan as súas estampas deportivas.

A finais de 1928 pasa por unha inflexión e un acercamento particular cara ao surrealismo froito dos seus avatares persoais e da relación que establece con Alberto Sánchez e Benjamín Palencia. Baixo o nome da Escuela de Vallecas percorrerán as paisaxes desapracibles e duras que rodean Madrid, as zonas finais do urbano e o inicio do contorno rural. Até 1931 explora este tipo de paisaxes que darán lugar á serie "Cloacas e campanarios".

No 1931 viaxa a París onde expón a súa obra. Numerosos intelectuais e artistas como Picasso e André Bretón visitan e acollen con entusiasmo a mostra. O seu regreso a Madrid, a finais de 1932, supón un novo xiro no seu estilo. As súas novas series "Arquitecturas minerais", inspiradas en pedra, e "Arquitecturas vexetais", poboadas por estrañas froitas, son teas que aínda que manteñen a sobriedade cromática someten agora as súas formas a esquemas xeométricos. Durante esta época combina o seu traballo artístico cunha intensa actividade de compromiso coa República.

Previo ao estalido da Guerra Civil, no 1936, realiza una obra clave para o período artístico que desenvolverá ao outro lado do Atlántico: "La sorpresa del trigo". Este cadro mural, primeiro da serie "La religión del trabajo", presidirá a súa derradeira exposición en España, promovida polo grupo ADLAN. A Guerra Civil sorpréndea en Galicia, onde permanece até 1937, marchando a Bos Aires onde é recibida como unha artista de renome. Dará numerosas entrevistas e conferencias, escribe artigos e realiza a súa obra pictórica "Arquitectura humana". Seguirá traballando en lenzos que compoñen un amplo ciclo dedicado a dous temas principais: o mar e a terra. Realiza varias series: "Retratos bidimensionais" sobre rostros femininos de fronte e perfil, imaxes planas e prototípicas; "Bailarinas"; "Máscaras"; esquemáticos debuxos reunidos en "Arquitecturas" e, finalmente, "Naturezas vivas", variacións sobre estraños seres zoomórficos inspirados na xeoloxía e na fauna sudamericana. Estas últimas son unha serie de gravados, debuxo e óleo que se alongan até o ano 1960, cando decide voltar a España.

A súa obra é cada vez máis valorada por galeristas e críticos, especialmente a crítica española máis nova, que ve nela a encarnación dunha vangarda ocultada polo franquismo. Tras a morte de Franco chégalle o recoñecemento total; a súa culminación podería establecerse na Medalla de Ouro de Belas Artes, no ano 1982, e na exposición antolóxica que en 1993 lle dedica o Centro Galego de Arte Contemporánea. Para entón Maruja está xa moi enferma. Morre o 6 de febreiro de 1995 na residencia de anciáns Menéndez Pidal de Madrid.

Para saber máis:
Biografía en Cutlura galega feita pola catedrática de historia da arte contemporánea Mª Luisa Sobrino
Biografía en Wikipedia
En Ciudad de Mujeres
Entrevisa a J.L. Ferris autor da última monografía editada sobre M. Mallo


Bibliografía
GÓMEZ DE LA SERNA, R., Maruja Mallo, Buenos Aires, Losada, 1942.
MARUJA Mallo, Madrid, Galeria Guillermo de Osma, 1992
VIDAL, C., Maruxa Mallo. Vigo, A nosa terra, 1999
MARUJA Mallo, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, Consellería de Cultura, 2003.
FERRIS, J.L., Maruja Mallo. La gran transgresora del 27, Madrid,Temas de hoy, 2004, (Biografías).


Traballo colaborativo dos Blogues das Bibliotecas Escolares Galegas en prol da Igualdade.
Se te queres unir a esta iniciativa tes o código nesta ligazón.

Os monos de Laxeiro

A biblioteca do IES Laxeiro de Lalín, coordinada e dinamizada por Manuel Igrexas, vén de inaugurar onte unha interesante exposición sobre os monos de Laxeiro; o que vos expoñemos a continuación é froito das súas pescudas e investigacións, así coma o texto que editou no tríptico que anuncia a exposición.

No primeiro terzo do século XX, o humor gráfico tiña unha grande importancia na prensa galega, sobresaíndo a presenza de Castelao. En todos os xornais hai un espazo reservado para as viñetas e foron precisamente estes os que favoreceron a enorme popularidade que teñen.Coa expresión monos, designábanse os chistes gráficos e debuxos: viñetas con imaxe e con ou sen texto que aparecían en todos os xornais.Laxeiro colaborou cos seus deseños na prensa da época durante unha curta etapa, quizais como un xeito de darse a coñecer como artista. O resultado foi a aparición de 49 colaboracións, entre viñetas e debuxos, repartidos entre Faro de Vigo e El Pueblo Gallego.O primeiro debuxo aparece no Faro en setembro de 1928. Neste xornal publica 10 monos durante o período que vai de setembro de 1928 a marzo de 1929. Nesta época Laxeiro, logo da súa volta de Cuba, vive en Lalín, dedicándose ao oficio de barbeiro, aínda que debuxa sen descanso a clientes e paisanos. Non é coñecido como pintor fóra do ámbito comarcal. En 1928, coñece a Manuel Colmeiro, o pintor de Silleda, a quen lle ensina os seus traballos que, segundo o propio Laxeiro, lle gustaron moito. Colmeiro xa publicara algúns debuxos no Faro e acababa de facer unha exposición en Vigo, no Salón do xornal. É posíbel que fose Colmeiro quen animara ao de Lalín a enviar os seus traballos a Faro. A fins de agosto de 1928, comeza a traballar como correspondente de Faro en Lalín o xornalista e poeta Xesús Froiz, amigo de Laxeiro, co que despois coincidiría na militancia do Partido Galeguista. Nas súas crónicas da vida de Lalín, Xesús Froiz fai gabanzas da calidade dos debuxos e retratos de Laxeiro, mesmo menciona que en outubro de 1928 estivo exposto no escaparate da xastrería El Buen Gusto, que rexentaba o seu pai, un retrato do avogado de Pontevedra Isidoro Millán feito por Laxeiro, que foi moi eloxiado por todos os veciños. Ao respecto comenta Froiz: ¿que se hace por sacar este rapaz adelante? ¿que esperan los lalinenses para sacar al Laxeiro de rapar barbas? Lalín tiene la palabra.

Non é difícil imaxinar que foi a través do propio Xesús como estas colaboracións chegan a materializarse. Moito máis se temos en conta que rematan pouco antes de que deixa a correspondencia de Faro en xuño de 1929.Quizais por iso Laxeiro empeza a colaborar cos seus debuxos no xornal El Pueblo Gallego, tamén de Vigo, que ten como correspondente en Lalín a outro seu amigo, José Mª Calviño, que curiosamente logo tamén coincidiría na militancia galeguista.En El Pueblo Gallego publica un total de 38 monos e un debuxo. O primeiro aparece en xullo de 1929 e o derradeiro en xaneiro do ano seguinte. Todos na primeira páxina do xornal, o que dá idea da estima que adquire como debuxante neses momentos. Podemos conxecturar que o artista abandona esta actividade en 1930 para concentrarse na súa obra pictórica.Algúns destes monos foron reproducidos despois noutras publicación da emigración galega en Arxentina, como Céltiga ou El Despertar Gallego.Percíbese nestes debuxos algunhas das características do que logo sería o estilo de Laxeiro. A súa formación como debuxante venlle das clases nocturnas da sección de Belas Artes da Escola Concepción Arenal do Centro Galego, e do seu traballo como proxectista de vidreiras na Habana. Algúns críticos atribúenlle precisamente ao deseño de vidreiras o gusto pola liña grosa e destacada de contorno na súa dicción plástica.

En xeral, o estilo dos debuxos é sinxelo, inxenuo e ás veces arcaizante; aínda que se percibe tamén nalgúns unha certa evolución e a experimentación de novas formas.Laxeiro tamén ten presentes aos grandes humoristas gráficos galegos que publicaban na prensa da época: Manuel Torres, o propio Castelao e Vidales Tomé son os máis importantes, os que teñen un estilo máis definido, e dos que podemos percibir a influencia nestes monos do de Lalín. Nalgúns é apreciábel tamén a pegada de Maside.Polo que respecta aos temas que trata, son na súa maioría os referidos ao mundo rural, que demostra coñecer moi ben. Son aspectos da vida na aldea como as conversas entre os vellos, as relacións entre homes vellos e mozas novas, a borracheira, a taberna, os xeitos de mocear, os casamentos, as novas modas das mulleres, as diversións dos rapaces... En moi poucos aparecen asuntos da actualidade política ou social.Na parte literaria dos monos destaca o uso exclusivo do galego, lingua que empregan todos os personaxes e que lles serve como distintivo; os títulos están tamén sempre en galego. O tipo de humor é choqueiro con certas dosis de picardía e aparece case sempre como desenlace dun diálogo entre os personaxes.

Vía: Trafegando ronseis