A catedral da Asunción de Valencia (II): A Porta dos Apóstolos

Continuando a visita pola catedral, tomo nota do que conta a Wikipedia desta porta:

Porta dos Apóstolos, chamada así polas estatuas dos doce apóstolos que alberga. De estilo gótico francés, contrasta notablemente coa porta románica de l'Almoina con que confronta á outra parte do cruceiro. Sábese que na súa construción traballou Nicolás de Ancona ou de Autun desde 1303 e que en 1354 xa estaba acabada. Fose quen for o seu autor, era un mal coñecedor da pedra do país, pois empregou unha de tipo quebradizo que se degradou con rapidez e que obrigou a continuas reparacións, xa documentadas no século xv. Durante os anos 1960 a porta foi completamente restaurada e as figuras orixinais -en moi mal estado de conservación- foron expostas no museo da catedral e substituídas por copias, que son as que hoxe decoran a porta.

A porta ábrese abucinada sobre un muro resaltado que lle serve de encadramento. Consta de tres arquivoltas oxivais decoradas, respectivamente, con catorce figuras de anxos (a interior), dezaseis de santos e dezaoito de profetas (o exterior), colocadas unhas sobre as outras, seguindo a dirección dos arcos e cada unha cos seus correspondentes doseletes. Todas estas figuras, en total 48, estaban policromadas.

Estas tres arquivoltas apóianse sobre seis doseletes -tres a cada lado- que protexen seis estatuas de apóstolos apoiados, á súa vez, sobre piares de sección prismática triangular cuxas caras se decoran con cuadrifolios con esfinxes da virxe e do Arcanxo, en relevo, e varios escudos do rei, familiares (como os Borja ou os Centelles) e gremiais. Os outros seis apóstolos aparecen situados fóra do arco, pero sobre idénticos pedestais. No ángulo que forma a porta co muro da igrexa, a ambos os dous lados, aparecen, en senllos doseletes góticos, as estatuas de San Sixto e San Lorenzo e de San Valerio e San Vicente Mártir. Os batientes ou follas das portas, os cravos e os ferraxes da porta son orixinais de 1438.

Tímpano coa Virxe María

A arquivolta queda enmarcada por un gablete abonado por arquerías cegas con estatuas. Na parte superior da fachada, tamén dentro dun gablete, ábrese un gran rosetón de seis puntas, que representa a estrela de David ou Salomón, de 6.45 metros de diámetro, constituída por dous triángulos equiláteros entrelazados nos intersticios da que figuran varios adornos de tracería calada que enmarca vidreiras polícromas. Este rosetón foi case totalmente reconstruído nos anos 1960 ao sufrir o mal da pedra. Como apunta Joan Fuster, esta estrela salomónica é bastante difícil de explicar na entrada dun templo católico. Especúlase que, ante a falta de fondos para a construción da porta, pediuse prestado diñeiro aos prestamistas xudeus, e estes accederon a cambio de que figurase a estrela no rosetón.

Interior da Porta dos Apóstolos

No tímpano da porta atópase a imaxe de Santa María, baixo a advocación da que foi consagrada a catedral, co neno en brazos e rodeada de oito anxos músicos; antes de 1599 esta imaxe da Virxe do tímpano atopábase no mainel, de maneira moi similar á que hai na igrexa arciprestal de Morella.

A Estrela de David sobre a Porta dos Apóstolos

No pé da porta dos Apóstolos reúnese todos os xoves ás 12 da mañá, o Tribunal das Augas, reliquia secular da administración de xustiza correspondente ao dereito de augas na horta de Valencia. Probablemente xa se reunía en leste mesmo lugar cando a actual catedral era aínda mesquita.

A catedral da Asunción de Valencia (I)

 

Para introducirnos neste templo, fago un resume da Wikipedia:

A Igrexa Catedral-Basílica Metropolitana da Asunción da nosa Señora de Valencia está dedicada por desexo de Xaime I  á Asunción de María. Foi consagrada o ano 1238 polo primeiro bispo de Valencia posterior á conquista, Frei Andrés de Albalat.

O gótico valenciano é o estilo construtivo predominante desta catedral, aínda que tamén contén elementos do románico, do gótico francés, do renacemento, do barroco e neoclásico.

O emprazamento da catedral foi lugar de culto desde a época romana, xa que alí atopábase un templo dedicado a Xúpiter ou Diana.  Sobre ese templo erixiuse a catedral valenciana, durante a época visigoda. Coa conquista árabe, o lugar volveuse sede da mesquita de Balansiya (Valencia en árabe); ata que no século XIII, volveu ser igrexa cristiá, tras a conquista da cidade por Xaime I.

A estrutura principal da Catedral de Valencia alzouse entre os séculos XIII e XV, polo que é principalmente de estilo gótico. Con todo, a súa construción prolongouse durante séculos, razón pola cal hai unha mestura de estilos artísticos -que van desde o temperán románico, ata o sutil renacemento, o barroco recargado e o máis contido neoclasicismo- que é a característica máis relevante da catedral.

Empregouse para levantala material das veciñas canteiras de Burjasot e Godella, pero tamén doutros lugares máis afastados como Benidorm e Xávea, de onde chegaron as pedras en barco.

Trátase dun edificio de planta gótica de tres naves con cruceiro cuberto con cimborio, xirola e ábsida poligonal.

A catedral, que se ía facendo a medida que a mesquita se derrubaba, contaba xa ao final do século XIII co deambulatorio coas súas oito capelas e coa porta románica da Almoina, situada no brazo oriental do cruceiro.

Entre 1300 e 1350 pechouse o transepto ou cruceiro polo seu lado oeste coa construción da porta gótica dos Apóstolos. Tamén se construíron tres tramos das tres naves -unha central e dous laterais-, e iniciouse o cimborio.

A antiga Sala Capitular (hoxe Capela do Santo Cáliz) (1356-1369), onde se reunían os clérigos para deliberar os asuntos internos, e a torre campanario do Micalet (1381-1425) levantáronse inicialmente separadas do resto da igrexa, pero en 1459 os mestres Francesc Baldomar e Pere Comte iniciaron a ampliación das naves da catedral nun tramo máis, coñecido como Arcada Nova ou Arcada da Seu, e unírona definitivamente tanto coa sala capitular como co Micalet. Desde aquel momento a catedral mide 94 metros de longo por 53,65 de ancho no transepto.

Os séculos do renacemento (XV-XVI) influíron pouco na xa consolidada arquitectura pero moito na decoración pictórica, como a do altar maior, e escultórica, como a da capela da Resurrección.

Os arcos góticos do cruceiro foron enmascarados con arcos clásicos. Tamén se decoraron as pechinas do cimborrio, con estucos.

Da etapa barroca destaca que en 1703 o alemán Konrad Rudolf proxectou e iniciou a porta principal da catedral, coñecida como dos Ferros pola reixa que a rodea. Por mor da Guerra de Sucesión non a puido acabar, e foron principalmente os escultores Francisco Vergara e Ignacio Vergara os que o fixeron.

Desde o último terzo do século XVIII púxose en marcha un proxecto de renovación do edificio, cuxa intención era dotalo dun aspecto neoclásico homoxéneo, fuxindo do estilo gótico. A obra empezou o 1774 e correu a cargo do arquitecto Antoni Gilabert Fornés. A remodelación neoclásica afectou tanto a elementos construtivos como ornamentais: os pináculos exteriores do templo foron eliminados, as azoteas ocultas por tellados, e a estrutura gótica (incluíndo ventás con vitrais), enmascarada por estucos, dourados e outros elementos pseudoclásicos.

O 1931 foi declarada monumento histórico-artístico,7pero durante a Guerra Civil Española foi incendiada, razón pola que se perderon parte dos seus elementos artísticos. O coro, situado na parte central, foi desmontado en 1940 e trasladado ao fondo do altar maior.

O templo está declarado Ben de Interese Cultural por parte do Consello da Xeneralidade Valenciana.

Fotos: INICIARTE.

Catedral de Toledo: a Porta do Reloxo

 

É a máis antiga de comezos do século XIV e atópase na fachada ao lado norte. Recibe ademais os seguintes nomes:

-da Feira porque daba saída á rúa onde outrora celebrábase a feira

-da Chapinería por ser fronteira á rúa que leva ese nome, lugar onde se fabricaban e vendían os chapíns.

-das Potas, porque na súa decoración poden verse algúns destes utensilios.

O tímpano está dividido en catro faixas horizontais, nas que se mostran escenas da vida de Cristo: a Anunciación, a Natividade, a Adoración dos Reis Magos, a Degollación dos Inocentes, a Fuxida a Exipto, a Circuncisión, Jesús entre os doutores, a Presentación de Jesús no Templo, o Bautismo e as Vodas de Caná. Na parte superior do tímpano represéntase o Tránsito da Virxe. O parteluz ou mainel está decorado coa imaxe da Virxe e o Neno. Nas jambas hai imaxes de reis e santas, todo iso obra do escultor Juan Alemán que traballou tamén na portada dos Leóns.

Por encima desta portada apréciase a obra posterior de Durango, en estilo neoclásico do século XVIII, igual que na fachada principal. É obra de consolidación polo mal estado en que se atopaba a pedra. O intercolumnio central está ocupado pola esfera do reloxo que dá nome a esta porta. As figurillas do carrillón son de Diego Copín. A porta e a súa contorna forman un espazo moi agradable cun pequeno compás pechado por unha reixa gótica, obra de Juan Francés, con barrotes moi simples, un pequeno friso de separación no centro, labrado, e unha crestería moi sinxela e harmoniosa.

Nun lugar recóndito da Porta do Reloxo, no intradós do arco da porta, móstrase unha escena tallada en relevo, que, segundo a investigadora Teresa Pérez Figueira, podería representar unha antiga lenda toledana sobre os amores de Carlomagno e a princesa Galiana.

TEXTO: Wikipedia.

FOTOS: Iniciarte. 

Catedral de Toledo: a Porta dos Leóns

 

Dos séculos XV e XVI. É a máis moderna das grandes portas. Chámase así polos leóns que coroan as columnas da reixa que pecha o pequeno compás. Ten ademais outros dous nomes:

-Porta Nova, ao ser a última que se construíu,

-Porta da Alegría, en alusión á celebración da Asunción da Virxe que está representada no testero do fondo, tras as arquivoltas.

Construíuse entre os anos 1460-1466, baixo o mandato do arcebispo Alonso Carrillo de Acuña; con trazas de Hannequin de Bruxelas e Egas Cueman en colaboración cos escultores flamencos Pedro e Juan Guas e Juan Alemán, autor do Apostolado. Estes artistas estaban á fronte dun gran taller que contaba con prestixiosos canteiros e entalladores.

A estatuaria da porta é un dos mellores conxuntos hispano flamencos do século XV, sobre todo a Virxe do parteluz e as estatuas das jambas. Os querubíns e anxos músicos que acompañan a subida de María aos ceos son obras de arte executadas con gran delicadeza. A fachada foi alterada por Durango e Salvatierra no século XVIII, igual que nas outras portas, para consolidar o edificio. Os once medallones situados por encima da última arquivolta representan a profetas e patriarcas; o do centro representa á Virxe María. Remata a porta unha gran estatua de San Agustín orante.

Os batientes de bronce das portas son unha obra mestra de Francisco de Villalpando, que fixo un gran labor nos 35 taboleiros ou ferros. Están ocultas á vista, protexidas con paneis de madeira. Por encima pode verse o gran rosetón de vidreiras policromadas.

A reixa exterior da porta dos Leóns foi executada un século despois das grandes reixas da capela maior e do coro, nun estilo completamente distinto do daquelas, que daba paso á solidez e utilidade máis que ao gusto pola ornamentación demostrado no século anterior. O seu autor foi Xoán Álvarez de Molina, natural de Úbeda (Xaén), que realizou a reixa na cidade de Toledo en 1647. Os documentos conservados respecto diso din que o rejero recibiu 8.504 reais e 12 maravedíes, máis os 27.000 que lle eran dados con anterioridade. O documento dá conta do custo do ferro empregado polo rejero que ascendía a practicamente a cantidade recibida polo traballo.

 TEXTO: Wikipedia.

FOTOS: Iniciarte.

Igrexa de Nosa Señora da Oliveira (Guimaraes, Portugal)

 

A igrexa da nosa Señora da Oliveira, pertencente a un antigo mosteiro, está situada no centro histórico de  Guimarães, Portugal.

Pouco queda da construción orixinal, cuxa iconografía se supón tipicamente benedictina (ao redor do ben e do mal), aínda que no Museo Alberto Sampaio consérvase un capitel  románico que data da segunda metade do século XII e procede do portal principal da igrexa.

As arcadas do claustro e o portal da Sala Capítular, unha obra cunha excelente técnica construtiva, son testemuño do mellor conxunto  románico-mudéxar de granito de Portugal.

Fundada por Afonso Henriques, a igrexa foi  reedificada en 1388 por Xoán I en agradecemento á Virxe pola súa vitoria na batalla de Aljubarrota. A nova igrexa, cuxo arquitecto foi o toledano Juan García, ocupou parte do claustro e foi necesario demoler unha das súas galerías. A torre  manuelina, que data do ano 1515, foi mandada a construír por Pedro Esteves Cogominho, un cabaleiro da casa dos duque de Bragança.

A súa orixe remóntase ao mosteiro dúplice fundado pola condesa Muniadona Díaz no ano 950 na cidade de Vimaranes baixo a invocación de San Mamede, onde máis tarde profesou. A condesa tamén mandou a construír o castelo de Guimarães para a protección do mosteiro á vez que serviu como sede da corte dos condes de Portugal. No seu testamento doou todos os seus dominios e rendas así como obxectos relixiosos da súa propiedade ao mosteiro.

A posesión dunha autonomía por parte do mosteiro, que non recoñecía a autoridade e a superioridade xerárquica do Arcebispo de Braga senón só a da Santa Sé e o rei de Portugal, deu lugar a graves conflitos e mesmo loitas, ás veces co uso da  excomunión, entre as dúas institucións relixiosas, esta rivalidade durou case ata a época do século  XIX.

 

Ante a porta principal atópase o Padrão  do Salgado, un pequeno templo gótico do século  XIV con catro arcos  oxivais que alberga unha cruz que foi doada por Pero Esteves, un comerciante de  Guimarães residente en Lisboa, en 1342. Mandado a construír polo rei Alfonso IV de Portugal, é o único monumento erixido para
conmemorar a vitoria na Batalla do Salgado. 

Conta a lenda que unha oliveira foi  trasplantado a este sitio para alimentar a lámpada do altar co seu aceite pero en 1801, contra a vontade da poboación, a Cámara local cortou a oliveira que definira por séculos o espazo fronte á igrexa.

O edificio integra elementos de características  manuelinas, sobre todo a torre do campanario reconstruída polo prior D. Diogo Pinheiro en 1513 e na que se atopa a capela funeraria dos seus pais. A finais do século  XVII, o rei Pedro II mandou ampliar a capela maior, en cuxa bóveda se pode ver o seu escudo; data do mesmo período a  sillería do século  XVII con respaldos  neoclásicos, que é outro dos puntos destacados deste monumento, á vez que o retablo do altar maior (que data da segunda metade do século  XVIII), o altar de prata da Capela do Santísimo  Sacramento e os grandes lenzos barrocos atribuídos a Pedro Alexandrino que decoran as paredes. O edificio sufriu intervencións durante os séculos  XIX e  XX.

Foi modernizada en numerosas ocasións polo que o seu estilo é algo indefinido. Destaca un impoñente campanario do século  XIII.

A gran xanela do rexistro superior da fachada principal está dedicada integramente á xenealoxía da Virxe. No retablo da capela maior atópase a  vetusta imaxe de Nosa  Señora da Oliveira.

No antigo claustro da colexiata do mosteiro atópase o Museo de Alberto Sampaio que alberga unha colección de arte sacra e varias pezas da igrexa incluíndo unha imaxe  románica da Virxe de Santa María de  Guimarães así como o  farseto que vestiu o rei Juan I de Portugal na batalla de  Aljubarrota e un tríptico da Natividade, ambas as pezas ofrecidas polo monarca portugués á Virxe en acción de grazas pola vitoria na devandita batalla.

Informción procedente de Visitportugal e Wikipedia.

Fotos: INICIARTE.

A catedral da Asunción da nosa Señora de Santander (Cantabria)

As miñas primeiras fotos da catedetral de Santander. O texto é unha adaptación da wikipedia.

A catedral da Asunción da nosa Señora  atópase na cidade española de Santander. A súa estrutura é principalmente gótica, aínda que foi posteriormente ampliada e reformada. Ben de Interese Cultural Patrimonio histórico de España Declaración 3 de xuño de 1931.

 

 Historia

Trátase dun conxunto histórico e monumental, construído entre finais do século  XII e o  XIV sobre o antigo mosteiro; nun principio serviu como abadía, consagrada a San Emeterio e San Celedonio, coñecida como a Abadía dos Corpos Santos. A igrexa levantouse sobre un cerro rodeado de auga, onde estivo o asentamento romano do Porto da Vitoria, a partir do século VIII para gardar as reliquias dos  mártires sacrificados en Calahorra cinco séculos antes. A construción da planta inferior data dos primeiros anos do século XII, pouco despois de que se concedesen os foros á cidade. Foi elevada a rango de colexiata en 1131 polo rei Alfonso VII, o Emperador, e comezada a reconstrución dos actuais edificios por iniciativa de Alfonso VIII, tras a concesión do foro de Santander en 1187. A parte superior do edificio construíuse entre finais dese século e comezos do  XIV. Ao finalizar construíuse o claustro gótico. Posteriormente recibiu o título de Iglesia Colexial dos Corpos Santos. Ten especial interese a porta principal, levantada cara a 1230, onde están labrados os primeiros escudos do reino en que aparecen xuntos castelos e leóns, tras a unificación definitiva de León e de Castela en tempos de Fernando III, cuxo fillo Sancho foi abade do sitio. O templo é ampliado nos séculos XVI e XVII incorporándose novas capelas. Nesta catedral estivo o cemiterio da cidade.

En 1754 créase a diocese de Santander, e a Colexiata dos Corpos Santos foi transformada en catedral polo papa Benedicto  XIV, como cabeza do novo bispado de Santander. Sufriu considerables danos con motivo da explosión da dinamita do vapor Cabo  Machichaco en 1893; tras sobrevivir á guerra civil española, sufriu en 1941 as consecuencias do incendio de Santander, quedando seriamente danada e facendo necesaria unha reconstrución e ampliación entre os anos 1942 e 1953, cando foi inaugurada; os arquitectos encargados de tal tarefa foron José Manuel Bringas e Juan José Resines del Castillo. A respectuosa restauración levada a cabo sobre as partes afectadas permite hoxe contemplar en todo o seu valor as destacadas calidades arquitectónicas do monumento orixinal.

Desde 2015 acolle o Centro de Interpretación da Historia de Santander.

A igrexa comprende dúas plantas superpostas e un claustro con dependencias pegadas.

A Igrexa Alta deste conxunto monumental foi edificada durante o século  XIII, no mesmo estilo do sobrio gótico en que se realizou a Igrexa do Cristo. Perdeu gran parte dos seus tesouros no xa mencionado incendio, aínda que algúns se mantiveron e outros se recuperaron. Consérvase gran parte da decoración dos arcos, columnas e  entablamentos así como das portas, especialmente a de acceso, na que se atopa unha das representacións máis antigas dos escudos do reino de Castela e León xuntos. As xanelas do templo están decoradas con vidreiras, aínda que son actuais. 

A Catedral-Basílica de Santander conta con numerosas capelas distribuídas nos muros das dúas naves laterais, orientadas ao Sur e ao norte. Na nave sur, a primeira capela é obra de Fernando Herrera Calderón de 1624; a segunda de Juan Alvarado de comezos do século XVII; a terceira de Sebastián de la Puebla, de 1622. Na nave norte, a primeira capela é de 1671, de características barrocas; a segunda é a capela  penitencial e contén unha pila  bautismal; a terceira contén o sepulcro de Marcelino Menéndez Pelayo obra do escultor Victorio Macho.

Debido ao proxecto de reconstrución suprimíronse importantes elementos barrocos que constituían a ampliación da cabeceira da igrexa, obra de José de Cereceda no século  XVIII.

O templo foi ampliado a mediados do século XX co engadido de novo presbiterio e  xirola, para levar a cabo os novos presbiterios, ciborio e xirola; o coro de pedra que sobrevivira ao lume, a Porta dos  Mártires e a monumental escaleira contigua, a primeiro obra de Francisco del Pontón Setién e Juan da Sierra Bocerraiz, e os segundos de Gregorio de la Roza no século XVII, estes últimos foros desmontados numerándose as súas pedras de perpiaño, pero desde entón non se coñece o seu paradoiro.

O presbiterio atópase rodeado pola  girola que contén dous altares dedicados a Fernando III de Castela o Santo e a San  Matías. Tamén está acompañada no seu flanco norte por unha pila de mármore que contén unha inscrición en árabe, supostamente capturada na toma de Sevilla. No flanco sur hai unha tribuna decorada por José Cataluña.

As bóvedas son de  crucería simple, cuxa  esbeltez acúsase pola luz que penetra polas xanelas do claristorio na máis ampla e alta nave central.

A antiga colexiata constaba de tres naves, ás que se incorporou unha cuarta antes ocupada polos Palacios do Abade e outras capelas. Desde o século XV ao XVII fóronlle encostadas varias capelas laterais. Na Sala  Capitular e a nave contigua reuníase en ocasións excepcionais o Concello Xeral da Vila de Santander.

O claustro, de planta  trapezoidal, construíuse durante a primeira metade do século  XIV, mantendo o mesmo estilo arquitectónico do conxunto. Polas portas do seu muro occidental accedíase ao gran Hospital do  Sancti  Spiritus e á igrexa para peregrinos de Santiago.

Fotos: INICIARTE