17/3/16
9/3/15
24/3/14
17/3/14
21/3/13
Goya e o seu desaparecido cráneo
Tras varios intentos de traslados a España, por fin en 1899, D. Francisco Silvela formou Goberno, nomeando como ministro de Fomento ao Marqués de Pídal, persoa desde facía tempo moi interesado por solucionar o problema dos insepultos Donosos Cortés, Meléndez Valdés, e tamén de Goya, aínda fóra de España. Con este motivo escribe Pidal ao cónsul Pereyra, xa veterano e perito logo de dezanove anos no asunto.
O 5 de Xuño de 1899, unha vez levantada a acta de exhumación e dita a misa na parroquia de San Bruno de Burdeos, os restos de Goya e Goicochea saían para España. O cónsul entregou a caixa a Albiñana que foi depositada no furgón 132 do ferrocarril que tiña prevista a saída rumbo a España ás once e cuarto. Dezanove anos despois do primeiro intento, Goya e Goicochea, reuníanse na antiga Catedral de San Isidro cos outros mortos que lles estaban esperando. En maio de 1900, Doña María Cristina asinou o que ao parecer ía ser o definitivo lugar de descanso do pintor, un mausoleo no cemiterio de San Isidro. É así como Goicochea e Goya foron inhumados nunha das catro sepulturas do panteón en cruz ao redor dunha columna, lugar no que permaneceron ata 1919.
18/3/13
Arte e Literatura: A carga dos Mamelucos
14/3/13
Francisco de Goya: "El cacharrero" ou "O oleiro valenciano"
11/3/13
Francisco de Goya: Novas claves para interpretar as maxas
7/3/13
Francisco de Goya: a Industria
6/4/11
Goya: Os frescos de santo Antonio de La Florida (Madrid)
Como ben sabedes, Goya morreu no seu exilio francés. A tumba que hoxe podemos contemplar en santo Antonio de La Florida é de granito e está situada aos pes do presbiterio tendo adosada unha lápida de caliza que sinalaba a súa sepultura no cemiterio de Burdeos.

Como curiosidade hai que salientar que Goya fora enterrado co seu amigo e consogro Martín Miguel de Goicoechea. Cando se trasladaron os restos a Madrid decidiuse que continuaran xuntos posto que había importantes dúbidas de identificación. Mais os resto do aragonés non están completos: fáltalle a cabeza!!! Parece ser que por “estudos frenolóxicos”.
Fronte ao que era habitual, Goya decidiu que na cúpula, de seis metros de diámetro, non pintaría a escena celestial (está pintada nas zonas baixas con fermosos anxos e na bóveda da ábsida representou á Adoración da Trinidade) senón que fixo unha rerpresentación dun miragre do santo.
Segundo a Wikipedia:"Pero sen dúbida, a parte máis espectacular son as pinturas da cúpula, onde está representado un dos milagres de San Antonio de Padua, no que transportado por anxos a Lisboa, pola graza divina fai que un defunto conteste ás preguntas do xuíz e confirme a inocencia do pai do santo, quen fora acusado do crime. A obra ten 6 metros de diámetro.
As figuras do defunto, os pais do santo e o propio santo sobre unha roca están distribuídas pola cúpula. Cerca do óculo apréciase paisaxe, conseguindo a ilusión de estar ao descuberto.
O pobo de Madrid observa o milagre: simpáticas, chisperos, cabaleiros embozados... charlan ou miran atentamente, apoiados na varanda que percorre a base da cúpula, conseguindo grandes doses de realismo, tanto pola perspectiva como pola viveza coa que están representados.
Para a elaboración destes frescos, Francisco de Goya recibiu a colaboración do seu axudante Asensio Juliá."
Podemos interpretar estes frescos coma unha homenaxe do pintor aragonés ao Madrid que tan ben o acollera, posto que podemos contemplar toda unha galería de personaxes do XVIII vestidos con roupaxes da época (tamén é certo que outros contan con outro tipo de vestidos). Igualmente podemos ver algunhas das paisaxes da cidade. Lémbrese que Goya era un gran afeccionado ás festas e tradicións da capital.
A técnica empregada por Goya foi o fresco rematado ao seco (pintar coas cores diluídas en auga sobre unha capa de morteiro aínda húmido) Como era habitual, facía previamente os debuxos sobre papel mais en varias ocasión, sobre a marcha, modificou os deseños inicialmente previstos. Din os especialistas que aínda se poden apreciar as incisións que o aragonés facía nos muros para trasladar os debuxos do papel ás paredes.
Un aspecto novidoso destes frescos é que ao formar parte dun pazo real, os seus deseños non tiveron que ser presentados nin a Academia nin á xerarquía eclesiástica. Ademais a familia real deulle absoluta liberdade creativa. Era a primeira vez que Goya sentíase libre pintando nun recinto relixioso. Ata é probable que escollera el a temática.
Goya coloca no extremo inferior da cúpula a resurrección milag
rosa, dándolle a ese lado unha pequena balaustrada para que non caían os espectadores (un grupo popular vestido segundo varias modas). Mais sobre estes grupo non están os teitos de ningún xulgado, senón un ceo azul grisáceo. Se o aragonés seguira os costumes artístico-relixiosos enchería ese ceo de anxos e santos. Mais esta baleiro. Os anxos están máis abaixo, algúns con formas femininas e con alas torpemente levadas como se foran actores de teatro afeccionado (Para Artehistoria son anxos femininos e vistos de preto son, efectivamente, anxos femininos)Hai algúns especialistas (os Hagen) que mesmo pretenden ver na colocación das figuras relixiosas e no seu tratamento plástico, unha actitude de descreimento por parte do pintor posto que analizan como una canto á vida á actitude de varios personaxes populares, fronte á colocación en lugares secundarios de santos de figuras bíblicas.
Entre 1987 e 2005 realizáronse tres campañas de restauración: edificio, limpeza e consolidación dos frescos. É unha visita imprescindible en Madrid. Hoxe é visitable un horario de museos:
Teléfono: (+34) 91 542 07 22.
Horario de visitas: Martes a venres: de 09:30 a 20:00h. Sábados e domingos: de 10:00 a 14:00 h. Luns, pechado
Finalmente mirade un fragmento da película de Carlos Saura sobre Goya:
Bibliografía:
José Rogelio Buendía. La ermita de San Antonio de la Florida. Historia e itinerario artístico. Madrid, Ayuntamiento, 1992.
Mª José Rivas. Frescos de Goya. Guía de la ermita de San Antonio de la Florida. Madrid, Ayuntamiento, 1994.
José Manuel Pita, Manuela Mena e José Rogelio Buendía. Goya en San Antonio de la Florida. Ciclo de conferencias. Madrid, Ayuntamiento, 1999.
Rose Marie e Rainer Hagen. Goya. Taschen, 2007.
Isabel Sánchez. Goya. Akal, 2001.
Máis información no Concello de Madrid.
Créditos das imaxes: Exterior da capela de INICIARTE, interior, cúpula, anxos.
4/1/11
Goya: novos datos de "Saturno devorando ao seu fillo"
Os ollos desorbitados de Saturno que vemos hoxe nas Pinturas Negras non son fieis ao orixinal, nin tan terribles como os que Goya pintou; o Can semihundido non ten a mirada perdida, senón que contemplaba o afastado voo de dúas aves; tampouco o "Duelo a garrotazos" estableceuse xamais entre dous homes coas pernas enterradas, nunha énfase cainita tan querido polos agoreiros das dúas Españas. Non. Ata hoxe vimos as Pinturas Negras cos ollos equivocados por culpa dunha restauración excesiva e desgraciada que seguiu á pouco coidadosa transferencia das obras do muro ao lenzo. Pero hoxe, por fin, temos medios para unha visita ao seu estado orixinal: as fotos de Jean Laurent.
Fieis á semántica do tempo ido, as imaxes en branco e negro permítennos asomarnos á Quinta do Xordo fai case século e medio, cando as enigmáticas pinturas permanecían nos seus muros. A historiografía coñeceu case sempre malas copias desas fotos, pero desde que apareceron algúns orixinais en 1985 ata 2009 non se terminou o proceso de recuperación e dixitalización das vellas, danadas placas de cristal, que conserva o Instituto do Patrimonio Cultural de España. Por primeira vez temos acceso a detalles fundamentais do seu contido. E as consecuencias para a interpretación das Pinturas Negras sucederanse.
Texto completa da nova e foto vía ABC.
27/4/09
Anuncio dos "Caprichos" de Francisco de Goya
Lede con atención este anuncio. Respetei a ortografía orixinal.

"Colección de estampas de asuntos caprichosos, inventadas y grabadas al agua fuerte, por Don Francisco Goya. Persuadido el autor de que la censura de los errores y vicios humanos (aunque parece peculiar de la elocuencia y la poesía) puede también ser objeto de la pintura: ha escogido como asuntos proporcionados para su obra, entre la multitud de extravagancias y desaciertos que son comunes en toda sociedad civil, y entre las preocupaciones y embustes vulgares, autorizados por la costumbre, la ignorancia ó el interés, aquellos que han creído más aptos á subministrar materia para el ridículo, y ejercitar al mismo tiempo la fantasía del artífice.
Como la mayor parte de los objetos que en esta obra se representan con ideales, no será temeridad creer que sus defectos hallarán, tal vez, mucha disculpa entre los inteligentes: considerando que el autor, ni ha seguido los ejemplos de otro, ni ha podido copiar tan poco de la naturaleza. Y si el imitarla es tan difícil, como admirable quando se logra; no dexará de merecer alguna estimación el que apartándose, enteramente de ella, ha tenido que exponer á los ojos formas y actitudes que solo han existido hasta ahora en la mente humana, obscurecida y confusa por la falta de ilustración o acalorada con el desenfreno de las pasiones.
Sería suponer demasiada ignorancia en las bellas artes el advertir al público, que en ninguna de las composiciones que forman esta colección se ha propuesto el autor, para ridiculizar los defectos particulares á uno u otro individuo: que sería en verdad, estrechar demasiado los límites al talento y equivocar los medios de que se valen las artes de imitación para producir obras perfectas.
La pintura (como la poesía) escoge en lo universal lo que juzga mas a propósito para sus fines: reúne en un solo personaje fantástico, circunstancias y caracteres que la naturaleza presenta repartidos en muchos, y de esta combinación, ingeniosamente dispuesta, resulta aquella feliz imitación, por lo cual adquiere un buen artífice el título de inventor y no de copiante servil.
Se vende en la calle del Desengaño nº 7 tienda de perfumes y licores, pagando por cada colección de a 80 estampas 320 rs. vn."
“Diario de Madrid” 6 de febrero de 1799.
Texto citado en Historia del Arte. Anaya, 1986, pp.657-658. Ilustración vía Wikipedia.
22/1/09
El Prado concluye que Goya no pintó "El Coloso"
El Prado concluye que Goya no pintó 'El Coloso'
ÁNGELES GARCÍA - Madrid - 22/01/2009
El Museo del Prado ha finalizado el informe sobre las investigaciones que descartan que Goya pintara El Coloso. Manuela Mena, jefa de conservación de pintura del XIX y experta en Goya, ha concluido que el autor de la obra es un alumno del maestro aragonés, Asensio Juliá.
El Prado presentará en estos días el informe al Patronato y posteriormente podrá leerse en la web de la pinacoteca (www.museodelprado.es). Mena, la responsable de la investigación, siempre ha mantenido que El Coloso, una obra "muy clasicista, no corresponde a su forma de hacer".
Vía El País.
16/10/08
Un estudio rebate al Prado y devuelve «El Coloso» a Goya

Allí, Jesusa Vega, la prestigiosa experta en la obra del genio aragonés, rebate con todo un arsenal de pruebas argumentales y científicas algunas de las tesis anunciadas a la prensa por Manuela Mena, responsable de la colección de Goya en el Prado, y respaldadas por la pinacoteca. Según ha podido saber ABC, la publicación de este estudio ha caído como una bomba en el museo.
Recordarán los lectores que el Prado proclamó que ya no considera al Coloso obra de Goya y se aventuró a anunciar la sugerente teoría de que se trata de una obra de uno sus discípulos: Asensio Juliá. Este pintor, no tan audaz como su maestro, habría copiado la potente imagen del gigante de una estampa datada hasta ahora en la segunda década del siglo XIX, pero que Manuela Mena había recolocado en los albores de 1800 en su exposición «Goya en tiempos de guerra», a pesar de que la estampa se mostraba al mismo tiempo en la Biblioteca Nacional datada en 1808-1814.
Análisis materialLos materiales hablan a los ojos de los expertos y tanto la lámina de cobre de la que salió como el papel o la técnica empleada en su grabado ofrecen muchos detalles. Para empezar, según Jesusa Vega, Goya emplea el bruñidor y no el buril y el rascador, como afirmaba Manuela Mena en un catálogo, porque el buril es incompatible con este tipo de grabado y el rascador no se hace necesario, de acuerdo con la autora del estudio.
Vega deja claro que el uso del bruñidor es distinto en fines y técnicas en las manos de Goya en torno a 1800 y en la época del Gigante. Ni concuerdan los usos de la aguatinta ni la técnica del aguafuerte. ¿Y qué paso entre los Caprichos y el Gigante? La respuesta es clara: Los Desastres grabados en tiempos de guerra en los que la falta de materiales buenos obligaron al pintor a depurar su técnica y provocaron un estallido en su imaginación. Aprende a combinar el aguafuerte y el aguatinta y domina por completo el bruñidor.
Jesusa Vega afirma que tanto la materialidad como las fuentes históricas son importantes para comprender el nacimiento de cada obra de arte. El Gigante y El Coloso comparten, además, una imaginería que la experta rastrea meticulosamente. Todo viene de su estancia en Italia, donde Goya dibuja el Torso de Belvedere de diversas formas y elige la visión posterior que aparece en el Gigante, pero también en el empalado de «Esto es peor» (Desastres) y en El Coloso. Tanto el cuerpo como la cabeza del personaje en sus distintas manifestaciones sufre cambios. Goya decide entreabrir los ojos del empalado en el Desastre para mostrar la ferocidad del suplicio. Este hecho se repite en el Gigante y también en El Coloso, como consigna Glendinning en la dura crítica de la muestra Goya en tiempos de guerra que acompaña al estudio de Jesusa Vega. De igual modo, muestra dudas con la posición de la cabeza al menos en los dos últimos casos.
Pero además las fuentes literarias aportan profundidad al cariño que Goya tiene a esta figura surgida de la resistencia a Napoleón. En el lienzo, pintado en plena guerra, el gigante lucha y se defiende según la inspiración del poema de Arriaga «La profecía del Pirineo», que Mena rechazaba. Sentado, en la estampa, pasa a la melancolía de los patriotas liberales que tanto sufrieron en el reinado de Fernando VII. Y en el Gran coloso dormido, realizado en Burdeos al final de su vida, la melancolía se transforma en sueño. «Nadie puede creer que Goya se sirviera de una imagen creada por otro» para una veta tan fundamental en su obra, concluye Vega.
17/8/08
Entrevista coa Xefa de Conservación de El Prado

Mena ha dedicado gran parte de su vida al Museo del Prado, del que fue subdirectora durante 16 años, y ahora es jefa de conservación del siglo XVIII y Goya. Eterna candidata a la dirección del mismo, se suele repetir que su "carácter difícil" lo ha impedido en distintas ocasiones. Ella desmiente ambas cosas. ?Por mí nunca he sido candidata, no me consideraba preparada. Y soy estricta en lo profesional, pero no tengo mal carácter. Si alguien falla no grito, pero me gusta que sepa que ha hecho algo mal?. Quizá por eso sus detractores no se esconden. Tampoco sus defensores, que alaban su sensibilidad y sus conocimientos de arte. De sensibilidad da muestras a lo largo de toda la entrevista, de conocimientos también. Y de carácter. Cuando oye algo que no le gusta, Mena cambia el suave tono habitual de su voz y da golpecillos con la mano sobre la mesa.
A sus 58 años, reconocida como experta en pintura de los siglos XVII y XVIII -su nombre tiene más de millón y medio de entradas en Google-, Mena se mueve con soltura en el ambiente museístico internacional. La primera cita para esta entrevista tuvo que ser aplazada porque iba a acompañar al conocido pintor estadounidense Cy Twombly -que ahora expone en El Prado y en la Tate Gallery de Londres- en su periplo por el museo. Y unos días después guiaría a Michael Kimmelman, crítico de arte del diario The New York Times, en su visita a la exposición Goya en tiempos de guerra, de la que ha sido comisaria".

9/8/08
Moito que ler

O xornal El País preséntanos un artigo sobre Gaudí (aínda non lle fixen un post, nótase que non é santo da miña devoción -vai con segundas-) Pero ... ¿esto es Gaudí? . Antonio Muñoz Molina publica en Babelia "La huerta de Miró" co gallo da exposición sobre o pintor que se pode contemplar no Thyssen. E, finalmente, Miguel Zugaza, actual director do Museo del Prado, diserta sobre as dúbidas da autoria do "Coloso" de Goya
14/4/08
Francisco de Goya: unha introdución

A temática da súa obra tamén e agrupable polas etapas. Así na primeira etapa fará
escenas costumistas, como os cartóns para os tapices, cunhas composicións de gusto rococó, moitos retratos, onde destacará pola penetración psicolóxica, e as pinturas relixiosas (tedes que admirar os frescos restaurados da capela de santo Antonio en Madrid). Na segunda etapa, sen dúbida a máis interesante e pola que pasará a un dos primeiros postos da historia da pintura occidental, traballará os temas de marcado carácter patriótico, as pinturas negras (a pesar de que algunhas das obras provintes da Quinta da Manzanares sexan de autoría discutida) e os gravados e debuxos, onde estará a altura de Durero e Rembrandt.
Mais , sen dúbida, o elemento mais sobranceiro da súa obra será a apoloxía dos contrarios. É dicir que, criticando os horrores da guerra nos desastres (crueldade, tortura, fame...) dedúcense as excelencias da paz; exhibindo o monstruoso, o irracional, lóubase a necesidade da razón; criticando certas tradicións(inferioridade da muller) ensalza unha sociedade libre; amosando certos costumes españois (touros) criticará a crueldade e a violencia.
Goya supón a culminación dunha liña pictórica da arte occidental. Con el chégase ao cumio da representación da realidade, abríndose unhas novas inquedanzas para todos os pintores e pintoras que desexan representar algo máis que elementos racionais perfectos. Goya abandona o respecto polas leis ópticas, de pintar o que se ve, asumindo a responsabilidade de crear un mundo propio, no que a fantasía e a crítica teñen un papel máis importante que a realidade visual.
Para máis información sobre Francisco de Goya podedes ver esta magnífica páxina web da Deputación Provincial de Zaragoza. E lembrade que en Iniciarte xa houbo unha entrada sobre Los desastres de la guerra e sobre as súas Estampas.
27/1/08
DÍA DA PAZ (V). Goya. Los desastres de la guerra
(...) Francisco de Goya, escéptico ante as xustificacións da guerra, lonxe de apoiar coa súa obra os postulados ideolóxicos dalgún dos bandos contendentes, mostra o rostro máis escuro e abxecto da guerra, o dos mortos e os seus asasinos, o dos indefensos e os seus prepotentes violadores, o dos que padecen e o dos que gozan co padecimiento alleo.
(...) A sensibilidade de Goya ante estes acontecementos produciu non só a súa mellor serie de estampas, senón un monumental berro contra a violencia nas súas diferentes formas, que non recoñece xustificación algunha, e que grazas ao maxistral do seu tratamento técnico, formal e conceptual permite ao espectador contemplar imaxes inherentes a toda guerra.
(...) As obras de Goya de contido bélico non mostran aos heroes militares ou populares que loitaron contra os franceses, de todos coñecidos grazas ás publicacións e ás galerías de retratos gravados amplamente difundidos na España do seu tempo. Nin tan sequera preséntanos feitos concretos acaecidos en lugares determinados. Pola contra Goya móstranos, partindo de acontecementos reais, a esencia dos mesmos, a representación universal do heroísmo, a brutalidade, o fame, a desesperación, a destrución, pero sobre todo a morte. E todo iso protagonizado polo pobo anónimo, verdadeira víctima da guerra.
Texto de: José Manuel Mantilla. El libro de Los Desastre de la Guerra. Francisco de Goya. Madrid, 2007, Arlanza Ediciones.








