Texto adaptación de Toledo Monumental.
A planta con esquema en
T
A súa planta é practicamente cadrada de pequenas dimensións, ao redor dos 8 metros cadrados, distribuída mediante catro columnas en 3 naves paralelas cruzadas por outras 3 naves en sentido transversal, quedando o espazo dividido en 9 tramos cadrados, cubertos con bóvedas totalmente distintas.
As
columnas son reaproveitadas, sen basea e
con capiteis visigodos de labra basta en
tres delas, e o cuarto, reconstruído tras a restauración de 1909, como ben
lembra a data rexistrada nel. Sobre eles, os cimacios cruciformes distribúen
arcos de ferradura en todas as direccións.
Un segundo corpo contén
paramentos horadados por vans adecuados ao redor dos eixos do edificio:
un eixo lonxitudinal na nave central e outro transversal paralelo ao muro
da quibla situado no lenzo sueste.
As pinturas románicas
O presbiterio no seu interior decórase con pinturas ao
fresco, hoxe moi deterioradas. De acordo coa iconografía do románico na bóveda represéntase o Pantócrator
ou Cristo en maxestade rodeado polo
Tetramorfos, os catro símbolos dos evanxelistas. Nos muros laterais
figuras de santas e un personaxe masculino revestido no que se quixo ver ao
arcebispo ou clérigo comitente da obra. Aínda é ben visible a representación
duns anxos levando a alma dun defunto, en forma de nena, pintura posterior,
máis próxima ao mundo gótico do século
XIV.
É moi probable que a anómala altitude dos nove tramos, xa
sinalada por Gómez-Moreno, sobre todo o central de 10,30 metros para tramo de dous metros de latitude (na alxama de Córdoba os lucernarios de diante do mihrab
de dous a tres de altura o ancho da planta), sexa consecuencia das dúas
xornadas construtivas que defendemos tivo a mesquita, unha anterior ao ano 999
cando se constrúe o primeiro corpo e sepáranse os nove tramos por piares e outra a
de 999 forzada e inédita tanto en altura do interior como no reforzamento do
exterior.
Facemos novas observacións sobre as cupuliñas: en primeiro
lugar as nove cupuliñas de tradición califal de Córdoba, son todas diferentes
entre si, sen que se vexa aquí o 2-1-2= 1 con acompañamento de dúas figuras
iguais, que vemos no tramo de cúpulas de diante do mihrab da mesquita alxama de
Córdoba, anomalía que xa detectamos nos arcos da fachada da rúa. Respecto a
Córdoba, a trasgresión toledana resulta evidente: desorde na localización dos
dous modelos únicos plaxiados de Córdoba: no eixo da rúa de no medio a cupuliña central e a extrema de noroeste;
esta última que en Córdoba goza máxima xerarquía pola súa centralidade e ir
diante do mihrab que dá agora
manifestamente descolocada e baleirada de contido simbólico ou sacro, pois lla
sitúa aos pés do oratorio, elixíndose para o centro o modelo das laterais
do mihrab cordobés, aínda que con trasgresión na adaptación da estrela de oito
puntas ao marco octogonal: as puntas
incidindo no centro das trompas, en
lugar de facelo nos vértices do octógono, modelo que fixo fortuna no postcalifal. E outro uso moi
particular ten este modelo que nos ocupa na cupuliña da esquerda do testeiro, esta vez sen trompas, cos puntas da
estrela incidindo nos vértices e no centro dos lados de base cadrada.
Logo está a cupuliña da dereita do testeiro imitación do modelo da Capela de
Villaviciosa da mesquita alxama de Córdoba con debuxo de nove tramos iguais
dous a dous, o central maior, modelo que
pasa a unha das bóvedas de mocárabes da
igrexa de Santo André de Toledo. O modelo engade unha aspiña no centro. Novo é
igualmente a cupuliña do centro do testeiro significado por unha cruz de brazos
iguais, os nervios desta e dos arcos das trompas con debuxo de arco lobulado,
modalidade presente por primeira vez na falsa cúpula da Capela Real de Córdoba.
Ao parecer segundo Ewert esa cruz está a sinalar ao mihrab.
FOTOS: INICIARTE.
Entradas
