Jordi Teixidor, "Final de partida" no IVAM

Reportaxe fotográfica da visita ao IVAM

A exposición Final de partida, dedicada a Jordi  Teixidor ( València 1941), está concibida como unha exploración da gramática pictórica desenvolvida por este artista no terreo da abstracción, durante máis de seis décadas. A mostra incorpora obras realizadas desde os seus inicios como pintor, vinculado aos grupos de vangarda Nueva Generación e Antes del arte, así como unha coidada selección de pinturas das series máis significativas da súa longa traxectoria, en diálogo coas obras pertencentes á colección do  IVAM.

Neste sentido, a exposición presta unha especial atención á produción máis recente e inédita de  Teixidor, e rastrexa, a través da inclusión de obras de Barnett Newman, Ad Reinhardt ou Juan van der Hamen, algunhas das fontes que inspiraron as súas investigacións no campo da pintura abstracta.

Final de partida complétase cunha serie de materiais  procesuales escasamente coñecidos, procedentes do arquivo do artista: cadernos de notas e debuxos,  polaroids, ou esquemas e organigramas que dan fe dos complexos procedementos ideados por Teixidor para levar a cabo a súa pintura e as súas diversas exposicións ao longo do tempo. A obra de Teixidor indaga de maneira obsesiva na  fisicidad mesma da pintura, na investigación do espazo e na tensión vibrante entre a xeometría e o xesto.

Texto: IVAM

Fotografías: INICIARTE

Sol Lewit e as cores republicanas

Co gallo da conmemoración do día da II República, deixo unas fotos do mural de Sol Lewit "Splat 2001" no Caixaforum de Barcelona.

Maís información sobre este mural na seguinte ligazón.

A Gran Vía de Antonio López en "La mitad invisible"

La Gran Vía, por Antonio López

Hopper: o pintor do silenzo

Piet Mondrian con humor

Piet Mondrian

Picasso: autorretratos

15 anos de idade (1896)

18 anos de idade (1900)

20 anos de idade (1901)

24 anos de idade (1906)

25 anos de idade (1907)

35 anos de idade (1917)

56 anos de idade (1938)

83 anos de idade (1965)

85 anos de idade (1966) 

89 anos de idade (1971)

90 anos de idade (30 de xuño 1972) 

90 anos de idade (2 de xullo de 1972)

Visto en Cultura Inquieta.

Kirmen Uribe a "As señoritas de Avignón"

Ni por contido nin polo meu criterio literario, as liñas que seguen deberían pasar nin á historia da crítica artísitca nin á da literatura.

"En el MOMA DE Nueva York habrá un (sic) treintena de Picassos (sic), expuestos uno detrás de otro. El más llamativo, sin duda, es el famoso Les demoiselles d´Avignon. Picasso lo pinto en 1907, y se nspiró en una casa de citas de la calle Avinyó de Barcelona. Aparecen las mujeres de vida desordenada de aquel lugar. Cuando lo pintó, Picasso no tenía más de veinticinco años, y se puede apreciar cómo algunas de las caras del lienzo están pintadas por encima, lo que en principio era un hombre luego lo convirtió en una mujer. Sin embargo, la obra tiene una fuerza extraordinaria, atrapa al espectador desde el primer golpe de vista.

Picasso. Boceto.

Frente al cuadro hay otras dos pinturas, aparentemente iguales. Una es de Georges Braque, Man with a Guitar, y la otra del propio Picasso, Ma Jolie. Prácticamente no se puede distinguir de quién es una  y de quién la otra. Son de la misma época y se diría que las dos proceden de la misma mano. Lo dos artistas reflexionaban sobre las posibilidades del cubismo y los dos pintaron un cuadro igual. Cuál de los dos se inspiró en la obra del otro no lo sabemos.

Picasso. Ma Jolie.

Braque. Man with a Guitar.

Pero esos cuadros transmiten poco al espectador; son fríos, oscuros. Se trata de una técnica llevada hasta el límite; poco más consiguen expresar.

Esa frialdad, por el contarrio, no se aprecia por ningún lado en su pintura de juventud. En las Demoiselles, Picasso quiso descorrer la cortina y mostranos lo que había detrás, algo inesperado. Y todavía hoy sorprende al espectador. Técnicamente no es un cuadro perfecto, y por eso fue criticado al principio. Incluso Matisse lo tomó como un insulto al arte moderno. Pero su fuerza es incuestionable.

Además ves el cuadro y de inmediato sabes que es de Picasso, al contrario que Ma Jolie. Podría ser lo mismo de Picasso que de Braque.

Quizás por eso Picasso dejó de lado el cubismo radical y se dedicó a pintar otro tipo de cuadros, más coloristas, más vivos. Creía que esa corriente estaba agotada porque después de la Primera Guerra Mundial el públco no quería cosas tristes. La gente necesitaba alegría de vivir. Y asíse ganó Picasso a la gente".

Kimen Uribe. Bilbao-New York-Bilbao. Barcelona, Seix Barral, 2010, pp- 159-160.

Van Gohg animado

Edward Hopper

Picasso: O Guernica

Paseando con Van Gogh

Publicado by Didatticarte.

Vía: Didactticarte

"O mundo de Cristina"

Andrew Wyeth. Christina´s world. Témpera sobre táboa, 1948, 81,9x 121,3 cm. MoMa.

Dentro do proxecto “Arte na escola” o artista Xosé Cobas expuxo no noso IES a súa visión do cadro de Andrew Wyeth “Christina´s world” de 1948. Foi moi interesante explicar aos visitantes da exposición de Cobas tanto a pequena historia do cadro de Wyeth como a re-interpretación de Cobas. 

Quen foi Andrew Wyeth? 

Este pintor, ao que moitos especialistas considera un “irritante anacronismo no mundo da arte”, é un dos máis admirados polos norteamericanos. Naceu en 1917 e faleceu no 2009. Está considerado como o “pintor do pobo” foi/é enormemente popular nos Estados Unidos. É fillo, irmán e pais de artistas. Na súa infancia estivo moi delicado de saúde. A súa primeira exposición, en 1937, foi un grande éxito pois vendeu todas as obras. O seu estilo é cualificado como realista e rexionalista. Os lugares onde residiu e os seus habitantes son os temas das súas obras. O seu estilo tivo una escasa evolución. Contou cunha gama cromática tendente á austeridade predominado as core da terra. A súa temática é relacionable coa dos artistas da “American Scene” interesados por representar o esencia do norteamericano. Ás paisaxe uniu o gusto por representar a figura humana. 

Foi tan popular nos Estados Unidos que foi o primeiro artista vivo ao que o Metropolitan Museum of Art de Nova Iorque organizoulle una retrospectiva en 1976. 

Christina´s world Pintado en 1948 cando Andrew tiña só 32, pasaría a converterse un elemento clave da cultura visual dos seus coetáneos, sendo xunto con “Gótico americano” de Grant Wood, un dos cadros máis coñecidos e valorados polos estadounidense. 

Empregou a Cristina e ao seu irmán Álvaro como modelos entre 1940 e 1968. Esta obra serviu para establecer a obsesiva fidelidade de Wyeth á xente que pintaba pois tal e como ten manifestado o propio artista “Canto máis estou cun obxecto, sexa un modelo ou un anaco de paisaxe, máis comezo ver o que non apreciaba”. 

A escena transcorre preto da residencia de verán do matrimonio Wyeth en Cushing, no estado de Maine. Vemos que na táboa retrátase de costas a una muller vestida de rosa e semella arrastrarse por un prado cara a una casa lonxana. Da muller non podemos saber a súa idade nin cal é a súa condición física (estaría incapacitada?) Mais se podemos valorar a tremenda sensación de soidade que transmite e mesmo a fraxilidade dos seus longos brazos no que repousa o peso do torso. 

Sabemos que a protagonista tiña una incapacidade motora pola poliomelite que padecera na súa infancia e que tiña que empregar una cadeira de rodas mais ela non se resignaba a arrastrase polos campos para recoller flores coas que ambientar a súa casa. Curiosamente quen está pintada non é a súa veciña Christina senón a súa Christina contaba xa con 55 anos de idade propia muller Betsy. 

A casa fora construída en 1700 e reformada en 1871 pola familia Olson. No 2011 foi declarada Monumento Histórico Nacional formando parte do Farnsworth Art Museum. 

Christina morreu en 1969 sendo soterrada na parte traseira da casa xunto ao seu irmán Álvaro. Curiosamente o pintor Wyeth tamén está soterrado alí. 

A visión de Xosé Cobas 

Tennos confesado este magnífico artista (deseñador gráfico, ilustrador, pintor…) que una das súas fontes primarias de inspiración é a historia da arte. Entende o seu óleo como una re-interpretación do “Mundo de Cristina” para amosar como a sociedade actual está a tratar o medio ambiente: emprego irresponsable. De feito, podemos observar como o campo foi re-convertido nun papel enrrugado, tal como se fora pensado para utilizar e logo tirar ao lixo.

Kandinsky en 3D

As vangardas vanse á guerra

Ista é a presentación que utilicei para un dos "monográficos" do Fórum Metropolitano da Coruña.

As vanguardas vanse á guerra from Antonio

Van Gohg

Starry Night (interactive animation) from Petros Vrellis on Vimeo.

Seruat: Tarde de domingo na illa da Grande Jatte

Tarde de domingo na Grande Jatte, Georges Seurat, 1884.

Georges Pierre Seurat, 1884

Óleo sobre lenzo.207,6cm × 308 cm

Instituto de Arte de Chicago, Chicago, Estados Unidos

Ou como se diría en francés, Un dimanche après-midi à l'Ile de la Grande Jatte. Por fin puiden apreciar este lenzo en vivo… Está depositado en Chicago,  no seu Instituto de Arte. Onde, por certo, tirei as fotos que ilustran esta liñas. Nos museos norteamericanos permiten utilizar as cámaras sen flash. Hai algún tempo tiveron unha exposición para explicar a realización desta obra.

Como ben nos informa a Wikipedia, a illa da Grande Jatte atópase no río Sena, en París , entre A Défense e o suburbio de Neuilly, dividida polo Pont-de-Levallois. Aínda que por moitos anos foi un sitio industrial, nos últimos anos pasou a albergar xardíns públicos e un conxunto residencial. En 1884 era unha paisaxe bucólica afastada do centro da cidade.

Hoxe sabemos que Seurat estivo case dous anos traballando nesta obra, especialmente na paisaxe. Fixo moitos apuntamentos no propio xardín para logo pasalos ao lenzo. Tivo especial coidado no uso da cor, da luz e das formas.

Expúxoo por vez primeira na oitava exposición colectiva dosimpresionistas en 1886. Non toca hoxe falar da incidencia que tivo a presenza de Seruat e Signac nesta exposición e nas desavinzas que ocasionaron no grupo impresionista.

Xa sabedes que estes pintores puntillistas estudaran en profundidade a teoría óptica da cor polo que sabían que a unión de minúsculos puntos poden crea no ollo do espectador unha figura. Desde xeito, Seruat pretendía acadar unas cores máis brillantes e fortes que as obtidas coas tradicionais pinceladas. Pola tanto, a súa arte non é espontánea, coma nos impresionistas, se non que é profundamente intelectual e reflexivo. Tampouco pintaba ao aire libre xa que prefería o traballo no estudo.

Mais a pesar de tanto estudo… Sereut cometeu un erro ao empregar o novo pigmento “amarelo de zinc” xa que, co paso do tempo, foise escurecendo ata acadar tons marróns.

Aínda por riba, Seruat, rodeou o lenzo cunha trama de puntos limitada por un marco simple de madeira. De feito aínda hoxe é exhibido así no museo de Chicago.

Desde un punto de vista interpretativo, adoita dicirse desta obra que Seruat amosa a hipocrisía da sociedade parisina burguesa xa que nos fai unha representación social na que destacan as prostitutas (mulleres pescando á beira do Sena) ou o mono capuchino, tan de moda na sociedade burguesa do momento, que podería interpretarse como o símbolo da libertinaxe.

As señoritas de Avignon segundo Olivier, neto de Picasso

Hai tempo xa escribín sobre esta importantísima obra (ben lembro como a estudie na facultade...) hoxe imos vela da man e das letras de Olivier, un dos netos de Picasso. O texto que ven a continuación procede de: Olivier Widmaier Picasso. Picasso. Retratos de familia. Madrid, Algaba, 2003. Indico as páxinas correspondentes.

"… O longo camiño percorrido cos seus debuxos preparatorios condúceo a rematar, en xuño de 1907, a tea emblemática da arte moderna, As señoritas de Avignon, cadro que o converte no creador que o novo século esperaba.

INTRODUCE A SEGUINTE NOTA  AO PÉ DE PÁXINA:

Tras traballar en segredo durante máis de seis meses nas Señoritas de Avignon, Picasso desvela unha obra monumental, que cuestiona os fundamentos da pintura derrubando as convencións, os xéneros artísticos e a concepción do espazo. Trátase dun retrato en grupo, explícito e provocador ata a crueldade, saturado de voierismo. A elección do tema xa é, por si mesma, perturbadora, posto que se trata da representación dunhas prostitutas que esperan aos seus clientes no salón dun bordel de principios de século (XX). Ademais do seu aspecto impúdico e chocante para a época, o cadro é innovador na súa composición e na construción do espazo pictórico. Logo de asimilar os recentes descubrimentos de Cézanne e dos fovistas (sic), Picasso lánzase, á súa vez, á reconstrución de planos sucesivos, ocultando así calquera forma académica e destruíndo a perspectiva tradicional. O canon estético é profanado; todo queda dito brutalmente, sen reviravoltas. O tema do espido, tan corrente na pintura, reviste agora unha forma máis crúa (xa iniciada por Courbet e Manet), na que calquera alegoría queda disimulada e na que o ollo do espectador está enfrontado á mirada fixa das prostitutas.

O TEXTO CONTINUA DA SEGUINTE FORMA:

Con todo, a tea non será exhibida ata nove anos máis tarde. Só algúns privilexiados ven a obra no estudo. A maioría, nada seducidos, búrlase dela e lanzan sarcasmos: ata Leo Stein, Derain Apollinaire ou Braque, a quen lle debemos esta famosa observación: "A pesar das túas explicacións, ¡a túa pintura é coma se obrigar a comer estopa e a beber petróleo para chuspir lume!". Fernande (Olivier) nin sequera menciona o gran cadro nas súas memorias. Ninguén descubre o que encerra? Gertrude Sein é a única, ou case, que se extasía e capta o momento histórico.

Páx. 51.

(…) No outono de 1925, a pesar da súa vella resolución de non participar nunca en exposicións colectivas, Pablo acepta figurar na primeira exposición surrealista, na galería Pierre de París. O modista e coleccionista Jacques Doucet presenta as súas Señoritas de Avignon, as consideradas nais de toda a arte moderna…

INTRODUCE A SEGUINTE NOTA A PÉ DE PÁXINA:

A finais de 1921, aconsellado por Endré Breton, Jacques Doucet comprou inmediatamente, a crédito, a tea a Picasso. As señoritas de Avignon foi vendida pola súa viúva, en 1937, a Jacques Seligman por 150.000 francos (68.500 euros), e logo adquirido por 28.000 dólares polo Museo de Arte Moderna de Nova York, grazas a unha doazón privada de 10.000 dólares e á venda dunha tea de Degas, Le Cham de course. ¡Era a primeira vez que o museo desprendíase dunha obra (a decisión da compra non foi oficial ata abril de 1937, tras a venda do Degas)! En 1990, con motivo da exposición “Picasso and Braque, pioneering Cubism”, a obra foi valorada en “polo menos” 500 millóns de francos (máis de 75 millóns de euros). Hoxe en día o seu prezo é inestimable."

Páx. 71.

Finalmente neste vídeo poderedes contemplar un bo resume desta obra imprescindible da pintura contemporánea:

Picasso e as mulleres: Dora Maar

Hai un ano fixen nunha pequena introdución ao tema de Picasso e as mulleres. Imos, hoxe, a profundar nunha das persoas que máis inluenza tivo no malagueño. 

Coñece a esta moza de28 anos cando o artista ten xa 55,  a finais de 1935. Era fotógrafa de pai croata e nai francesa que vivira moitos anos na Arxentina. Neste ano o pintor convive con Maríe Thérèse. O verdadeiro nome de Dora era Theodora Markovitch. De forte personalidade, participou das actividades surrealistas. Frecuentaba a Breton e a Éluard e era boa “amiga” de Georges Bataille.

Françoise Gilot, no seu demoledor libro sobre Vivir con Picasso contará o primeiro achegamento entre os nosos protagonistas no outono de 1935:

“Levaba unhas luvas negras bordados con floreciñas rosas. Dora quitouse as luvas e colleu un longo coitelo moi afiado, que cravaba na mesa entre os seus dedos separados. De cando en vez fallaba por unha fracción de milímetro e a súa man enchíase de sangue. Pablo estaba fascinado. Iso foi o que o incitou a interesarse por ela. Pediulle a Dora que lle dese as súas luvas, e conservábaos nunha vitrina…”.

Picasso fará moitas representacións da súa nova parella nas que a muller adoita aparecer cuns resgos moi marcados, as uñas pintadas de vermello, intensa mirada dos seus ollos profundamente negros, pelo castaño…, mesmo coma se estes novos retratos supuxeran unha nova xeira artística de Picasso nas que rexeitaría a busca da beleza ideal na procura doutra beleza máis tráxica, terrible coma se atraveso de Dora reflectira os acontecementos da Guerra Civil española e da mundial.

Dora Maar será fiel testemuña do proceso creativo do Guernica (ver as fotos en INICIARTE), dos corenta e cinco estudos preliminares realizados entre o 1 de maio e o 4 de xuño de 1937 (a vila fora bombardeada o 26 de abril). A parella “oficial” de Picasso, Marie Thèrése axiña descobre a existencia da amante. Mesmo un día que Dora esta a fotografar o Guernica apareceu polo estudo Marie Thèrése… Semanas despois hai unha confesión co modisto e… entrariamos nunha sesión de culebrón que imos omitir.

Picasso vai ter a Dora ao seu capricho xa que segundo relata Françoise Gilot, durante varios anos Picasso “chamábaa por teléfono cando quería vela. Ela (Dora) nunca sabía por adiantado se ía xantar ou cear con el, mais sempre debía estar lista para saír se el a chamaba, e presente se el ía vela”.

Dora acepta o seu papel sumiso, acepta os rituais que lle impón Pablo. A muller coma fonte de inspiración: “Para min é unha muller que chora. Durante anos pintei a súa figura torturada, non por sadismo ou por pracer. So podía transmitir a visión que se me impuña. Esa era a profunda realidade de Dora” en palabra recollidas pola Gilot en Vivir con Picasso.

Con quen pasaba máis tempo Picasso, coa nai da súa filla Maya (Marie Thèrése) ou con Dora? Segundo unha testemuña da época (William Robin) o malagueño estaba máis con Dora e “non era tanto pola paixón que sentía por ela, senón pola facilidade con que esta fotógrafa de intensa actividade intelectual se integraba no seu círculo de amizades e, sobre todo, polo estímulo que lle aportaba co seu comportamento e coas súas opinións políticas. Namentres, Marie Thèrese (e Maya por quen Picasso sentía un profundo amor) seguiu sendo o centro dese universo íntimo, segredo, que sempre encarnou para el”.

Da súa convicencia co artista, Dora Maar publicaría o libro "Dora Maar con y sin Picasso".

En maio de 1943 ceando cuns amigos e Dora no Catalán, Picasso coñece a unha fermosa rapaza… Françoise Gilot. Mais isa será outra historia.

Picasso e as supersticións

Patrick O´Brian na súa obra “Pablo Ruiz Picasso” (1976) escribe deste xeito sobre sobre un dos fetiches do noso artista “Para Picasso, as chaves tiñan unha importancia nada desprezable, aínda que mal definida. Levaba un paso fato delas, e cando as chaves rachan os petos dos seus pantalóns (…) atábaas cunha corda e as colgaba do seu pescozo”.

Antonina Vallentin (“Picasso”, 1957) afirma que Picasso lle contara “Encántanme as chaves, paréceme moi importante ter unha. A verdade é que, a cotío, as chave me teñen obsesionado. Na serie dos bañistas sempre hai unha porta que intenta abrir cunha gran chave”.

Segundo ten contado Maya, a filla de Picasso, o pintor non deixaba que ninguén tocara ou lavara os seus pantalóns posto que, entre outras cousas, tiña medo a perder calquera cousa que houbese nos petos, ademais, claro está, das chaves.

O artista envía regularmente á Marie Thérese as súas uñas e os seus pelos cortados para que os conservara para que ningún seguidor/a da maxia negra ou do budú se puidera facer con eles. Cando morreu Marie Thérese, a súa filla Maya atopou eses restos orgánicos envoltos en papel de seda.

A mesma Françoise Gillot (“Vida con Picasso”, 1996) confirma isto cando afirma: “O máis seguro era transportar os cabelos cortados en saquiños, ata un lugar secreto, e alí desfacerse deles. Pablo pasábase meses enteiros co pelo demasiado longo sen decidirse a entrar nunha perrruquería. Se me atrevía a mencionalo, era un drama…” Este medo ao corte de pelo durou ata que Picasso atopou un perruqueiro da súa confianza, Eugenio Arias. Ademais de constatar que boa parte das persoas da máxima confianza do artista era españolas tamén hai que dicir que este Eugenio facía desaparecer os cabelos dun xeito misterioso”.

Outro costume (?) curioso de Picasso era que cada vez que toda a familia tiña que saír da vivenda por unha viaxe, Pablo, segundo conta Françoise Gillot, tiñan que “xuntarnos nunha habitación e ficar sentados sen dicir ningunha verba durante polo menos dous minutos, tras o cal xa podíamos partir tranquilamente. Se durante este ritual un dos nenos (refírese a Claude e a Paloma) ría ou dicía algo, había que empezar de novo. Ou ben Pablo negábase marchar.Ría dicindo “Fágoo porque é divertido. Se moi ben que non vén a conto, pero en fin…”

Chaves, cabelos, viaxes… máis asuntos peculiares? Pois si. Picasso tivo unha temporada na que gozou extraordinariamente das… sesións de espiritismo. Segundo Adrián Maeght, tal e como recolle o neto do pintor, Olivier: “En 1947, Marguerite Ben Houra (coñecida de Picasso)… organizaba veladas de espiritismo nas que facía xirar pratos. Nestas sesións, Pablo estaba tan aterrorizado coma impresionado…” páx. 366.

Citaa de: Olivier Widmaier Picasso. Picasso. Retratos de familia. Madrid, Algaba, 2003.