A Esfinxe dos Naxos

Esfinxe de Naxos

Obradoiro Xonio. Mármore, Museo Arqueolóxico de Delfos

A Esfinxe de Naxos, é unha esfinxe que data do ano 575 - 560 a. C. e que foi esculpida polos habitantes da Illa de Naxos na Antiga Grecia.

A esfinxe procede da Illa de Naxos, aínda que foi unha ofrenda dos seus habitantes realizada no Templo de Apolo de Delfos, e orixinariamente situábase no alto dunha columna cun capitel xónico, situada ao sur do mesmo santuario duns 12 metros de alto.

O rostro do mítico monstro é feminino (unha koré), con grandes ollos abertos e beizos riseiros, en consonancia coas tendencias da escultura arcaica. A cabeza está coroada por unha cinta e as trenzas caen sobre os ombreiros, de onde comezan as elaboradas ás do paxaro. Na súa parte inferior reprodúcese o corpo dun león, cuxos detalles  estarían representados con policromía.

Hai uns certas dúbidas sobre o significado das esfinxes. Maioritaria mente acéptase que era unha protectora dos mortos , isto, cando menos durante a Grecia Clásica pois anteriormente hai quen as interpreta como animais depredadores.  Tamén hai quen afirma que segundo a mitoloxía clásica tiña a función de vixiar o Santuario de Apolo, propondo aos visitantes unha  adiviña e o que non fora quen de solucionala era asasinado. Ao estaren colocada sobre un pedestal, unha columna e por varias inscricións atopadas nas súas bases, hoxe enténdese que eran monumentos adicados a protexeren as tumbas e as persoas alí contidas. De tódolos os xeitos tamén poden representar a poles e aos seus habitantes coma comunmente é interpretada esta esfinxe dos naxios.

Fotos de Iniciarte (febreiro 2015)

Tesouros dos Sifnios no Museo Arqueolóxico de Delfos

Nunha das salas do magnífico museo de Delfos atopeime con esta pequena xoia encargada polos habitantes da illa de Sifnos, no mar Exeo. Son os restos escultóricos procedentes dun edificio xónico adicado ao deus Apolo. O tesouro acollía as riquezas que chegaron á cidade de Delfos desde as minas de ouro e prata antes de que se inundaran pola subida do mar. 

Copio da guía do museo o seguinte texto:

Una das creacións máis sigfinicativas da arte xónica é a decoración escultórica do tesouro dos Sifnios, que data do 525 a.C. aproximadamente. Del conserváronse en bo estado os conxuntos do friso, fragmentos do frontón oriental e da porta monumental, así como unha das dúas cariátides do pródomo.

Nos frisos do tesouro parece que traballaron dous artistas distintos. No friso norte e no oriental o escultor adentrouse en innovacións, seguindo a evolución da arte ática. Pola contra, os lados sur e occidental son obra dun artista que repite modelos antigos, sen volverse a novas indagacións.

Fragmento do friso oriental no que se representan esceas da guerra de Troia. De esquerda á dereita: Afrodita, Ártemis e Apolo.

No lado oriental represéntanse escenas da guerra de Troia, cos heroes da Ilíada (Héctor, Menelao, Aiante, Néstor, etc) combatendo ante os deuses en asemblea (Ares, Afrodita, Ártemis, Apolo, Zeus, Hera, Atenea, etc. ).

Detalle do friso norte: un león do carro de Cibeles devorando a un Xigante.

No friso norte represéntase a mítica batalla dos deuses contra os xigantes, onde se consegue transmitir de modo excepcional o ímpetu dos contendentes. Destacan as figuras de Hefesto, Heracles, Cibeles, Ártemis, Apolo, Zeus, Hera. Atenea, Ares, Hermes e Poseidón. Os nomes de determinados xigantes están escritos sobre os seus escudos.

Detalle do friso norte: a loita contra os Xigantes.

O tema do friso occidental é o xuízo de Paris, quen, segundo o mito, debía outorgar unha mazá de ouro á máis fermosa de entre as deusas, Atenea, Hera e Afrodita (Minerva, Xuno e Venus). No fragmento conservado distínguense as figuras de Atenea e Afrodita.

É descoñecida a escena do friso sur, que representa o rapto dunha muller. Segundo certa opinión, trátase do mítico tema do rapto das Leucípides.

Frontón este no que se representa a liorta entre Heracles e Apolo polo trípode do oráculo de Delfos.

Dos frontóns do tesouro salváronse fragmentos do oriental, no que se representa a disputa polo trípode délfico. Segundo a tradición, Heracles intentou arrebatarlle o trípode a Apolo para fundar o mesmo un oráculo. No enfrontamento de ambos contendentes interveu Zeus, que os detivo arroxando o seu raio. A peculiaridade do frontón reside en que as figuras represéntanse na parte superior exentas e na inferior en baixorrelevo.

Bibliografía: Delfos. El sitio arqueológico y el museo. 2008, Atenas, ed. Xaitali.

Fotos: INICIARTE (febreiro 2015).

Kouroi xemelgos

Preto do tesouro dos atenienses de Delfos atopáronse as estatuas de dúas kouroi, que datan de principios do s. VI a.C. De 218 e 216 centímetros de altura, atópanse entre as máis antigas esculturas gregas de mármore, xa que están datadas entre os anos 610-580 a.C. 

Trátase de dúas obras mestras da arte arcaica, procedentes con toda probabilidade dalgún obradoiro do Peloponeso. Unha inscripción no pedestal conserva as últimas letras do nome do escultor, que probablemente fose Polimedes de Argos. Este feito conduciu á hipótese de que ambas estatuas representasen aos irmáns Cleobis e Bitón, que foron honrados en Argos como heroes. 

De acordo coa tradición, conduciron o carro da súa nai, Cidipe, desde a cidade de Argos ata o templo de Hera, a uns oito quilómetros de distancia. Entón Cidipe, sacerdotisa de Hera, pediu aos deuses que a concedesen aos seus fillos o maior dos bens. Aqueles regaláronlles unha morte doce mentres durmían. O historiador Heródoto refire que os argivos ofreceron a Delfos as estatuas dos dous herois. Algúns investigadores consideran que se trata doutros dous irmáns, os Dióscuros Cástor e Polideuces (Pólux), que eran especialmente venerados no Peloponeso. Esta opinión baséase nunha inscripción na coxa dunha das esatutas, na cal os escavadores recoñeceron o nome de Polideuces. Sexa cal for a súa identidade, as estatua impresionan polo dinamismo do seu movemento e expresión. Os corpos robustos, os enormes ollos expresivos, a fronte estreita e os beizos voluptuosos son características que se atopan nos talleres do Peloponeso. 

Texto procedente de Delfos. El sitio arqueológico y el museo. Atenas, Xaitali, 2008. 

A Wikipedia cóntanos que: Foron descubertos nas escavacións arqueolóxicas de 1893-1894, ao noroeste do Tesouro dos atenienses, a uns dez metros de distancia unha estatua doutra. Consérvanse actualmente no Museo Arqueolóxico de Delfos.

Fotos de Iniciarte.